Kolumna Dragutina Matanovića: Dan genocidne NDH – Crveno slovo u kalendaru Hrvata

Razlike među narodima na Balkanu oduvek su se isticale u teškim istorijskim trenucima. Tada odnos prema agresorskoj sili prestaje da bude pitanje političke odluke, već postaje pitanje nacionalnog karaktera. Videlo se to jasno 27. marta 1941, na primeru Srba i Hrvata, dva najbrojnija naroda veštačke tvorevine Jugoslavije.

Tog dana stanovnici Beograda bili su na ulicama. Grad je osvanuo pod zastavama i parolama, a od ranog jutra započele su demonstracije protiv potpisivanja Trojnog pakta. Sa balkona i ulica čuli su se uzvici „Bolje rat nego pakt“ i „Bolje grob nego rob“, dok je i patrijarh Gavrilo Dožić preko Radio Beograda izjavio da je ovo najslavniji dan posle Kosova. Bez obzira na silu, oličenu u Hitleru i Musoliniju, koji su tada već porobili pola Evrope, srpski narod na ulicama prestonice bio je srećan, verujući da čini ispravnu stvar.

O ceni koja će morati da se plati nisu razmišljali.

Za razliku od Beograda, Zagreb je postao grad tišine i duhova. Hrvati su beskompromisno podržavali Hitlera i fašističku ideologiju. U Beogradu prkos i hrabrost, a u Zagrebu spremnost da se podiđe jačem i bude njegov sluga. I tamošnja Rimokatolička crkva bila je potpuno suprotnog stava u odnosu na Srpsku pravoslavnu crkvu. Katolički sveštenici protivili su se odluci Beograda da se okrene zapadnim saveznicima, dok kardinal Stepinac, poznat i kao „nadbiskup genocida“, u svom dnevniku zapisuje: „Hrvati i Srbi dva su svijeta, sjeverni i južni pol koji se nikada neće približiti.“

Ovakav stav prvog čoveka Katoličke crkve u Hrvatskoj postaće dodatni motiv i opravdanje za sprovođenje genocida nad srpskim narodom. Hitlerov odgovor bio je brutalan. Šestog aprila 1941. bombardovan je Beograd, a napadi su nastavljeni i narednih dana. Ubrzo je započela i kopnena invazija iz više pravaca.

Fašističke trupe ušle su 13. aprila u Beograd i izveden je vojni defile Nemaca pred zgradom Narodne skupštine. Narod je ostao u svojim kućama, odbijajući da se pridruži svečanostima i možda omekša srce neprijatelja koji ih je po drugi put napao u istom veku. U kasnijim nemačkim izveštajima mogu se pronaći podaci „da Beograđani otvoreno pokazuju prezir i nepoštovanje“.

U Zagrebu sasvim drugačija slika. Doček nemačkih trupa 10. aprila pratili su frenetični aplauzi i neopisiva radost građana, a slično je bilo i u drugim hrvatskim gradovima. Oduševljenje je prevazišlo čak i očekivanja vojnika Rajha. Zato je taj datum, „10. travanj“ – dan osnivanja genocidne Nezavisne Države Hrvatske – postao najznačajniji dan u celokupnoj hrvatskoj istoriji. Crveno slovo u nacionalnom kalendaru.

Poglavnik Ante Pavelić beleži u svojim memoarima: „Na putu prema Karlovcu, prolazeći kroz sva mjesta, dočekivao nas je narod i pozdravljao s velikim oduševljenjem... Tisuće članova izaslanstava primao sam dan za danom, a često i po noći u dvoranama stare palače Banskih dvora.“

Počela je najsramnija epizoda u istoriji Hrvata. Bila je to kvazidržava u kojoj je zločin dobio ime i alat: srbokolj (organizovano takmičenje u klanju Srba) i srbosjek (specijalni nož za klanje). U cilju sprovođenja jedine hrvatske nacionalne ideje „trećinu Srba pobiti, trećinu proterati, trećinu pokatoličiti“, izvršen je genocid u kome je pobijeno nekoliko stotina hiljada Srba.

Srbija je vraćena na granice od pre Berlinskog kongresa. Njena teritorija podeljena je Nemcima, Hrvatima, Bugarima, Mađarima, Italijanima, Albancima... Ipak, Srbe to nije sprečilo da pruže otpor. Loznica je postala prvi oslobođeni grad u okupiranoj Evropi, što je bio novi prst u oko Hitleru. Bez obzira na to što je to oslobođenje bilo kratkotrajno, Srbi su još jednom pokazali koliko vole slobodu, za razliku od „susjeda“.

Danas, kada se fašizam u Evropi povampiruje, Hrvati se ponose izdajom 10. aprila 1941. i zato su zagrebačkom koncertu ustaškog pevača Marka Perkovića Tompsona prisustvovale stotine hiljada ljudi. „Lijepa njihova“ i dalje sanja obnovu NDH. I nije slučajno formiran vojni pakt Zagreb–Tirana–Priština.

Za razliku od Hrvata, Srbi pamte i okupacije, ali i slavne pobede, jer nema osvajača koji se iz Srbije nije vratio poražen i podvijenog repa.

Danas je planeta na granici trećeg svetskog rata i sigurno će doći do nove geopolitičke podele sveta. Ovog puta Srbija će je dočekati spremnija nego ikada u svojoj istoriji. Zahvaljujući isključivo predsedniku Vučiću. Posle decenije snažnog političkog, diplomatskog, ekonomskog i vojnog uspona, Srbija je dovoljno jaka da sama odlučuje o sopstvenoj sudbini – neće dozvoliti nove pogrome, Oluje i Jasenovce.

Propao je Hrvatima i pokušaj blokaderske obojene revolucije u Srbiji, kojom su panično želeli da spreče nezaustavljiv rast Srbije. Velemajstor političkog šaha Vučić mirno je igrao do same završnice partije i povlači pobedničke poteze. A Hrvati nisu ništa naučili iz istorije i mogu samo da očekuju – novi istorijski slom i propast kao u Staljingradu februara 1943. godine.