Poljska pred odlukom koja menja sve: Nakon upada Rusije aktiviraju Član. 4 NATO - šta se ovo sprema?

Tokom protekle noći veliki broj ruskih dronova ušao je u vazdušni prostor Poljske. Prema najavama, Poljska bi mogla da aktivira Član 4. Severnoatlantskog sporazuma.

Taj član obavezuje sve članice Alijanse na hitne konsultacije u slučaju ugrožavanja teritorijalnog integriteta jedne od država.

Odmah nakon incidenta vlasti u Varšavi sazvale su krizni sastanak, a očekuje se i međunarodna reakcija. 

Šta znači aktiviranje Člana 4. i veza sa Članom 5.

Član 4. NATO-a predviđa da svaka država članica može da zatraži konsultacije ako smatra da je njen teritorijalni integritet povređen. Iako se ovaj član često vidi kao korak ka mogućem aktiviranju Člana 5, koji nalaže kolektivnu odbranu svih članica u slučaju napada, dva člana nisu formalno povezana. To znači da konsultacije ne moraju automatski da prerastu u vojni odgovor.

U istoriji NATO-a Član 5. aktiviran je samo jednom – posle terorističkog napada na Sjedinjene Američke Države 11. septembra 2001. godine. Sa druge strane, Član 4. korišćen je sedam puta.

Kada je ranije aktiviran Član 4.

Poslednji put Član 4. aktivirale su Bugarska, Češka, Estonija, Letonija, Litvanija, Poljska, Rumunija i Slovačka u februaru 2022. godine, nakon početka ruske vojne operacije u Ukrajini. Prvi put to je učinila Turska 2003. godine, kada je počeo rat u Iraku.

Očekuje se da će nova eskalacija sa ruskim dronovima dodatno podići tenzije u regionu i staviti NATO pred ozbiljan test odlučnosti.