Ove slave obeležavamo u novembru: Ima ih čak 10, a običaje morate ispoštovati

Pravoslavni vernici u novembru 2026. godine obeležavaju 10 krsnih slava.

Krsne slave obeležavaju samo Srbi i predstavljaju spoj duhovnosti, porodičnog nasleđa i kulturnog bogatstva. 

Tokom novembra, vernici slave 10 krsnih slava, a za svaku od njih vezuju se posebni običaji.

Prepodobni Prohor Pčinjski (1. novembar)

Prema predanju, Sveti Prohor živeo je u 11. veku, a najveći deo života proveo je u molitvi i samoći, u predelima današnje južne Srbije. Njegovo ime vezuje se za susret sa budućim vizantijskim carem Romanom IV Diogenom, kome je predskazao da će postati vladar. U znak zahvalnosti, car je kasnije podigao manastir koji danas nosi ime ovog svetitelja – manastir Svetog Prohora Pčinjskog, jednu od najznačajnijih srpskih pravoslavnih svetinja.

Foto: Shutterstock

Vernici se Svetom Prohoru mole za zdravlje, isceljenje, porodični mir, slogu i zaštitu od nevolja. Njegov manastir vekovima je mesto okupljanja vernika koji dolaze da se poklone njegovim moštima i potraže duhovnu utehu.

Krsna slava Svetog Prohora Pčinjskog obeležava se uz tradicionalne slavske običaje – pripremu slavskog kolača, žita, vina i paljenje slavske sveće. Domaćini okupljaju porodicu i prijatelje, a praznik provode u molitvi, zajedništvu i gostoprimstvu. Trpeza je mrsna ili posna u zavisnosti od dana u nedelji i crkvenog kalendara.

Sveti velikomučenik Dimitrije - Mitrovdan (8. novembar)

Sveti Dimitrije rođen je u Solunu krajem trećeg veka. Bio je carski namesnik, ali je, uprkos naređenju cara Maksimijana da progoni hrišćane, otvoreno ispovedao svoju veru i širio hrišćanstvo. Zbog toga je bačen u tamnicu, a potom pogubljen probadanjem kopljima. Prema predanju, iz njegovih moštiju poteklo je sveto miro, zbog čega je prozvan Mirotočivi.

Mitrovdan je jedna od najčešćih krsnih slava u Srbiji i obeležava se uz tradicionalne običaje – slavski kolač, žito, vino i slavsku sveću. 

Foto: Shutterstock

Za Mitrovdan vezuju se i brojna narodna verovanja. Smatra se da ovaj praznik označava početak zimskog perioda i da do tada treba završiti veće poljske i spoljne radove. Poznata je i narodna izreka: "Mitrovdanak – hajdučki rastanak, Đurđevdanak – hajdučki sastanak", koja podseća na nekadašnji običaj da se hajduci u jesen razilaze, a na proleće ponovo okupljaju.

Prepodobni Avramije Zatvornik (11. novembar)

Sveti Avramije živeo je u četvrtom veku u Mesopotamiji. Još kao mlad odlučio je da se odrekne svetovnog života i posveti duhovnosti. Povukao se u samoću, gde je proveo godine u postu, molitvi i strogom podvižništvu. Zbog svoje velike vere i smirenosti dobio je naziv Zatvornik.

Prema crkvenom predanju, uprkos želji da živi povučeno, Avramije je prihvatio da propoveda hrišćanstvo među ljudima koji nisu poznavali veru. Svojom istrajnošću, dobrotom i ljubavlju uspeo je da mnoge ljude približi hrišćanstvu. Posebno se pamti njegova briga o siromašnima i onima kojima je bila potrebna pomoć.

Foto: Shutterstock

Prepodobni Avramije ostao je upamćen kao primer smirenosti, strpljenja, požrtvovanosti i nepokolebljive vere. Vernici mu se obraćaju u molitvama za duhovnu snagu, mir, istrajnost u iskušenjima i pomoć u teškim životnim trenucima.

Praznik se obeležava molitvom i odlaskom na svetu liturgiju, a vernici koji ga slave kao krsnu slavu pripremaju slavski kolač, žito, vino i slavsku sveću. Kao i kod ostalih krsnih slava, trpeza se prilagođava crkvenom kalendaru.

Sveti Kozma i Damjan - Vračevi (14. novembar)

Kozma i Damjan bili su braća, rodom iz Male Azije, koji su živeli u trećem veku. Prema crkvenom predanju, bili su lekari i lečili su ljude i životinje, ne tražeći novac niti bilo kakvu nagradu za svoj trud. Zbog toga su prozvani bezsrebrenicima, odnosno onima koji ne primaju srebro za svoje usluge. Svoju lekarsku veštinu smatrali su darom od Boga i koristili je kako bi pomagali drugima.

