EVO GDE SE GAVRILO PRINCIP OBUČAVAO ZA SARAJEVSKI ATENTAT! Jedna ulica u Vranju i dalje čuva sećanje na njega (FOTO)

Duh Gavrila Principa više od jednog veka, od Sarajevskog antentata, ne miruje, o čemu svedoče brojni murali o njemu po gradovima širom Srbije

Princip je umro 28. Aprila u tamnici u Češkoj 1918. godine, ne dočekavši kraj rata, za koga je okidač i povod bio upravo njegov metak.

Gavrilo Princip ušao je u istoriju, ali široj javnosti malo je poznato da se za Sarajevski atentat obučavao u Vranju, tačnije u Kazanđolu, klisuri Vranjske reke, koja je od grada udaljena tri kliometra.

Princip i desetak pripadnika "Mlade Bosne" naučili su da rukuju oružjem baš u Vranju, pripremajući se da pucaju na Franca Ferdinanda i njegovu suprugu Sofiju, prilikom posete Sarajevu 1914. godine, na Vidovdan.

Foto: S.T.

Gavrilo Princip je iz Beograda u proleće 1912. godine stigao u Vranje, kod Živojina Rafajlovića, zeta znamenitog vranjskog zadužbinara Janče Jovanovića Baldžije i Mihajla Stevanovića, poznatijeg kao Mile Cupara, inače prvog instruktora specijalnih jedinica u Srbiji.

Gavrila i još nekoliko pripadnika "Mlade Bosne", Cupara je obučavao u rukovanju kamom, pištoljem i bombama.

Ulica u gornjem delu Vranja, gde je Princip stanovao, i danas nosi njegovo ime. Odatle je on sa ostalim mladobosancima odlazio u Kazanđol na obuku.

Foto: S.T.

Sve se to znalo, prepričavalo po gradu, pisanih tragova nije ostalo, osim hronike porodice Cupara.

Priča o Pricipovom boravku u Vranju-samo legenda?

Dejan Antić, sa Filozofskog fakulteta Univerziteta u Nišu i doktor istorijskih nauka, kaže da su priče o Gavrilu Principu i Vranju "samo legende"

- Ne postoje konkretni istorijski izvori koji bi potkrepili te tvrdnje. Sve se zasniva na usmenom predanju- kaže on.

Obučavali ga crnorukci i četnici?!

Vranje je na pragu 20. veka bilo sedište Izvršnog odbora Srpske četničke organizacije, grad lučonoša u procesu oslobađanja Stare Srbije o čemu nam svedoče brojni dokumenti i diplomatski izveštaji srpskih i stranih konzula u Turskoj.

U njemu su se nalazili magacini sa oružjem, municijom. U tom smislu postoji mogućnost da je Princip u organizaciji crnorukaca i iskusnih četnika učio rukovanje oružjem na jugu Srbije, ali istorija je egzaktna nauka, ako nemamo pouzdan istorijski izvor - ne možemo nešto sa sigurnošću da tvrdimo - ukazuje Antić.

Foto: S.T.

Kaznađol, klisura Vranjske reke, koji se nalazi tri kilometra severno od grada, ispod ostataka utvrđenja Marka Kraljevića, zvanog Markovo kale, kultno je mesto vranjske omladine od pamtiveka.

Foto: S.T.

Udubljena u kamenu koja je reka napravila podsećaju na ogromne kazane, po čemu su ovi virovi dobili naziv Kazanđol.

Kada je u Kazanđolu dobro ovladao rukovanjem kamom, pištoljem i bombama, Gavrilo Princip se vratio u Beograd.

Iako su Vranjanci tada znali da neko vežba u Kazanđolu, tajna je čuvana više od pola veka, tek nakon toga krenule su usmene priče i predanja, da bi tek početkom 21. veka počelo da se javno govori o tome i istražuje.