Alarmantni podaci: U Srbiji od ovog karcinoma oboli oko 7.000 ljudi

U našoj zemlji svake godine oboli gotovo 7.000, a umre više od 5.000 ljudi od raka pluća.

Srbija je u borbi protiv takve statistike prva zemlja na zapadnom Balkanu koja je uvela organizovani skrining na tu vrstu maligniteta. Rana dijagnoza kancera pluća kroz skrining program omogućava pacijentima realnu šansu za izlečenje, navodi se u saopštenju Udruženja za borbu protiv raka pluća "Punim plućima".

Organizovani skrining na rano otkrivanje raka pluća u Srbiji danas jasno potvrđuje vrednost pravovremene dijagnostike i njen potencijal da značajno unapredi ishode lečenja, najčešćeg i najsmrtonosnijeg maligniteta.

Međutim, praksa pokazuje da za deo pacijenata kod kojih je karcinom pluća otkriven upravo zahvaljujući ovom programu, savremene terapijske opcije još nisu dostupne, pa se lečenje u velikom broju slučajeva i dalje zasniva isključivo na hemoterapiji, jednom od prvih sistemskih pristupa lečenju raka.

Foto: Shutterstock

Organizovani skrining na rak pluća koji je Srbija prva uvela na zapadnom Balkanu, predstavlja važan korak ka promeni poražavajuće statistike vezane za najčešći i najsmrtonosniji malignitet, bolest od koje u našoj zemlji svake godine oboli gotovo 7.000, a umre više od 5.000 ljudi, navedeno je u saopštenju Udruženja za borbu protiv raka pluća "Punim plućima".

Program koji se od novembra 2024. do kraja 2025. godine sprovodi na Klinici za plućne bolesti Univerzitetskog Kliničkog centra Srbije obuhvatio je oko 4.000 građana iz rizičnih grupa, a kod nešto više od 100 osoba karcinom pluća otkriven je u početnom stadijumu, kada su šanse za uspešno lečenje značajno veće.

Olja Ćorović iz Udruženja za borbu protiv raka pluća "Punim plućima" objasnila je da je suština da se bolest otkrije na vreme i omogući odgovarajuća terapija.

- Veoma smo zadovoljni dosadašnjim rezultatima programa ranog otkrivanja raka pluća. Posebno nam je drago što je skrining, pored Vojvodine i Beograda otpočeo i u Kragujevcu. Na to smo ponosni i zahvalni Ministarstvu zdravlja na svim naporima koje ulaže - istakla je Ćorovićeva.

Foto: Shutterstock

S druge strane, kako je navela, veliki broj pacijenata im se obraća jer nemaju pristup savremenim terapijama.

- Mnogi od njih kao jedinu opciju i dalje imaju samo hemoterapiju. To se odnosi na obolele od skvamoznog i sitnoćelijskog karcinoma pluća, pacijente sa metastatskim nesitnoćelijskim karcinomom pluća i to, kako sa čestim, tako i sa retkim genetskim mutacijama, kao i na obolele od nesitnoćelijskog raka pluća u trećem stadijumu bolesti - objasnila je ona.

Kako je naglasila, za sve pomenute podtipove raka pluća u regionu i Evropi postoje savremene terapije, ali nažalost, one još uvek nisu dostupne pacijentima u Srbiji.

- Prošle godine smo imali sastanak sa predstavnicima RFZO i dobili uveravanja da će se ovo pitanje uskoro rešavati. Iz tog razloga, očekujemo će biti proširene indikacije i stavljeni savremeni lekovi na pozitivnu listu čime će biti omogućeno savremeno lečenje i za ove grupe pacijenata. Suština ranog otkrivanja jeste da bolest uhvatimo na vreme i odmah omogućimo odgovarajuću terapiju, a ne da ih, kao pre više od decenije, lečimo isključivo hemoterapijom - rekla je Ćorovićeva.

Karcinom pluća se kod čak 70 odsto pacijenata otkriva tek u metastatskom stadijumu, kada su mogućnosti lečenja znatno ograničene. Razlog za to leži u činjenici da su prvi simptomi, poput kašlja, zamora ili otežanog disanja nespecifični i često se pripisuju bezazlenim stanjima, naročito kod pušača, koji su na te tegobe navikli.

Dodatni izazov predstavljaju faktori rizika kao što su pušenje, zagađenje vazduha i nedovoljna informisanost o značaju preventivnih pregleda, što dodatno otežava pravovremeno postavljanje dijagnoze.

Foto: Shuterstock

Medikalni onkolog i načelnik odeljenja medikalne onkologije u KBC Bežanijska kosa Zoran Andrić naveo je da su maligne bolesti kompleksne i istakao da će prema svetskim projekcijama, do 2035. godine rak postati vodeći uzrok smrtnosti, ispred kardiovaskularnih bolesti.

- To je posledica starenja stanovništva, načina života, ali i kasnog otkrivanja. Zato je skrining ključan. Države koje sprovode skrining za dojku, debelo crevo i grlić materice imaju znatno veći procenat ranog otkrivanja, a time i mnogo bolje ishode. Srbija je tek u početnoj fazi razvoja ovih programa. Rak pluća i dalje je najčešći uzrok smrti među zloćudnim tumorima, pre svega zbog kasnog otkrivanja bolesti i nedostupnosti inovativnih terapija - rekao je Andrić.

On je naveo da posebno želi da istakne ulogu imunoterapije u savremenom lečenju. Danas ona predstavlja standardnu opciju u terapiji metastatskog karcinoma pluća ali je u Srbiji, kako je rekao, ona dostupna samo delu pacijenata u prvoj liniji lečenja.

Prema njegovim rečima, najnovije studije pokazuju da imunoterapija ostvaruje značajan efekat i u ranijim stadijumima bolesti, gde može smanjiti rizik od povratka i to kako je objasnio naročito kada se primenjuje pre operacije (neoadjuvantno) ili posle operacije (adjuvantno), i može se kombinovati sa hemoterapijom.

Organizovani skrining za rak pluća ima potencijal da napravi značajnu razliku, kako u pravovremenoj dijagnostici, tako i u stopi preživljavanja obolelih. Stručnjaci napominju da je veoma važno da se građani podvrgnu skriningu, jer se na taj način karcinom može da dijagnostikuje u početnoj ili fazi kada je operacija moguća. 

BONUS VIDEO