SRBIJO, ČUVAJ IH KAO... EVO GDE SU TRI VLADARSKA PRSTENA NEMANJIĆA?! Oni nemaju cenu, a prokletstva prstenova plašio se i kralj Aleksandar I Karađorđević!

Iako bi se dalo pomisliti da su srpski kraljevi bili skromni, vizantijski državnik i pisac Teodor Metohit, koji je u dva navrata boravio na dvoru kralja Milutina, opisuje: „I sam kralj bejaše veoma lepo ukrašen nakitom. Oko tela imao je više nakita i bisera, koliko god je moglo da stane, i sav je treptao u zlatu". Iz ovog opisa i drugih istorijskih svedočanstava, kao i likovnih predstava, jasno je da su srpski kraljevi i njihove porodice koristili raznovrstan i otmen nakit

Srednjevekovno zlatno prstenje izuzetno se retko nalazi kod nas, jer su takvi antikviteti često bili na meti kradljivaca i trgovaca starinama. Prstenje Stefana Prvovenčanog, kraljevića Radoslava i kraljice Teodore predstavlja, za sada, jedini sačuvani nakit koji je pripadao srpskim srednjovekovnim vladarima ili članovima njihove uže porodice. Od vladarskog nakita Nemanjića malo je sačuvano, pa su tri izvanredna primerka utoliko vrednija, a za svaki od njih postoji različita priča o okolnostima u kojima su pronađeni.

1.PRSTEN STEFANA PRVOVENČANOG

Prsten velikog župana a kasnije i kralja Stefana Prvovenčanog, otkriven je tek iz drugog puta. Prilikom prvog otvaranja kivota, 1813. godine, prsten nije pronađen. Tek 1935. iguman manastira Studenice naveo je da se „u ćivotu nalazi na lancu zlatni kraljevski prsten koji je kralj dobio od svetog Save”.

Foto: wikipedia

Prsten je bio ukrašen sa četiri kupasta ispupčenja (danas samo tri) i filigranskim nitima. Izgled prstena, ali i podatak da ga je kralj dobio od svoga brata, Svetog Save upućuju na to da je zlatarski rad nekoliko decenija stariji od vremena kada je Stefan proglašen za župana, pa se pretpostavlja da je mogao biti i deo nasleđenog porodičnog nakita. Prsten kralja Stefana danas se nalazi u riznici manastira Studenica.

Foto: narodnimuzej.rs

2.VERENIČKI PRSTEN KRALJEVIĆA RADOSLAVA

Verenički prsten kraljevića Radoslava, svedoči o raskošnoj vladarskoj opremi i nakitu, ali i o putevima srpske srednjovekovne diplomatije i vezama sa vizantijskim dvorom. Prsten se sastoji iz masivne glave sa natpisom na grčkom jeziku u sedam redova, u stihovima: „Ovo je verenički prsten Stefana, izdanka loze Duka, te stoga, Ano iz roda Komnina, u ruke ga primi.”

Foto: Vikipedija

Po svoj prilici prsten je izrađen verovatno u Solunu, a veridba obavljena krajem 1219. ili početkom 1220. godine. Tekst je napisan na grčkom jer je kraljević Radoslav po majci bio unuk vizantijskog cara Aleksija III i vaspitavan u vizantijskom duhu, pa je ovim činom hteo da stavi akcenat na svoje poreklo.

Prsten je nabavljen zaslugom akademika Dejana Medakovića, koji ga je 1960-ih primetio kod jednog minhenskog antikvara. Prsten je tada otkupljen za tadašnjih 5.000 maraka i danas se čuva u Narodnom muzeju.

3.PRSTEN KRALJICE TEODORE

Prsten kraljice Teodore potiče iz prvih decenija XIV veka i predstavlja remek-delo srpskog zlatarstva. Bio je u vlasništvu kraljice Teodore, supruge kralja Stefana Dečanskog i majke cara Dušana, koja je sahranjena u manastiru Banjska, zadužbini Stefanovog oca kralja Milutina.

Foto: Public

Okolnosti pod kojima je pronađen ovaj prsten predstavljaju niz čudnih događaja. Ratne 1915. godine, prilikom povlačenja srpske vojske ka Albaniji, započeta su višednevna iskopavanja u manastiru Banjska, izgleda pod nadzorom samog regenta Aleksandra Karađorđevića. Cilj iskopavanja bila je potraga za legendarnom riznicom kralja Milutina u manastirskim temeljima. Tom prilikom, u priprati je nađen grob ženske osobe, verovatno kraljice Teodore.

Foto: Vikipedija

Prsten pronađen u grobu kraljice Teodore izliven je u jednom komadu i bogato ukrašen po celoj površini nijelom i urezivanjem. Na njegovom vrhu urezan je dvoglavi orao raširenih krila, a oko vrata prstena natpis „+kto ga nosi pomozi mu Bog”. Karika je bogato ukrašena floralnim ornamentima i predstavama lavova i grifona.

Nakon otkrića prsten je završio u kolekciji tada regenta Aleksandra, koji ga je jedno vreme nosio na ruci, a potom kao privezak na lancu za sat. Nakon rata, vođen sujeverjem i pričama koje su se ispredale oko neobičnog prstena, kralj ga poklanja svome prijatelju, advokatu Blagoju Barlovcu koji ga 1926. godine u tajnosti predaje Narodnom muzeju u Beogradu.

Foto: wikipedia.org

Drugi prsten koji je  pronađen u Banjskoj takođe je značajan po heraldičkoj predstavi dvoglavog orla kao grba Nemanjića, koji je pre toga viđan samo na freskama kao motiv vladarske odeće.

Ovaj prsten sa umetnutom antičkom gemom, završio je u zbirci porodice kolekcionara Ljube Nedeljkovića.