Vernici ih posebno poštuju kao zaštitnike bolesnih i lekara, a u molitvama im se obraćaju za zdravlje, ozdravljenje, snagu i duhovni mir. Njihov praznik poznat je i kao Vračevi, a u narodu se smatra danom posvećenim zdravlju i brizi o bližnjima.

Foto: Shutterstock

Prema narodnim običajima, na ovaj dan vernici odlaze u crkvu, pale sveće za zdravlje svojih najmilijih i mole se za ozdravljenje bolesnih. U pojedinim krajevima postoji običaj da se na praznik izbegavaju teški fizički poslovi, kako bi se dan posvetio molitvi, miru i porodici. Oni koji slave Vračeve kao krsnu slavu pripremaju slavski kolač, žito, vino i slavsku sveću, uz okupljanje porodice i prijatelja.

Obnovljenje hrama Svetog velikomučenika Georgija - Đurđic (16. novembar)

Sveti Georgije, poznat i kao Sveti Đorđe, bio je rimski vojnik i veliki hrišćanski mučenik koji je stradao početkom četvrtog veka, za vreme progona hrišćana. Zbog svoje nepokolebljive vere i odbijanja da se odrekne Hrista, podneo je mučeničku smrt. U hrišćanskoj tradiciji ostao je simbol hrabrosti, vere i pobede dobra nad zlom.

Foto: Foto: Shutterstock

Đurđic je u narodu poznat kao jedna od značajnih jesenjih slava. Za razliku od Đurđevdana, koji se proslavlja 6. maja i označava dolazak proleća, Đurđic se vezuje za jesen i zimski period. U narodnom predanju ovaj praznik označava vreme kada se priroda priprema za zimski počinak.

Vernici koji slave Đurđic kao krsnu slavu pripremaju slavski kolač, žito, vino i slavsku sveću. Praznik se obeležava u krugu porodice, uz molitvu, okupljanje rodbine i prijatelja i poštovanje tradicionalnih slavskih običaja. Trpeza je mrsna ili posna, u zavisnosti od dana u nedelji i crkvenog kalendara.

Prema narodnim verovanjima, Đurđic je dan kada se ne obavljaju teški poslovi, već se praznik provodi u miru, molitvi i porodičnom zajedništvu.

Sabor Svetog Arhangela Mihaila - Aranđelovdan (21. novembar)

Prema hrišćanskom predanju, Arhangel Mihailo predvodio je nebesku vojsku u borbi protiv zlih sila. Njegovo ime znači "Ko je kao Bog", a u crkvenoj tradiciji predstavlja simbol snage, hrabrosti, vere i pobede dobra nad zlom. Na ikonama se najčešće prikazuje kao ratnik sa mačem ili kopljem, kojim simbolično pobeđuje zlo.

Foto: Shutterstock

Aranđelovdan je jedna od najčešćih krsnih slava u Srbiji i mnoge porodice ga obeležavaju kao svog zaštitnika. Vernici se Arhangelu Mihailu mole za zdravlje, zaštitu doma i porodice, snagu u teškim trenucima i izbavljenje od nevolja.

U narodu postoji verovanje da na Aranđelovdan ne treba obavljati teške poslove, već dan treba provesti u miru, molitvi i druženju sa najbližima. Takođe, ovaj praznik ima posebno mesto u narodnoj tradiciji jer se veruje da Arhangel Mihailo čuva ljude i njihove domove od nevolja.

Sveti kralj Stefan Dečanski - Mratindan (24. novembar)

Stefan Dečanski bio je sin kralja Milutina i otac cara Dušana. Srbijom je vladao od 1321. do 1331. godine. Iako je tokom života prošao kroz brojne nevolje, uključujući i progonstvo i gubitak vida, ostao je upamćen po svojoj veri i istrajnosti. Prema crkvenom predanju, vid mu je čudesno vraćen molitvama, a zbog toga je postao poznat kao Sveti Stefan Dečanski.

Njegova najveća zadužbina je manastir Visoki Dečani na Kosovu i Metohiji, jedna od najznačajnijih srpskih srednjovekovnih svetinja, poznata po izuzetnoj arhitekturi i bogatom živopisu. U ovom manastiru počivaju njegove svete mošti, pred kojima se vekovima okupljaju vernici.

