Udar koji menja istoriju: Iran gađao srce američke moći na Bliskom istoku - ovo je bila ključna meta osvetničkog napada Teherana

Iranske balističke rakete pogodile su danas vazduhoplovnu bazu Al-Udeid u Kataru, ključnu tačku američke vojne prisutnosti na Bliskom istoku, javili su Bi-Bi-Si, Rojters i državna iranska televizija. U ovom precizno koordinisanom napadu, Iran je ispalio šest projektila, gađajući objekat jugozapadno od Dohe, koji već dve decenije predstavlja srce američkih operacija u regionu.

Napad je usledio svega 24 sata nakon što su Sjedinjene Države bombardovale iranska nuklearna postrojenja u Natanzu, Fordou i Isfahanu, a nekoliko nedelja pošto je američki predsednik Donald Tramp lično obišao bazu u Dohi, naglasivši tada njenu „stratešku važnost za očuvanje regionalnog balansa snaga“.

 

 

Tramp je tom prilikom pohvalio komandnu infrastrukturu Al-Udeida, označivši ga kao "nezaobilazni stub američke odbrane i projekcije sile u Zapadnoj Aziji".

Srce američke moći u arapskom pesku

Baza Al-Udeid otvorena je 1996. godine, a američke trupe formalno su je počele koristiti od marta 2002. Od tada do danas, kroz bazu je prošlo između 8.000 i 11.000 američkih vojnika – što čini njen značaj većim i od mnogih NATO instalacija u Evropi. Osim američkog kontingenta, u Al-Udeidu su stacionirane i snage britanskog Kraljevskog ratnog vazduhoplovstva (RAF), kao i pripadnici katarskih oružanih snaga i drugih saveznika iz Zapadne koalicije.

 

 

Na aerodromskoj pisti – najdužoj u čitavom Persijskom zalivu – tokom prethodnih nedelja bilo je razmešteno više od 40 različitih letelica: od transportnih C-130 Herkules, preko tankera, izviđačkih dronova, do borbenih aviona. Ipak, danima pred današnji napad, satelitski snimci zabeležili su da su pojedine američke letelice povučene iz baze, što su analitičari protumačili kao preventivnu meru u iščekivanju iranskog odgovora.

Baza je ujedno dom i za 379. ekspedicijsko krilo američkog ratnog vazduhoplovstva, Centralnu komandu za vazdušne operacije (AFCENT), ali i britansku 83. ekspedicijsku eskadrilu. Upravo iz Al-Udeida koordinisani su ključni američki i saveznički napadi u Avganistanu, Iraku, Siriji i širom regiona u poslednjih 20 godina.

Katarska vlada je uložila više od sedam milijardi evra u proširenje i modernizaciju baze – čime je omogućena integracija najnaprednijih PVO sistema, infrastrukture za nadzor i komunikaciju sa NATO partnerima, kao i dodatnih smeštajnih i komandnih kapaciteta.

Iran udario u simbol – nije slučajno izabrano

Današnji udar Teherana dolazi kao prva direktna odmazda nakon što su američke snage raketirale iranske nuklearne objekte, i istovremeno označava prvu direktnu balističku pretnju bazi Al-Udeid otkad postoji. Više izvora ukazuje da je Iran ovim napadom želeo da pošalje jasnu poruku ne samo SAD, već i svim njihovim partnerima u Zalivu: nijedna meta više nije sigurna.

Dok je Al-Udeid operativno najvažniji komandni centar američkog vazduhoplovstva van teritorije SAD, njen simbolički značaj je podjednako ogroman. Baš kao što je iranski nuklearni kompleks Fordo simbol domaće tehnološke nezavisnosti Irana, tako je Al-Udeid simbol globalne američke moći i dominacije u arapskom svetu. Napad na ovu bazu u očima Teherana ima isti težinski nivo kao udar SAD na Natanz.

Posmatrano kroz širu sliku, raketiranje Al-Udeida možda označava prelomni trenutak u regionalnoj dinamici. Izvori sa lica mesta navode da su katarski PVO sistemi presreli deo raketa, ali da su tri projektila direktno pogodila bazu. Gust dim i plamen uzdizali su se iznad kompleksa, dok je zvanični Teheran napad opisao kao odgovor na „neprijateljski čin SAD protiv iranskog suvereniteta“.

Iako još uvek nema potvrde o američkim žrtvama, napad na Al-Udeid signalizira da je Iran spreman da uzvrati na napade ciljanjem najvažnijih američkih uporišta – i to ne više samo u Iraku ili Siriji, već direktno u Persijskom zalivu. Ako je postojala crvena linija, danas je pređena.