ZAHVALJUJUĆI NJEMU DANAS IMAMO OVE SIMBOLE BEOGRADA!

Da li nekada razmišljamo ko su bili ljudi koji su radili na ulepšavanju Beograda i davali mu prve obrise evropskog grada? Ukoliko krenete od Slavije do Kalemegdana naići ćete na niz vrhunskih arhitektonskih ostvarenja. Arhitekta Jovan Ilkić, krajem 19. početkom 20. veka, Beogradu i Srbiji, ostavio je arhitektonske dragulje, dela neprocenjive materijalne i umetničke vrednosti

Jovan Ilikić za sobom je ostavio mnogo izvedenih dela, pre svega, u Beogradu i zaista se može reći da je u velikoj meri oblikovao izgled evropskog Beograda na međi između 19. i 20. veka. Studije arhitekture završio je kod Teofila Hanzena na Akademiji lepih umetnosti u Beču, 1883. godine i bio zaposlen u njegovom birou na samom početku karijere. Na poziv kralja Milana Obrenovića 1884. godine dolazi u Srbiju, zbog dovršavanja radova na uređenju Starog dvora. Za tridesetak godina svog profesionalnog delovanja, realizovao je stotinak projekata i smatra se izuzetno plodnim graditeljem.

„Za javne objekte koje je projektovao arhitekta Jovan Ilkić možemo sa sigurnošću reći da su to objekti koji se nalaze u svim brošurama turističkih vodiča ili stručnim vođenjima kroz arhitekturu Beograda.  Reč o veoma važnim arihtektonskim ostvarenjima kojima se apsolutno ponosimo“, naglašava Bojana Ibrajter Gazibara iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda.

 

Ilkić je za sobom ostavio grandiozna dela, počev od Doma Društva „Svetog Save“ u ulici Cara Dušana, koju je izveo u duhu akademizma  sa elementima nacionalnog stila , preko današnjeg SKC-a, odnosno Doma oficira , koji odlikuje romantičarska arhitektura, na kome se pojavljuju bifore poreklom iz neovizantije, do hotela „Moskva“, odnosno palate Osiguravajućeg društva „Rosija“ iz 1906. godine.

Foto: printscreen

Krunu njegove karijere predstavlja projekat Doma Narodne skupštine čiji završetak, nažalost, nije doživeo. Ovu impozantnu zgradu završio je njegov sin Pavle Ilkić, a ona zaista stoji u redu sa zgradama parlamenata Srednje Evrope.

Jovan Ilkić Beogradu je ostavio i veliki broj stambenih objekata, čemu je doprinela njegova popularnost kao dvorskog arhitekte, inženjera u Ministarstvu građevina i angažovanje u privatnom birou. Na poziv znamenitih Beograđana projektovao je privatne kuće.

„Privatne kuće bi grubo mogle da se podele u dva segmenta. Prvom segmentu pripadaju kuće u trgovačkim zonama Beograda, koje su imale su dvojaku namenu – u prizemlju su se nalazili lokali, a na spratu deo za stanovanje. Drugom segmentu pripadaju kuće građene u rezidencijalnim delovima Beograda, namenjene isključivo stanovanju“, dodaje Ibrajter Gazibara.

Prvoj grupi pripadaju kuće trgovca Pavlovića i trgovca Crvenčanina u ulici Kralja Petra. Na kući trgovca Crvenčanina prvi put je upotrebljen međusprat, što je bila Ilkićeva inovacija u tom trenutku, 1889. godine, dok su na kući trgovca Pavlovića primenjeni atlanti koji nose krovni venac, a takva je bila kuća i na broju 21 u istoj ulici, koja danas više ne postoji.

Veliki broj ostvarenja Jovana Ilkića utvrđen je za kulturno dobro i spomenike kulture u Beogradu – kuća samog arhitekte Jovana Ilkića, kuće trgovaca Pavlovića i Crvenčanina u ulici Kralja Petra, Dom Narodne skupštine, Oficirski dom, kuća Milana Piroćanca, Dom Društva „Svetog Save“. Krsmanovićeva kuća na Terazijama i hotel „Moskva“ imaju čak i status kulturnog dobra od velikog značaja za Republiku Srbiju. Kvalitet i značaj ovih objekata prepoznati su od službe zaštite i ona su danas trajno zaštićena.