Foto: Shuterstock

Mratindan se u narodu vezuje za brojne običaje i verovanja. Smatra se da ovaj praznik označava početak hladnijeg zimskog perioda, a prema narodnoj tradiciji, vremenske prilike na ovaj dan nagoveštavaju kakva će biti zima. U pojedinim krajevima postoji običaj da se na ovaj dan ne obavljaju teški poslovi, već se vreme posvećuje porodici i molitvi.

Vernici koji slave Svetog kralja Stefana Dečanskog kao krsnu slavu pripremaju slavski kolač, žito, vino i slavsku sveću, a praznik obeležavaju u krugu porodice, uz gostoprimstvo i molitvu.

Sveti Jovan Milostivi (25. novembar)

Sveti Jovan Milostivi rođen je na Kipru u šestom veku, a početkom sedmog veka postao je patrijarh Aleksandrije. Čitav svoj život posvetio je pomaganju siromašnima, bolesnima, udovicama i siročadi. Svoje bogatstvo i crkvena sredstva koristio je kako bi pomogao onima kojima je pomoć bila najpotrebnija, zbog čega je među narodom stekao veliko poštovanje i ljubav.

Prema crkvenom predanju, smatrao je da su svi ljudi njegova braća i da nikoga ne treba odbiti kada zatraži pomoć. Bio je poznat po skromnosti, praštanju i velikodušnosti, a nadimak Milostivi dobio je upravo zbog neizmerne ljubavi prema bližnjima.

Foto: Shutterstock

Vernici mu se obraćaju molitvama za zdravlje, mir, zaštitu porodice, ali i za snagu da budu bolji, plemenitiji i spremniji da pomognu drugima. 

Dan Svetog Jovana Milostivog obeležava se molitvom i odlaskom u crkvu, a porodice koje ga slave kao krsnu slavu pripremaju slavski kolač, žito, vino i slavsku sveću.

Sveti Jovan Zlatousti (26. novembar)

Sveti Jovan rođen je u Antiohiji u četvrtom veku. Još od mladosti posvetio se veri, učenju i proučavanju Svetog pisma. Zbog izuzetne sposobnosti da jasno i nadahnuto govori o hrišćanskim vrednostima, postao je jedan od najpoznatijih propovednika svog vremena, a kasnije i arhiepiskop Carigrada.

Tokom života zalagao se za siromašne, osuđivao nepravdu i raskoš, a posebno je isticao značaj milosrđa, skromnosti i ljubavi prema bližnjima. Zbog svojih stavova i sukoba sa tadašnjim moćnicima bio je progonjen i prognan, gde je i preminuo 407. godine.

Foto: Foto: Shutterstock

Sveti Jovan Zlatousti ostavio je veliki trag u pravoslavnom hrišćanstvu. Posebno je poznat po Svetoj liturgiji koja nosi njegovo ime i koja se i danas služi u pravoslavnim hramovima tokom najvećeg dela godine.

Vernici mu se u molitvama obraćaju za mudrost, snagu, duhovni mir i istrajnost u veri. Njegov praznik podseća na značaj lepih reči, iskrenosti, skromnosti i dobrote prema svakom čoveku.

Sveti apostol i jevanđelist Matej (29. novembar)

Prema hrišćanskom predanju, Matej je pre susreta sa Isusom Hristom bio carinik, odnosno sakupljač poreza. Njegov život promenio se kada ga je Isus pozvao da pođe za njim, nakon čega je napustio dotadašnji posao i postao jedan od njegovih najbližih učenika.

Sveti Matej poznat je po tome što je napisao Jevanđelje koje nosi njegovo ime, u kojem je zabeležio Hristov život, učenje, propovedi, stradanje i vaskrsenje. Nakon Hristovog vaznesenja, prema crkvenom predanju, propovedao je hrišćansku veru među različitim narodima i širio poruku ljubavi, praštanja i spasenja.

Foto: Shutterstock

U hrišćanskoj tradiciji Sveti Matej simbolizuje preobražaj čoveka, jer je od carinika postao apostol i jevanđelist. Njegov život svedoči da svako može pronaći pravi put, bez obzira na svoju prošlost.

Vernici mu se obraćaju molitvama za mudrost, duhovnu snagu, istrajnost u veri i blagoslov porodice. Praznik se obeležava odlaskom u crkvu, molitvom i poštovanjem svetitelja, a porodice koje ga slave kao krsnu slavu pripremaju slavski kolač, žito, vino i slavsku sveću.

S obzirom na to da praznik pada u vreme Božićnog posta, slavska trpeza priprema se u skladu sa pravilima posta.

BONUS VIDEO