Gledao sam film "Zlatni rez 42: Djeca Kozare": Više od četiri sata potresne istine o Jasenovcu

Film "Zlatni rez 42: Djeca Kozare" večeras će premijerno biti prikazan na 53. po redu FEST-u u Sava centru u Beogradu.

Juče je za novinare bila upriličena specijalna projekcija i imao sam priliku da među prvima pogledam film "Zlatni rez 42: Djeca Kozare", novo ostvarenje Lordana Zafranovića. Reč je o filmu koji traje čak četiri sata i deset minuta, ali čije trajanje nije njegov najveći izazov. Mnogo teže od vremena provedenog u bioskopskoj sali jeste suočavanje sa pričom koju donosi.

"Zlatni rez 42: Djeca Kozare" nije film koji se gleda usput, niti ostvarenje posle kojeg se jednostavno ustaje sa sedišta i nastavlja sa svakodnevnim obavezama. Ovo je izrazito emotivno i potresno filmsko iskustvo koje gledaoca vodi kroz strahote ustaških zločina počinjenih nad Srbima, Jevrejima i Romima u sistemu koncentracionih logora, sa posebnim fokusom na Jasenovac i stradanje dece Kozare.

Foto: Printscreen/Youtube

Već od prvih scena jasno je da Zafranović nije želeo da ublažava ono o čemu govori. Brutalnost, izopačenost i surovost ustaškog režima prikazane su bez zadrške, kroz prizore koji ostavljaju snažan utisak i teško se zaboravljaju.

Dvanaest poglavlja koja čine jednu veliku filmsku celinu

Film je podeljen u 12 poglavlja, od kojih svako ima svoju priču, likove i posebnu dramaturšku celinu. Međutim, nijedno od njih ne funkcioniše kao izdvojena epizoda. Sva poglavlja međusobno su povezana i postepeno grade zaokruženu filmsku priču o stradanju, ljudskoj patnji i zlu koje je obeležilo jedan od najmračnijih perioda istorije.

Foto: Glorija Bobinac

Ovakva struktura omogućava da se događaji sagledaju iz različitih uglova, dok se pred gledaocem postepeno formira šira slika tragedije. Posebno je važno što film ne ostaje samo na prikazivanju istorijskih okolnosti, već pokušava da približi sudbine ljudi koji su se našli u vrtlogu zla i patnje, a među kojima su bila i brojna deca.

Upravo je taj emotivni naboj jedna od najizraženijih karakteristika filma. Pojedine scene izuzetno su teške za gledanje, a njihova snaga ne proizlazi samo iz eksplicitnosti prikazanog nasilja već i iz svesti o tome da su takvi zločini zaista počinjeni.

Muzika dodatno pojačava emocije

Osim istorijske i emotivne težine priče, film se izdvaja i svojim umetničkim kvalitetom. Reč je o ambicioznom filmskom ostvarenju u kojem se vidi ozbiljan autorski pristup, pažnja posvećena atmosferi i nastojanje da se svaka priča uklopi u širu celinu.

Foto: Marina Ilić

Posebno bih izdvojio muziku, koju je radio Željko Joksimović, a koja je odlično uklopljena u filmsku naraciju. Ona ne služi samo kao pozadinska pratnja događajima već dodatno pojačava atmosferu, naglašava emotivne trenutke i doprinosi osećaju težine koji prati gledanje.

Vizuelni pristup i način na koji su prikazani zločini dodatno naglašavaju surovost sveta u kojem se odvija radnja. Zafranović ne skreće pogled sa najtežih trenutaka, već insistira na tome da publika vidi razmere brutalnosti kojoj su žrtve bile izložene.

Četiri sata i deset minuta koji zahtevaju punu pažnju

Trajanje od četiri sata i deset minuta svakako nije uobičajeno za bioskopski film. Ipak, nakon gledanja, jasno je da se pred publikom nalazi ostvarenje koje je zamišljeno kao velika, slojevita filmska celina i koje zahteva vreme, koncentraciju i emocionalnu spremnost.

Foto: Printscreen/Youtube

Ovo nije film koji će svakome biti lak za gledanje. Pojedine scene su toliko brutalne i potresne da će mnogim gledaocima biti potrebno vreme da ih obrade. Ipak, upravo u tome leži i njegova posebnost jer ne pokušava da ponudi jednostavnu priču, niti da tragediju predstavi kroz nekoliko upečatljivih scena, već gradi široku sliku stradanja kroz 12 međusobno povezanih poglavlja.

Moj utisak nakon novinarske projekcije jeste da je "Zlatni rez 42: Djeca Kozare" ostvarenje koje se izdvaja i po svojoj umetničkoj ambiciji i po težini teme koju obrađuje. Film nosi snažan emotivni naboj, muzika je izuzetna, a način na koji je prikazana brutalnost zločina ostavlja dubok trag.

Večerašnja premijera na FEST-u u Sava centru biće prilika da se publika suoči sa ovim zahtevnim filmskim ostvarenjem. Četiri sata i deset minuta možda deluju kao mnogo vremena, ali priča koju film donosi pripada onim istorijskim tragedijama koje zahtevaju da im se posveti puna pažnja.

"Zlatni rez 42: Djeca Kozare" nije film posle kojeg je lako pronaći prave reči. A možda je upravo to jedan od njegovih najvažnijih utisaka.