Na današnji dan poginuo je najveći srpski junak: U narodnoj pesmi je još veći

Na današnji dan, 17. maja 1395. godine, u bici na Rovinama poginuo je Marko Mrnjavčević, u narodu poznatiji kao Kraljević Marko, ličnost koja već više od šest vekova živi istovremeno u istoriji i legendi.

Istorijski izvori govore da je Marko bio sin kralja Vukašina Mrnjavčevića, vladara koji je poginuo u Maričkoj bici 1371. godine. Posle očeve smrti, Marko je formalno nasledio titulu srpskog kralja, ali je njegova stvarna vlast bila ograničena na oblast zapadne Makedonije. Srbija je u to vreme već bila rascepkana, a osmanska sila sve jača.

Upravo zato, istorijski Marko nije bio nepobedivi vitez iz epskih pesama, već vladar koji je, kao i mnogi drugi velikaši tog doba, postao vazal Osmanskog carstva. Ironija istorije je u tome što je čovek koga je narod kasnije opevao kao simbol otpora Turcima poginuo ratujući na turskoj strani, podseća portal niškevesti.rs

Bitka na Rovinama, vođena na teritoriji današnje Rumunije, suprotstavila je osmansku vojsku i njene vazale snagama vlaškog vojvode Mirče Starog.

U toj bici, pored Marka, poginuo je i despot Konstantin Dragaš.

Međutim, narod nije pamtio Marka kao turskog vazala. 

U narodnoj epskoj pesmi postao je najveći junak, čovek natprirodne snage, zaštitnik slabih, pravdoljubivi megdandžija koji pije vino, razgovara sa svojim konjem Šarcem i prkosi i carevima i Turcima.

Istorija ga je smestila među poražene vladare kasnog srednjeg veka, ali ga je narodna mašta pretvorila u besmrtnog junaka.

"Vino pije Kraljeviću Marko

sa ostarelom majkom Jevrosimom..."

Tako počinju neke od najpoznatijih narodnih pesama, dok se u drugoj kaže:

"Bolje ti je izgubiti glavu

nego svoju ogrešiti dušu."

Upravo u tim stihovima leži razlog zbog koga je Marko vekovima ostao jedan od najvažnijih likova srpske tradicije. Nije narod pamtio njegovu stvarnu političku moć, niti istorijske poraze. Pamtio je ideal pravde i snage u vremenu kada je sloboda nestajala.

Zanimljivo je da su mnoge legende o Kraljeviću Marku preživele i daleko izvan srpske tradicije. Njega kao junaka poznaju i makedonske, bugarske i druge balkanske narodne pesme. Širom Balkana postoje "Markovi kameni", "Markove stope", "Markove kule" i priče da je ogromnom snagom pomerao stene, preskakao planine i ostavljao tragove kopita svog Šarca u kamenu.

Istoričari će reći da je Marko bio oblasni gospodar ograničene moći, prinuđen na kompromise u surovom vremenu osmanskog prodora. Narod je, međutim, odlučio drugačije. Da ga ne pamti kao vazala, već kao poslednjeg velikog junaka starog doba.

BONUS VIDEO