Misterija osakaćenih lica i obnaženih svetica: Unutar ove srpske crkve krije se freska kakvu pravoslavni svet ne pamti!

Smeštena u centru sela Donja Kamenica kraj Knjaževca, Bogorodičina crkva već vekovima privlači pažnju kako istraživača, tako i turista, noseći titulu verovatno najneobičnije i najmisterioznije svetinje u Srbiji.

Od nepoznatog ktitora, preko nesvakidašnje arhitekture zbog koje je zovu „srpski Notr Dam“, pa sve do fresaka kakve ne postoje nigde više u pravoslavnom svetu - ova srednjovekovna građevina otvara mnogo više pitanja nego što daje odgovora.

Vekovne tajne i jedinstvene freske

Najveća misterija crkve leži u njenom oslikavanju i unutrašnjosti. Iako se radi o relativno maloj seoskoj crkvi, u izradi njenih fresaka korišćena je čuvena vizantijsko plava boja, koja je u srednjem veku bila skuplja od zlata. Pored izuzetno skupog materijala, ikonografija krije prizore koji su jedinstveni u celom hrišćanskom svetu:

Sveta Petka obnaženih grudi - U jednoj od kula nalaze se freske iz ciklusa života i stradanja Svete Petke, gde je svetiteljka prikazana na način koji se ne sreće nigde drugde u pravoslavlju.

Foto: wikipedia.org

Zagrljeni sveti ratnici - Sveti Teodor Tiron i Teodor Stratilat prikazani su kako zagrljeni jašu na konjima.

 

 

Misterija uništenih lica - Većini fresaka u donjem nivou oštećene su oči. Dok jedni veruju da je to delo Turaka, druga teorija ukazuje na paganski običaj samih hrišćana koji su grebali malter sa očiju svetaca verujući da to leči slepilo.

Ko je misteriozni ktitor?

Građevina je nastala u prvoj polovini 14. veka, ali do danas nije sa sigurnošću utvrđeno ko je finansirao njenu izgradnju. Na osnovu sačuvane ktitorske kompozicije zna se samo da se osnivač zvao Mihailo.

Foto: wikipedia.org

 

Međutim, istoričari se i dalje spore oko njegovog identiteta - bugarski istraživači tvrde da je reč o njihovom caru Mihailu Šišmanu, srpski smatraju da je u pitanju veliki vojvoda Mihailo Anđelović (brat despota Stefana Brankovića), dok postoji i treća teorija po kojoj je reč o bogatom, ali istorijski potpuno nepoznatom lokalnom vlastelinu.

Arhitektura koja zbunjuje i svedočanstvo prošlosti

Sama arhitektura crkve potpuno je netipična za ove prostore. Nastala je pod uticajem mešavine vizantijskog i romanskog stila. Iako malih dimenzija, crkva ima kupolu, sprat i dva visoka zvonika koji joj vizuelno daju grandioznost i izgled zbog kojeg je i dobila nadimak „srpski Notr Dam“.

 

Nakon što je decenijama bila u ruiniranom stanju, crkva je detaljno istražena i konzervirana tek 1958. godine. Tada je u njenoj neposrednoj blizini otkrivena i velika nekropola sa preko 70 grobova koji datiraju od 14. do 17. veka. Danas se ova svetinja nalazi pod zaštitom države kao spomenik kulture od velikog značaja.

Preko puta crkve u Donjoj Kamenici nalazi se info-centar Turističke organizacije Knjaževca, gde posetioci mogu dobiti sve informacije o istorijatu i misterioznoj prošlosti ovog skrivenog dragulja podno Stare planine.

BONUS VIDEO