Božije čudo: Vatra nije uništila fresku Svete Trojice kojoj je ovaj hram i posvećen

Na današnji dan pre četvrt veka, 12. oktobra 2001. godine, Saborna crkva u Nišu izgorela je u požaru, a Nišlije koji žive u neposrednoj blizini i dan danas se sa užasom prisećaju vatrene stihije koja je pred njihovim očima gutala hram.

Vatra je primećena rano ujutru, oko četiri časa i vrlo brzo zahvatila je kompletan objekat i plamen se dizao visoko u nebo.

Zbog neadekvatnih uslova za prilazak vatrogasnih vozila, radova u samoj okolini crkve, parkiranih vozila ispred crkve, velikoj količini lakozapaljivih materijala vatrogasci nisu bili u mogućnosti da priđu i ugase požar tako da je hram dobrim delom uništen.

Požar je obuzdan tek nešto posle devet časova, a od zdanja podignutog 1878. godine, ostale su samo zidine.

Foto: D. K.

 

Uzrok požara nije razjašnjen, ali se pretpostavlja da je u pitanju ljudski faktor, jer su se duže od godinu dana u crkvi izvodili radovi na postavljanju podnog grejanja.

Vatra je progutala kompletan ikonostas, koji je gotovo u celini, naslikao poznati srpski slikar Đorđe Krstić. U plamenu su nestale i Carske dveri, najdekorativniji deo niškog ikonostasa. Plamen je progutao i kompletan ikonostas koji je uradio beogradski duborezac Luj Kapelnik, dok su uništene freske, manjeg značaja, rad beogradskog slikara Vladimira Predojevića.

Sačuvana je jedino freska Svete Trojice, koju je 1999. godine obnovio niški fresko-slikar Milorad Cvetković.

Foto: D. K.

 

Ubrzo nakon požara Episkop niški Irinej pokrenuo je obnovu hrama. Mnogi dobrotvori, Vlada Republike Srbije, privatne firme, Nišlije pritekli su u pomoć. Hram je u potpunosti obnovljen i osveštan 8. oktobra 2006. godine.

Crkvu je osveštao Mitropolit zagrebačko-ljubljanski Jovan, sa arhijerejima Srpske pravoslavne crkve, a u porti hrama je aprila 2023. godine podignut spomenik Patrijarhu srpskom Irineju.

Saborna crkva u Nišu posvećena je silasku Svetog duha - Svetoj Trojici. Posle Hrama Svetog Save i crkve Svetog Marka u Beogradu, Saborna crkva u Nišu je najveća u Srbiji.

Temelji Sabornog hrama u Nišu postavljeni su 1856. godine, kada je u Nišu živelo 12.000 pravoslavnih Srba, a svečano je osvećen posle oslobođenja Niša, 13. februara 1878. godine na dan Svetog Simeona Mirotočivog. Svečanom osvećenju prisustvovali su mitropolit beogradski Mihailo i knez Milan Obrenović.

Niška Saborna crkva, kako svojom arhitekturom, tako i ikonama koje su rađene za njen ikonostas, zauzima značajno mesto u srpskoj istoriji umetnosti. Na crkvi su prisutni različiti stilski motivi: srpsko-vizantijska, romansko-vizantijska i islamska arhitektura, ali i renesansa i zapadni barok. Takva koncepcija obeležila je prekretnicu u istoriji srpske arhitekture, koja se ogledala u napuštanju klasičnih koncepcija i stvaranju nacionalnih obeležja.

BONUS VIDEO