ŠIPTARI RUŠE, SRBI GRADE: Počela obnova srpske svetinje u Prizrenu, miniranoj i teško oštećenoj RAJKOVOJ CRKVI VRAĆAJU STARI SJAJ

Srpske pravoslavne svetiinje Prizrena su značajan deo srpskog pravoslavnog kulturnog nasleđa, neprocenjive vrednosti, a skoro sve su postradale i manje ili više oštećene tokom pogroma šiptarskih separatista 1999. i 2004. godine.

Jedna od njih, minirana 1999. godine, je Crkva Svetog Nikole (Rajkova) i nedavno je počela obnova i ove srednjovekovne svetinje, zadužbine vlastelina Rajka Kirizmića, koja je sagrađena je u prvoj polovini 14. veka, u prizrenskom naselju Potok-mala.

Rajkova Crkva se pominje u Svetoarhanđelskoj hrisovulji cara Dušana., a najveći srpski vladar u istoriji priložio ju je, zajedno sa drugim brojnim crkvama, svojoj zadužbini, manastiru Svetim Arhangelima i svojoj grobnoj crkvi.

Foto: S.K.

- Rajkova crkva je poslednja srpska pravoslavna crkva u samom Prizrenu koja nije obnovljena. Ugrožena i oštećena u poslednjem stradanju, čeka da joj se vrati stari sjaj. Po blagoslovu episkopa raško-prizrenskog g. Teodosija, prilozima Prizrenaca, mnogih dobronamernih ljudi i preduzeća, a uz podršku Crkvene opštine Prizren i Društva prijatelja manastira Sv. Arhangeli kod Prizrena, obnovljene su crkve Svetih Vrača Kozme i Damjana u Potkaljaji i Svetog Pantelejmona. U toku je obnova crkve Svetog Nikole (Rajkove) iz XIV veka.

Foto: S.K.

Akciju prikupljanja sredstava, blagoslovom Vladike, kao i tokom obnove Crkve Sv. Pantelejmona, vode većinom, u matici i dijaspori, raseljeni Prizrenci, mnogim aktivnostima već potvrđeni u sličnim
akcijama, potpomognuti članovima Odbora kojima je Prizren u srcu i u mnogim stvaralačkim aktivnostima. Predsednik Odbora za obnovu je paroh prizrenski, jerej Jovan Radić – kaže za Informer književnica Lela Marković, član Odbora za obnovu Svetinja Prizrena i okoline.

Inače, u dvorištu Crkve, početkom 20. veka, izgrađena je škola, a svoje imanje testamentalno je zaveštao Crkvenoj opštini prizrenski dobrotvor Mladen Ugarević, za izgradnju škole radi školovanja dece svojih pravoslavnih Srba.

Foto: S.K.

- Po dobrotvoru nazvana osnovna škola, po oslobođenju od turskog ropstva 1912. godine, postaje škola i za decu drugih veroispovesti. Od pogroma 1999. godine, preimenovana je u OŠ «Prizrenska liga» i u njoj od tada više nema srpske dece. U istom pogromu 1999. godine, crkvu su minirali
albanski ekstremisti, ali Božjom zaštitom nisu sve mine eksplodirale, te crkva nije do temelja razrušena. Napuštena i urušena, od lokalnog stanovništva je korišćena kao deponija – objašnjava Lela Marković.

Foto: Beta

U njoj sa čuvala i najstarija prizrenska ikona Bogorodice Odigitrije , iz sredine XIV veka, koja je prvobitno stajala na ikonostasu Bogorodice Ljeviške. Među njenim ikonama se ističe svojim umetničkim i slikanim vrednostima i ikona Svetog Ilije u pećini iz XVI veka. Ikonostas crkve je bio delo slikara Sergija Dimovića iz Kozane u Grčkoj, a freskopisac je ostao anoniman.