Kopali, pa pronašli čudo: Nećete verovati svojim očima (FOTO)

Na arheološkom nalazištu Hisar u Prokuplju u okviru nastavka kampanje istraživanja nedavno je pronađen fragment češlja od slonove kosti.

On je ukrašen liturgijskim scenama sa likovima apostola i ribara i pretpostavlja se da je nastao između četvrtog i šestog veka. Kako ističe arheolog Sanja Crnobrnja iz Narodnog muzeja Toplice, reč je o predmetu koji pripada luksuznim i retkim nalazima na prostoru Srbije.

Arheolozi su za sada pronašli i bronzani krst, strelice, delove pojasne opreme, kao i druge arheološke ostatke. Iskopavanja su u toku.

- Ove godine radimo u skladu sa strategijom istraživanja kako bismo prikupili sve relevantne činjenice o Hisaru – njegovim gabaritima, rasporedu, funkciji i vremenskom okviru korišćenja. Dosadašnji rezultati su izuzetni, a nalazi svake godine sve bogatiji - kazala je arheolog Crnobrnja.

Prošlogodišnja istraživanja, sprovedena u zoni kod Savićevca, otkrila su novi bedem i objekte. Deo lokaliteta danas se nalazi ispod asfalta i parkinga, što otežava istraživanja, ali arheolozi planiraju da nastave iskope još najmanje dve nedelje, nadajući se novim otkrićima.

Foto: Ustupljene fotografije

Prema rečima arheologa Sanje Crnobrnje, dosadašnja istraživanja su dala mnogo jasniju sliku konfiguracije terena i rasporeda nekadašnje infrastructure brda Hisar. Otkriveno je da je Hisar, pored citadele, imao još dve linije bedema, kao i skriveni prolaz, koji je, kako se pretpostavlja, služio za bekstvo iz utvrđenja u slučaju nužde.

-Reč je o velikom ranovizantijskom utvrđenju iz doba cara Justinijana, povezanom sa ranovizantijskom bazilikom u podnožju i kasnoantičkim termama. Verujemo da je i na samom brdu postojala crkva iz tog perioda. Kasnije, u 14. veku, prostor je redukovan u današnju tvrđavu, koja je konzervirana 2019. godine i pripadala je nekom topličkom velikašu - objašnjava arheolog Crnobranja.

U istorijskim izvorima pominju se vojvode Krajimir i Juga, a pitanje ko je od njih stolovao na Hisaru i dalje je otvoreno. 

Foto: Ustupljene fotografije

Zanimljivo je da je tokom prošlogodišnjeg istraživanja pronađen srebrni novac Vuka Brankovića, koji se retko otkriva van Kosova i Metohije, kao i brojni drugi zanimljivi predmeti koji dopunjuju sliku o bogatoj prošlosti Prokuplja i ovog značajnog utvrđenja i lokaliteta.

Današnja tvrđava je tipičan primer srpske srednjovekovne arhitekture 14. veka, sa moćnim i očuvanim bedemima, koji i danas dominiraju na vrhu brda Hisar iznad sadašnjeg grada.

"Arheološka istraživanja utvrđenja Hisar u Prokuplju" je kompleksan projekat koji se uz podršku Ministarstva kulture realizuje u etapama. Ovo je peta po redu i iskopavanja se vrše na više lokacija.
Brdo Hisar obuhvata čitav kompleks koji svedoči o višeslojnoj istoriji Prokuplja - od praistorije, preko antike i ranog vizantijskog perioda, do srednjeg veka.  U nju spadaju crkva Svetog Prokopija, Latinska crkva, kao i antičke terme – ostaci drevnog Hameuma, po kojem je grad i dobio svoje antičko ime. Istraživanja su pokazala da su se tragovi Hameuma nalazili i na samom brdu, gde je verovatno bilo vojno postrojenje za zaštitu i kontrolu doline Toplice. 

Foto: Ustupljene fotografije

Kompleks Hisar, proglašen je za kulturno dobro još 1961. godine, a 1983. godine je proglašen za kulturno dobro od velikog značaja za Republiku Srbiju. Na početku brda Hisar, nalazi se crkva Svetog Prokopija, kao i Jug Bogdanova crkva i Spomen-kosturnica poginulim borcima u Drugom svetskom ratu. Tu je još i plato sa sa bistama pesnika Rada Drainca i slikara Bože Ilića, kao i spomenik Aleksi Saviću.  Na samom vrhu Hisara, izgrađena je zadužbina „Savićevac“ i Jug Bogdanova kula.