Opasna bakterija nalazi se u tuševima i klima uređajima! Možete se smrtonosno zaraziti: Ako osetite ove simptome, odmah se javite lekaru

Legionela, bakterija koja izaziva tešku upalu pluća poznatu kao Legionarska bolest, i dalje prolazi ne toliko zapaženo u Srbiji, iako je već odnela jedan život prošle godine.

Prema podacima Instituta za javno zdravlje "Dr Milan Jovanović Batut", u 2023. godini je u Srbiji prijavljeno sedam slučajeva Legionarske bolesti - pet u Beogradu, dva u Južnobačkom okrugu. Jedna osoba je preminula.

U 2024. godini, do sada je zabeležen jedan slučaj, a pacijent je uspešno izlečen. Ipak, stručnjaci upozoravaju da je realni broj zaraženih verovatno veći, jer simptomi mogu ostati neprepoznati i pogrešno se tumače kao obična upala pluća ili grip.

Opasnost vreba iz tuševa, slavina, bazena i klima uređaja

Legionela se prenosi udisajem aerosola - sitnih kapljica vode koje sadrže bakteriju. Može se naći u:

• Tuševima i slavinama

• Hidromasažnim kadama

• Bazenskoj vodi

• Klimatizaciji

• Fontanama

• Sistemima tople i hladne vode u zgradama

 

Bakterija prirodno živi u rekama, jezerima i zemljištu, ali postaje opasna u zatvorenim vodenim sistemima kada temperatura vode dostigne između 20 i 50°C.

Foto: Shutterstock

Bakterija koja može da ubije

Malo ko zna da se u sasvim običnim mestima - tuševima, bazenima, pa čak i u rashladnim uređajima - može kriti izuzetno opasna bakterija po imenu legionela, uzročnik bolesti koja može da izazove tešku upalu pluća, pa čak i smrt. Iako se kod nas o njoj retko govori, u svetu je dobro poznata kao ozbiljna pretnja po zdravlje, naročito kada je u pitanju boravak u hotelima, bolnicama i velikim objektima sa razgranatim cevovodima.

Ko je najugroženiji?

Najveći rizik od infekcije imaju:

• Osobe starije od 50 godina

• Pušači

• Osobe sa hroničnim bolestima

• Imunokompromitovani pacijenti

 

U Evropi godišnje se otkrije 10 do 15 slučajeva na milion stanovnika, a čak 75-80% obolelih su stariji od 50 godina. Muškarci čine 60-70% zaraženih.

Simptomi koje ne smete ignorisati

Bolest počinje simptomima sličnim gripu:

• Visoka temperatura i groznica

• Glavobolja

• Suv kašalj

• Dijareja ili povraćanje

• Zbunjenost, pa i delirijum

• Teško disanje i pneumonija u težim slučajevima

Većina pacijenata zahteva bolničko lečenje, a bez pravovremene terapije smrtnost može biti i do 15%.

Foto: Shutterstock

Šta je zapravo legionela?

Legionela je bakterija koja se prirodno nalazi u vodi i zemljištu, ali prava opasnost nastaje kada se razmnoži u veštačkim vodovodnim sistemima koji se ne održavaju redovno. Idealni uslovi za njen razvoj su temperature između 20 i 50 stepeni, naročito u stajaćoj vodi koja se nalazi u cevima koje se retko koriste. Topla voda iz bojlera, raspršivači u tuševima, fontane koje deluju dekorativno, kao i klima uređaji sa rashladnim tornjevima - sve su to mesta gde legionela može neprimetno da se razvije i ugrozi ljudsko zdravlje.

Prvi put je zvanično zabeležena 1976. godine u Filadelfiji, kada je grupa ratnih veterana na konferenciji u jednom hotelu masovno obolela, a više njih i preminulo. Misteriozna bolest dobila je ime - legionarska – upravo po njima. Tek naknadno je otkriven uzročnik: bakterija Legionella pneumophila, koja se širila kroz klimatizacione sisteme.

Zaražavanje se ne dešava direktnim kontaktom s vodom, već udisanjem finih kapljica koje sadrže bakteriju. Dakle, dovoljno je da osoba udahne paru iz zaraženog tuša ili vazduh iz kontaminiranog klima uređaja da bi došlo do infekcije. Posebno su ugroženi stariji ljudi, hronični bolesnici, pušači i osobe sa oslabljenim imunitetom.

Kod težih oblika bolesti javljaju se simptomi nalik na tešku upalu pluća - visoka temperatura, groznica, jak kašalj, bolovi u grudima i otežano disanje. U mnogim slučajevima neophodna je hospitalizacija i lečenje jakim antibioticima, jer se bez terapije stanje brzo pogoršava. Blaži oblik infekcije, poznat kao Pontijak groznica, prolazi sam od sebe, ali se često i ne prepozna jer podseća na grip.

Najveći problem kod legionele je to što se često ne dijagnostikuje na vreme. Simptomi su nespecifični, a lekari je retko sumnjaju ako pacijent nije boravio u inostranstvu ili u objektu sa lošim održavanjem vodovoda. Ipak, analiza urina, kultura sputuma i rendgenski snimak pluća mogu brzo da potvrde prisustvo ove opasne bakterije.

Foto: Shutterstock

Prevencija je ključna. Pravilno održavanje vodovodnih sistema, redovno čišćenje tuševa i slavina, puštanje vode iz cevovoda koji se ne koriste često, kao i zagrevanje vode iznad 60 stepeni - sve su to koraci koji mogu da spreče širenje bakterije. U mnogim državama postoje zakoni koji obavezuju hotele, bolnice i velike zgrade da redovno proveravaju prisustvo legionele u sistemima za vodu, ali u Srbiji takva praksa gotovo da ne postoji, niti postoji referentna laboratorija za ispitivanje ove bakterije u životnoj sredini.

U vreme kada sve više vremena provodimo u zatvorenim prostorima, uz klimatizaciju i tuširanje toplom vodom, vreme je da obratimo pažnju na ovu nevidljivu, ali potencijalno smrtonosnu opasnost. Legionela nije bakterija iz afričkih močvara - ona je među nama, u slavini koju svakodnevno otvaramo.