Opasnije je nego što mislimo - evo zašto je SPC na udaru: Stručnjaci otkrili šta stoji iza jezivog plana

U regionu se najavljuje osnivanje novih crkvenih frakcija, sa ciljem da se novonastale zajednice otuđe od Srpske pravoslavne crkve, a analitičari upozoravaju na veliku opasnost.

Takozvani hrvatski pravoslavni centar iz Vukovara organizovao je, sada već tradicionalni, prijem 6. januara u Splitu, povodom Božića koji se obeležava po julijanskom kalendaru. Pomenuta opskurna organizacija, kao „živo” nasleđe zločinačkog režima Ante Pavelića ima podršku najekstremnijih predstavnika hrvatskog političkog establišmenta. Otvoreno je deklarisala kao svoj cilj obnovu „hrvatske pravoslavne crkve” –  pseudoverske organizacije kakva je postojala za vreme genocidne Nezavisne države Hrvatske tokom Drugog svetskog rata. Njeni „duhovnici” predstavljali su agenturu ustaškog pokreta u poduhvaty potpunog uništenja srpskog naroda, njegove religije, narodne kulture i tradicije.

Foto: profimedia

Povratak ideje o „Hrvatskoj pravoslavnoj crkvi” iz istorijskog ništavila u kojem se našla sa svojom ktitorskom državom, istovremeno prati inicijativa Mustafe Cerića o osnivanju „bosanske pravoslavne crkve”. Ukoliko na ove najnovije događaje nadovežemo ranije pokušaje formiranja „kosovske pravoslavne crkve” predvođene bandom razbojnika na čelu s Nikolom Džufkom, koji provaljuju u srpske hramove na Kosovu i Metohiji, kao i „crnogorsku pravoslavnu crkvu” kojoj će, prema saznanjima ruske Spoljne obaveštajne službe SVR, vaseljenski patrijarh Vartolomej priznati autokefalnost, postaje jasno da je reč o veoma precizno koordinisanom delovanju usmerenom protiv Srpske pravoslavne crkve, koja je izložena svojevrsnoj inkviziciji. A sve ove tendencije neodoljivo podsećaju na ukrajinski scenario od pre nekoliko godina – početak proterivanja kanonske Ukrajinske pravoslavne crkve moskovskog patrijarhata, otimanje hramova, imovine i potpuno urušavanje crkvenog poretka, društva, ali i države.

Foto: wikipedija

Posle 80 i nešto godina od trenutka kad je osnovana NDH i izdata naredba da svi građani pravoslavne vere moraju da nose plavu traku oko ruke, obeleženu latiničnim slovom P, jer je ćirilica bila uveliko zabranjena – Republika Hrvatska kao nezavisna država, članica EU i NATO-a, ponovo bi da osnuje „pravoslavnu crkvu”, po uzoru na svoju „povijesnu” prethodnicu. Tada su ukinuti julijanski kalendar i naziv Srpska pravoslavna crkva, koja je preimenovana u grčko-istočna radi lakšeg unijaćenja i pokrštavanja. Formiran je „Ured za rušenje pravoslavnih crkava”, a kada je pokrštavanje uzelo maha, srpske pravoslavne crkve su pretvarane u katoličke, uz otimanje ostale imovine. Vrhunac je bilo formiranje upravo „hrvatske pravoslavne crkve”.

Poslednji korak u realizaciji istorijskih ciljeva ustaškog pokreta, oličen u paroli koju je izrekao Mile Budak „trećinu pobiti, trećinu proterati i trećinu pokrstiti”, ostvario bi se u savremenom dobu. Jedino preostalo za obračun su građevine, crkve i spomenici, kao neizbrisivo svedočanstvo srpske kulturne baštine na opustelom tlu, koje se posle etničkog čišćenja Srba u akcijama „Bljesak” i „Oluja”, naziva Hrvatskom.

