Promocija zbornika dokumenata Ustaška zverstva (1941-1942) u Jerusalimu

U renomiranom Beginovom centru (Menachem Begin Heritage Center) u Jerusalimu održana je promocija engleskog izdanja knjige Ustaška zverstva: zbornik dokumenata (1941–1945) u izdanju Arhiva Vojvodine, izdavačke ustanove Eparhije bačke Beseda, Arhiva Republike Srpske i Obodskog slova.

U prisustvu naučno-istraživačkih radnika i akademske zajednice sa univerziteta Ben-Gurion, Bar-Ilan, Rajhman, Tel-Aviv, centara poput Jad vašem, direktora arhiva, predstavnika Jerusalimske Patrijaršije na čelu sa Mitropolitom Konstantine Aristarhom, Ambasada, te članova srpske zajednice u Izraelu, kao i onlajn uključenih širom sveta predstavljena je ova značajna zbirka dokumenata o zločinima ustaša nad Srbima, Jevrejima i Romima koju je priredio dr Milan Koljanin. 

Na promociji su izlagali dr Nebojša Kuzmanović, direktor Arhiva Vojvodine, glavni urednik, o izvorima dokumenata, dr Kiril Feferman, predsedavajući Centra istorije Holokausta na Univerzitetu Ariel, o Holokaustu i genocidu u Jugoslaviji tokom Drugog svetskog rata iz evropske perspektive, dr Milan Koljanin o sadržaju zbirke, Nj.P. Jovan Ćulibrk, Episkop pakračko-slavonski o Jugoslaviji kao istraživačkoj laboratoriji za termin genocida i Aleksandar Nikolić, počasni konzul Republike Srbije u Izraelu, na temu od distorzije Holokausta i genocida do apologetike žrtava. Prisutne je pozdravio ministar spoljnih poslova Marko Đurić koji se nalazi u izuzetno uspešnoj zvaničnoj poseti Izraelu.

Zasnovam na autentičnim nemačkim zapisnicima 

Englesko izdanje zbornika "Ustaška zverstva" objavljeno 2025. pet godina po izdanju na srpskom jeziku zasniva se na autentičnim nemačkim zapisnicima i fotografijama iz 1941. i 1942, a sam zbornik sadrži 165 dokumenata i 62 fotografije iz fonda Slavka Odića koji se čuva u Arhivu Vojvodine. Odić je kao rukovodilac u Upravi vojne bezbednosti imao na raspolaganju nemačke arhivske fondove, među kojima se izdvajao fond komandanta Službe bezbednosti u okupiranoj Srbiji.

Policijski dosije na onovu kojeg je ova zbirka nastala bazira se na dokumentima različite provenijencije, koji su prikupljani u Gestapou u okupiranoj Srbiji od leta 1941. do sredine naredne godine. Osnovni cilj prikupljanja ovih dokumenata je bio da se prati stanje u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, pre svega provođenje ustaške politike genocida nad Srbima njegovog toka i posledica.

Foto: Ustupljenje fotografije

Kako je genocid izazvao masovni srpski ustanak čime su bili ugroženi i nemački interesi i njihovo sve veće vojno angažovanje, nacistički faktori u okupiranoj Srbiji i u ustaškoj državi nastojali su da donekle utiču na politiku uništenja Srba. Iako je najveći broj dokumenata vezan za genocid nad Srbima, oni su veoma značajni i za istraživanje Holokausta u NDH. Na osnovu njih se vidi da su nacistički predstavnici pratili tok Holokausta u NDH uporedo sa genocidom nad Srbima. Osnovni zaključak koji može da se donese na osnovu dokumenata je da je ubijanje Jevreja bilo u potpunosti u rukama ustaške države i da se gotovo isključivo sprovodilo u logorima smrti, prvo u logoru Gospić (sistem logora Gospić-Jadovno-Pag), a zatim u Jasenovcu.

Dokumenti o ustaškim logorima

Na osnovu dokumenata može da se zapazi da su nemački predstavnici u Zagrebu na pitanje progona Jevreja gledali i iz ugla nemačko-italijanskih odnosa i da su u leto i jesen 1941. bili nezadovoljni tempom sprovođenja Holokausta. Ovde se mogu naći i podaci o ustanovama koje su sprovodile pljačku srpske i jevrejske imovine kao što je Državno ravnateljstvo za ponovu. Posebno su važni dokumenti koji se odnose na ustaške logore i njihove zatočenike.

Ove, kao i sve druge dokumente treba koristiti uz najveću kritičnost i uvek se moraju imati uvidu okolnosti nastanka i motivi onih koji daju izjave. Ipak, nedvosmislen je zaključak da su u ustaškim logorima masovno internirani i ubijani i Srbi i Jevreji, kao i da su logorske vlasti nastojale da stvore što veću jaz među samim zatočenicima da bi što efikasnije sprovodili njihovo uništavanje. Može da se uoči da su ustaške vlasti u logorima nastojale da stvaraju antagonizme ne samo između Srba i Jevreja, nego i između samih Jevreja.

Svedočenja o zločinima

U dokumentima se mogu naći i svedočenja o pojedinim zločinima nad zatočenim Jevrejima, kao što je opis ubijanja jevrejskog zatočenika zbog klipa kukuruza. U knjizi su i dokumeti u kojima se opisuju neki od zločina nad Jevrejima počinjenih van logora od koji je svakako najveći zversko ubijanje 300 Jevreja svih uzrasta na mostu u Brčkom 12. decembra 1941. 

Na osnovu svega može da se zaključi da je zbirka dokumenata pod naslovom "Ustaška zverstva", koju je priredio dr Milan Koljanin, saradnik Memorijalnog centra "Staro sajmište u Beogradu, značajan izvor važnih podataka ne samo za istoriju stradanja Srba u ustaškoj Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, nego i za sprovođenje Holokausta u NDH, a time i za opštu istoriju Holokausta.

BONUS VIDEO

Ostavite komentar

Pravila komentarisanja:

Komentare objavljujemo prema vremenu njihovog pristizanja. Prednost u objavljivanju komentara imaće registrovani korisnici. Molimo Vas da ne pišete komentare velikim slovima, kao i da vodite računa o pravopisu.

Redakcija Informer.rs zadržava pravo izbora, brisanja komentara, ili modifikacije komentara koji će biti objavljeni. Prema Zakonu o informisanju zabranjeno je objavljivanje svih sadržaja koji podstiču diskriminaciju, mržnju ili nasilje protiv lica ili grupe lica zbog njihovog pripadanja ili nepripadanja određenoj rasi, veri, naciji, etničkoj grupi, polu ili zbog njihovog seksualnog opredeljenja.

Nećemo objavljivati komentare koji sadrže govor mržnje, psovke i uvrede. Sadržaj objavljenih komentara ne predstavlja stavove redakcije Informera ili portala Informer.rs, već isključivo stavove autora komentara.

Sugestije ili primedbe možete da šaljete na redakcija@informer.rs.