Srednjovekovna cenzura u Vukanovom jevanđelju otkrivena u Nacionalnoj biblioteci Rusije – Ova istina intrigira

U Nacionalnoj biblioteci Rusije, u južnoslovenskom fundusu, čuvaju se stari i izuzetno važni srpski rukopisi, među kojima je i Vukanovo jevanđelje.

Srpska istorija je bogata i složena, prepuna značajnih ličnosti, događaja i kulturnih dostignuća, ali neki od naših najstarijih spisa sačuvali su se i van granica zemlje.

Vukanovo jevanđelje najstariji je rukopis raškog pravopisa, pisan oko 1202. godine u pećinama iznad Starog Rasa. Pored njega tu se nalaze i Radoslavljevo jevanđelje iz 15. veka i još oko 370 srednjovekovnih srpskih rukopisa.

Za razliku od poznatog Miroslavljevog jevanđelja, Vukanovo je manje poznato i gotovo zaboravljeno, ali je po kulturnom i duhovnom značaju jednako važno.

Knjiga je bogoslužbeni jevanđelistar, pisana za crkvene potrebe, sa tekstovima Novog zaveta, a njen glavni pisar bio je starac Simeon, koji je zapisao i zanimljive detalje o vremenu nastanka.

Foto: Shuterstock

Srednjovekovna cenzura u ovom rukopisu

Posebno intrigira srednjovekovna cenzura u ovom rukopisu.

Izbrisana posveta knezu Vukanu otkriva političke tenzije u Srbiji nakon smrti Stefana Nemanje. Zapis ukazuje da je delo zapravo bilo posvećeno samom Stefanu Nemanji, a cenzurisanje posvete omogućava precizno datiranje knjige između 1200. i 1202.

Vukanovo jevanđelje je manjih dimenzija od Miroslavljevog, ali sadrži jedinstvene minijature. Na prvoj strani je prikazan Sveti apostol Jovan, starac u vizantijskom stilu, dok je na 76. listu naslikan mladi Hrist Emanuel - dečak sa golim nogama, simbolično prikazan kao mladi princ. Takvi detalji daju uvid u srednjovekovni život i rad pisara.

Foto: printscreen RTS

Iako jednostavnije u izgledu od Miroslavljevog jevanđelja, Vukanovo jevanđelje je neprocenjivo po kulturnom i duhovnom značaju, predstavljajući dragoceni zapis srpske istorije, umetnosti i religije.

Očuvani u Nacionalnoj biblioteci Rusije, ovi srednjovekovni srpski rukopisi potvrđuju dugu i duboku vezu između Srbije i Rusije kroz vekove - kako u duhovnoj i kulturnoj razmeni, tako i u očuvanju zajedničke slovenske baštine, prenosi portal SrbijuVolimo.

Zahvaljujući ruskim čuvarima knjiga, danas imamo priliku da proučavamo Vukanovo jevanđelje i druge dragocene spise, koji nam otkrivaju istoriju, umetnost i duhovni život srednjovekovne Srbije.