- U Splitu je i ovog 6. januara, povodom badnjaka i pravoslavnog Božića, organizovan prijem od strane ustaškog udruženja Hrvatski pravoslavni centar iz Vukovara, na čijem je čelu hrvatski veteran i srpski izrod Predrag Mišić iz Vukovara. Grb njegovog udruženja je u suštini grb ’hrvatske pravoslavne crkve’ koju je Pavelić osnovao 1942. godine. Prijemu se prisustvovali, između ostalih, vodeći ljudi ustaške stranke Domovinski pokret, sa Ivanom Penavom na čelu, čiji je aktivni član i pomenuti Predrag Mišić, koji je i njihov poslanik u Hrvatskom saboru. Domovinski pokret je deo vladajuće koalicije - ocenio je predsednik Saveza Srba iz regiona Miodrag Linta.

Foto: Tanja Andric

Kako navodi, glavni cilj Hrvatskog pravoslavnog centra jeste osnivanje „hrvatske pravoslavne crkve”.

- Mišić se zalaže da zabranu delovanja Srpske pravoslavne crkve u Hrvatskoj jer je tobože širila netrpeljivost prema drugim narodima, a naročito prema hrvatskom narodu. Drugi cilj Mišića i Domovinskog pokreta jeste otimanje manastira, crkava i drugog nasleđa i imovine Srpske pravoslavne crkve i davanje u vlasništvo ’hrvatskoj pravoslavnoj crkvi’. Treći cilj jeste nastavak asimilacije Srba i njihovo pretvaranje u pravoslavne Hrvate, kao prvi korak ka pokrštavanju -upozorava Linta.

Dodaje da članovi Hrvatskog pravoslavnog centra, prema Mišiću, mogu biti samo oni koji slave osnivanje Hrvatske, poštuju obeležja HOS-a, genocidnu NDH i ustaški pozdrav „za dom spremni” i koji Srbiju, JNA i krajiške Srbe smatraju agresorima, a tzv. Domovinski rat pravednim i oslobodilačkim ratom.

- Evropska unija neće ni ovog puta reagovati i javno osuditi širenje žestoke mržnje protiv Srpske pravoslavne crkve i srpskog naroda i rehabilitaciju genocidne NDH uz aktivnu podršku dela hrvatske vlasti i prećutnu podršku HDZ-a - konstatovao je Linta u saopštenju.

Foto: Nora Šabanović

Politički filozof Dragoljub Kojčić smatra da se – uprkos ateizaciji, koja je dolazila od komunističke levice i bila inspirisana Marksovom doktrinom, a sa druge civilizacijske strane podsticana neoliberalnom ideologijom koja teži da izbriše svaki, pa i religijski identitet – pokazalo da vera predstavlja jedno od najvažnijih određenja svakog ljudskog društva. Sagovornik "Politike"konstatuje da je politika vrlo često manipulisala crkvom i to najčešće uspešno.

- Osnovna linija sukoba na našim prostorima bila je rimokatoličanstvo i pravoslavlje. Naravno, ni islam se ne može zanemariti, ali su verske konverzije na relaciji hrišćanin–musliman bile jednostavnije za objašnjenje. Još je Simo Matavulj opisivao kako je Rimokatolička crkva imala fazno uobličenu strategiju da Srbe pravoslavce prevede na svoju stranu - podseća Kojčić za naš list.

Jasno ukazuje da postoji vrednosna i metodološka nit koja povezuje Pavelićevu ideologiju s modernim ustašoidnim nacionalistima u Hrvatskoj, o čemu jasno svedoči inicijativa da se obnovi "hrvatska pravoslavna crkva".

- Sve to zbog svega tri i po statistička procenta prisustva Srba u Hrvatskoj koji su nekada činili polovinu na indentitetskoj i etničkoj mapi Hrvatske, kao i ustavnopravno konstitutivni narod. Ovaj blasfemični čin stvaranja ’hrvatske pravoslavne crkve’ pokazuje pravu suštinu i kontinuitet hrvatskog nacionalizma još od Franka i Starčevića. Ako je nekada Vatikan koristio hrvatsku etničku zajednicu kao proksi izvođača radova za proširenje katoličanstva na istok, onda danas taj deo Hrvatske koristi Vatikan i rimokatoličanstvo, ne iz ideoloških uverenja, već da bi eksterminisao srpski narod s teritorije na kojoj je vekovima živeo, a Vatikan se ne oglašava - primećuje Kojčić.

