Spasavala srpsku decu iz ustaških kandži: Evo ko je bila heroina Diana Budisavljević

Na današnji dan, 20. avgusta, 1978. godine preminula je Diana Budisavljević, žena koja je srcem spasavala decu iz ustaških logora!

Diana (Obexer) Budisavljević, po rođenju Austrijanka udata za srpskog hirurga Julija Budisavljevića, izbavila je od sigurne smrti više od 7.500 srpskih devojčica i dečaka iz koncentracionog logora Jasenovac u Nezavisnoj državi Hrvatskoj, gde je ubijeno oko 20.000 srpske, jevrejske i romske dece.

Podaci o tačnom broju dece koje je spasla u ustaškim logorima variraju. Govori se o brojci od 15.336 srpske, jevrejske i romske dece.

Sasvim sigurno je da je njena akcija bila jedna od najtežih i najobimnijih humanitarnih akcija u Drugom svetskom ratu, a ujedno i najveći humanitarni podvig.

Tokom akcije spasavanja umrlo je više od 3.000 mališana, dok je više od 12.000 njih preživelo rat.

Rođena u uglednoj insbruškoj porodici Obekser, nakon udaje za lekara Julija Budisavljevića dolazi u Zagreb. Domaćica posvećena deci i suprugu u jesen 1941. u glavnom gradu novoproglašene tzv. Nezavisne Države Hrvatske saznaje za logore u kojima su smeštene pravoslavne žene s decom.

Foto: Društvene mreže

Uverena da njen život nije vredniji od života nedužno progonjenih, upušta se u jedan od najhumanijih podviga.

Diana Budisavljević je vodila dnevnik i kartoteku sve spasene dece, koja je sadržala njihove podatke, fotografije i relevantna dokumenta, kako bi se sačuvao njihov identitet i kako bi, njihove porodice, mogle da ih pronađu po završetku rata.

Akcija spasavanja srpske dece iz ustaških logora u svom punom obimu otpočela je posle operacije nemačkih i snaga NDH u Bosanskoj Krajini i na Kozari, juna i jula 1942.

Tada je cela jedna velika oblast, naseljena gotovo isključivo Srbima, uništena.

Posle užasnih pokolja tokom same operacije, desetine hiljada osoba svih uzrasta je deportovano u najveći koncentracioni logor i logor smrti ustaške države, Jasenovac.

Foto: Društvene mreže

Veliki broj zatočenika je odmah ubijen, dok je jedan broj muškaraca i žena upućen u logore u Nemačkoj ili Norveškoj, direktno ili preko logora na Beogradskom sajmištu.

Pre deportovanja od žena su oduzeta deca, čak iako se radilo o sasvim malim bebama.

Tako se početkom leta 1942. u ustaškim logorima u Jasenovcu, Staroj Gradiški i okolini našlo više hiljada srpske dece odvojene od roditelja, među kojom je ubrzo nastao pomor od gladi i bolesti.

Jedna velika grupa dece je usmrćena otrovnim gasom u logoru Stara Gradiška.

Potpuno uništenje ovih malih zatočenika sprečila je akcija koju je vodila Diana Budisavljević, tada već sa širokim krugom saradnika.

Obilazeći logore u kome su bila zatočena nevina i nemoćna srpska deca dobila je tifus, koji je preživela.

Foto: Društvene mreže

Diana je bila rođaka Jovanke Broz, a umrla je u Insbruku, u Austriji 1978. godine. Jovankino devojačko prezime bilo je takođe Budisavljević.

Dnevnik koji je Diana vodila, objavljen je u Zagrebu 2003. godine, pod imenom "Dnevnik Diane Budisavljević 1941–1945". Nakon što je objavljen dnevnik koji je priredila njena praunuka počelo je da se javlja interesovanje za lik i delo Diane Budusavljević, žene heroja, koja je učinila jedan od najuhumanijih podviga tokom Drugom svetskog rata, a u srpskoj javnosti do skoro bila je gotovo nepoznata.

Diana je, 2012. godine, posthumno dobila zlatnu medalju "Miloš Obilić" za ispoljavanje hrabrosti i dela ličnog herojstva.

U rodnom Insbruku dodeljen joj je Orden II reda.