Foto: EPA/Shutterstock

Kako kaže, ceo ovaj proces neophodno je sagledati i u svetlu dekadencije Vaseljenske patrijaršije, posebno od trenutka kad je na Fanaru patrijarh Vartolomej bez saglasnosti Vaseljenskog sabora srušio crkveni poredak ortodoksnog hrišćanstva, za čije je očuvanje bio nadležan.

- To je bilo priznavanje autokefalnosti tzv. Pravoslavne crkve Ukrajine, koja je formirana 2018. godine. Do tada je najveća verska zajednica bila Ukrajinska pravoslavna crkva moskovskog patrijarhata i predstavljala je pravoslavnu dogmatiku i jedinstvo hrišćana, bilo da žive u Kijevu, Odesi, Moskvi ili Novgorodu. Pokazuje se da je i u ovom slučaju crkva pala na najniže grane dostojanstva i postala sluškinja politike, ili proksi izvođač političkih naloga - poručuje Kojčić.

Kako navodi, uvek će se pronaći poneki otpadnik od svoje vere i naroda, što će propagandna mašinerija iz Zagreba predstaviti kao trijumf svoje politike.

- Međutim, svakom verniku potpuno je jasno da Gospod Bog bolje od svih razume kakva se ujdurma priprema i da je to ne samo udar na srpski pravoslavni narod u Hrvatskoj, već istovremeno podmukliji udar na Tvorca nego što su svi lažni proroci, komunisti i militantni bezbožnici - zaključuje Kojčić.

Foto: Tanja Andric

Istoričar Petar Đurđev smatra da se pokušaji osnivanja tzv. nacionalnih pravoslavnih crkava u Hrvatskoj, najave sličnih procesa u BiH i na KiM, kao i insistiranje na autokefalnosti „crnogorske crkve”, ne mogu posmatrati izolovano.

- Oni predstavljaju deo šireg političkog i identitetskog inženjeringa u kojem je Crkva sredstvo, a ne cilj. Istorijski gledano, to nije ništa novo: svaki put kada se želi razgrađivati srpski nacionalni korpus, prvi udar ide na Srpsku pravoslavnu crkvu, kao njen najdublji i najtrajniji stub - kaže Đurđev za „Politiku”.

U tom kontekstu, smatra da se paralela s Ukrajinom sama nameće.

- Tamo smo videli kako se, uz snažnu političku i geopolitičku podršku spolja, kanonski poredak grubo narušava, a Crkva pretvara u instrument dnevne politike. Posledice su duboke podele i dugotrajna nestabilnost. Upravo taj model danas mnogi pokušavaju da ’prepišu’ i na prostorima gde živi srpski narod - upozorava Đurđev, dodajući da opasnost od razgradnje nacionalnog identiteta postaje realna onda kad se pravoslavlje pokušava svesti na puki folklor ili administrativnu oznaku.

- Za srpski narod, pravoslavlje nije samo vera u uskom smislu reči, već istorijsko iskustvo, kulturni obrazac i moralna vertikala. Od Svetog Save do danas, Crkva je čuvala jezik, pismo, pamćenje i osećaj za zajednicu onda kad države nije bilo - podsetio je Đurđev.

Poručuje da upravo zato svaki pokušaj stvaranja „novih crkava” po političkom ključu treba jasno imenovati.

- To nije pitanje verskih sloboda već pitanje identiteta i istorijske istine. Srpska pravoslavna crkva, i pored brojnih iskušenja, ostaje temelj duhovnog i nacionalnog bića srpskog naroda. Njena odbrana nije čin konfrontacije, već čin odgovornosti prema prošlosti, ali i prema budućnosti - poručuje Đurđev.

Frakcije među raskolnicima

Foto: Shutterstock

Koliko su tragikomični raskolnički pokušaji formiranja nacionalnih pseudoreligijskih organizacija pri kreiranju vlastitog istorijski neutemeljenog identiteta, možda najbolje svedoči formiranje „Crnogorske pravoslavne crkve” koja se i sama podelila na dve frakcije. Obredi i nastupi raspopa Miraša Dedejića obilovali su blamantnim scenama, omaškama i drugim prizorima koji su, zabeleženi kamerama, postajali viralni komični snimci. Ove godine na jednoj društvenoj mreži pojavilo se čak i upozorenje da na okupljanjima „Crnogorske pravoslavne crkve” ne bi trebalo služiti njeguški pršut jer pojedini „vernici” nisu pravoslavne veroispovesti. Možda najbolji primer o koliko je neozbiljnom projektu reč, jeste i slučaj Mila Đukanovića, koji se kao predsednik Crne Gore 2022. godine sastao s patrijarhom Vartolomejem i tom prilikom krstio jednog člana svoje porodice u Vaseljenskoj patrijaršiji.

U Ukrajini Dan programera umesto Božića

„Pravoslavna crkva Ukrajine” delimično je priznata verska organizacija, i sama nastala od dve raskolničke grupacije, čiji spor još nije rešen. Proklamovani autokefalni status duguje vaseljenskom patrijarhu Vartolomeju, dok je Ruska pravoslavna crkva ne priznaje, budući da ima svoju ispostavu u vidu kanonski priznate Ukrajinske pravoslavne crkve koja funkcioniše u okviru široke autonomije.

Foto: Reuters

U cilju sve većeg udaljavanja od Moskve i suzbijanja ruskog uticaja u Ukrajini, „Pravoslavna crkva Ukrajine” donela je 2023. odluku o prelasku na tzv. revidirani julijanski kalendar, čime je proslava Božića pomerena na 25. decembar, umesto dotadašnjeg 7. januara. Vlasti u Kijevu, u cilju podrške novom datumu Božića, proglasile su 7. januar za Dan programera. Prema pojedinim izveštajima s društvenih mreža, većina naroda u Ukrajini ostala je verna proslavi Božića 7. januara, bez obzira na to kojoj crkvi pripadaju. Za vreme sukoba u Ukrajini, zabeleženi su brojni incidenti naročito tokom velikih praznika, pokušaji zauzimanja i otimanja imovine Ukrajinske pravoslavne crkve, hapšenja crkvenih velikodostojnika pod optužbama za špijunažu, kao i mnoga druga kršenja verskih i ljudskih prava.

Eliminacija naroda po zločinačkoj formuli Mileta Budaka

Dragoljub Kojčić podseća da je u Drugom svetskom ratu eliminacija srpskog prisustva išla po zločinačkoj formuli Mileta Budaka: „trećinu pobiti, trećinu proterati i trećinu pokrstiti”.

- Pokrštavanje je uspešno obavljano pod pokroviteljstvom Katoličke crkve i Alojzija Stepinca. Međutim, da bi se konverzija pravoslavaca olakšala, strategijski projekat bilo je formiranje ’hrvatske pravoslavne crkve’ kao tranzitnog rešenja za promenu srpskog bića u Hrvatskoj. Ustaški režim je 1942. pronašao jednog odmetnutog ruskog episkopa po imenu Germogen. To je bio prvi korak u formiranju ’hrvatske pravoslavne crkve’. Sve to bilo je deo ustaškog i velikohrvatskog režima, pa je kao takvo bilo i osuđeno po okončanju Drugog svetskog rata. U povampirenju ustaške ideologije u moderna vremena, posebno od sticanja nezavisnosti Hrvatske i izdvajanja iz Jugoslavije, ustašoidni elementi na tamošnjoj političkoj sceni našli su kao smetnju i ono malo preostalih Srba ili, kako bi to veliki kompozitor Enriko Josif rekao, ’ostatke zaklanog naroda - kaže Kojčić, a piše Politika.

BONUS VIDEO: