SRBI HRLE U BEOGRAD, ŠTA ĆE BITI DO 2050. GODINE!? Popis beleži smanjenje broja stanovnika, prestonica izuzetak, u plusu još Novi Pazar i...

Srbija je u prethodnih 11 godina ostala bez skoro pola miliona stanovnika, a samo je beogradski region zabeležio povećanje stanovništva u odnosu na 2011, pokazuju prvi, preliminarni rezultati popisa koje je predstavio Republički zavod za statistiku (RZS)

U Republici Srbiji prema ovim podacima trenutno živi 6.690.887 stanovnika, odnosno 495.975 osoba manje nego na prethodnom popisu koji je realizovan 2011. godine (tada nas je bilo 7.186.862). Procentualno to je smanjenje od 6,9 odsto na državnom nivou. Iako su podaci zabrinjavajući, procene su pre popisa bile da Srbija trenutno ima 6.500.000, pa čak i samo 6,3 miliona stanovnika.

- Popis je sproveden od 1. do 31. oktobra, a u nekoliko većih gradova terensko prikupljanje podataka je produženo do 7. novembra. Takođe, građanima koji, iz bilo kog razloga, nisu popisani omogućeno je telefonsko popisivanje do 17. novembra 2022. godine - rekli su iz RZS.

U plusu Novi Sad i Novi Pazar

Smanjenje broja stanovnika zabeleženo je u svim regionima, osim u Beogradskom regionu gde je broj stanovnika povećan za skoro 1,6 odsto. Prema ovim podacima, prestonica ima 1.685.563 stanovnika, što je za 26.123 više nego 2011. godine. Najmnogoljudniji su i dalje Novi Beograd i Palilula, ali je najveći porast stanovništva zabeležen na opštinama Zvezdara i Voždovac.

Najviše ljudi je u prethodnih 11 godina otišlo iz Šumadije i zapadne Srbije, skoro 200.000, zatim Vojvodine, preko 180.000, pa južne i istočne Srbije - skoro 143.000.

Osim u Beogradu, porast broja stanovništva u odnosu na prethodni popis zabeležen je još u gradovima Novom Sadu i Novom Pazaru, dok je s druge strane najveći pad stanovništva registrovan u Crnoj Travi, Gadžinom Hanu i Babušnici.

Poklopili se sa rezultatima UN

Prvi podaci su pokazali da su popisana 2.520.854 domaćinstva i 3.628.175 stanova. U ovoj sferi nije zabeležena značajnija promena u ukupnom broju domaćinstava (porast od 1,33 odsto), dok je ukupan broj stanova veći za 12,26 odsto u odnosu na 2011. Najveći porast broja stanova zabeležen je u beogradskom regionu (18,55 odsto).

Interesantno je da su se rezultati najnovijeg popisa skoro potpuno poklopili sa onima koji su izneti u publikaciji „Ljudski razvoj kao odgovor na demografske promene” koja je izrađena uz podršku Programa Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP) i Populacionog fonda Ujedinjenih nacija (UNFPA), a koji su pokazali da se u protekle dve decenije broj stanovnika Srbije smanjio za milion i po.

Do 2050. maksimum pet miliona ljudi

- Naši proračuni su da će se stanovništvo Srbije do polovine veka smanjiti za 1,4 miliona ljudi, odnosno za petinu. Uzroci su brojni i poznati: natalitet je dugotrajno nizak, očekivano trajanje života je među najnižim u Evropi, a zbog internih migracija opustošeni su brojni delovi zemlje. Mnogo veći problem od pada broja stanovnika je regionalna depopulacija - ako se nastave postojeći demografski trendovi, u zemlji će do 2050. godine živeti svega četiri ili pet miliona ljudi, a celokupno stanovništvo biće skoncentrisano u Beogradu i Novom Sadu.

- Ne samo metaforično, već stvarno. Procene pokazuju da će Beograd do sredine veka izgubiti 3,8 odsto stanovnika, ali će Vojvodina ostati bez petine svojih žitelja, a jugoistočna Srbija bez 40 odsto građana. Opusteće i rubovi zapadne Srbije, kao i brojna planinska područja. Dugoročne projekcije glase da će 18 od 25 oblasti u Srbiji do 2100. godine izgubiti više od polovine svog stanovništva - rekao je ranjije dr Vladimir Nikitović, jedan od autora ove publikacije.

U njoj je, inače, istaknuto da se Srbija nalazi među deset zemalja u kojima se beleži ogroman pad stanovnika, ali i da su u još lošijoj situaciji Bugarska, Litvanija, Letonija i Ukrajina...

- Ovo ne predstavlja iznenađenje, naša zemlja je u poslednjih 10-15 godina konstantno među prvih pet ili deset država na svetu koje najbrže gube stanovništvo, zajedno sa Bugarskom, Hrvatskom, Makedonijom i zemljama na rubu EU - objasnio je Nikitović.

Od 1992. više umrlih nego rođenih

Rukovodilac Grupe za izradu procena, projekcija i drugih demografskih pokazatelja RZS Ljiljana Sekulić je ranije objasnila “da je još 2002. godine, prvi put od Drugog svetskog rata, broj starijih od 65 godina nadmašio broj mlađih od 15 godina i da se taj trend se kontinuirano nastavlja”.

- Osnovni razlog ovakvog trenda je negativan prirodni priraštaj stanovništva. Posmatrano unazad, od sredine 20. veka, od 1948. do 1991. godine, stalno je bilo više rođenih nego umrlih i uvek je bio pozitivan prirodni priraštaj, koji se jeste smanjivao, ali je bio pozitivan. Tek od 1992. godine broj umrlih je postao veći od broja rođenih, tako da je od 1992. do 2020. godine u Srbiji preko 800.000 lica više umrlo nego što se rodilo. To je podatak koji pokazuje ozbiljnost situacije - istakla je tada Ljiljana Sekulić.

Konačni rezultati 2023. i 2024.

- Prvi rezultati popisa podložni su promenama tokom statističke obrade podataka. Konačni rezultati biće publikovani sukcesivno, i to od aprila 2023. do juna 2024. godine - saopšteno je juče iz Republičkog zavoda za statistiku.

Pečalbari nisu popisani

Pomoćnik direktora Republičkog zavoda za statistiku Branko Josipović kaže da je na rezultate popisa najveći uticaj imao negativan prirodni priraštaj, a zatim svakako odlazak naših stanovnika u inostranstvo.

- Popisom je obuhvaćen ukupan broj uobičajenog stanovništva. Lica koja su godinu dana ili duže neprekidno u inostranstvu ne stavljamo u taj kontingent. To su takozvane spoljašnje migracije, ali mi jednostavno nemamo instrumente da utvrdimo njihov tačan broj jer iako imaju adresu u Srbiji oni dolaze i odlaze i njih je u proteklih godinu dana bilo oko 25.000. Slična je situacija i sa unutrašnjim migracijama koje, ipak, nekako uspemo da „uhvatimo“ i zabeležimo. To su migracije iz grada u grad, obično iz manjih u veće sredine.

Nije uračunato oko 200.000 Rusa, Ukrajinaca, onih sa bliskog istoka

Komentarišući migracije stranaca u našu zemlju Branko Josipović kaže da je to u poslednjih godinu dana veoma aktuelno pitanje, ali da ni tu ne postoje dovoljno pouzdani instrumenti za tačno izračunavanje njihovog broja.

- Imamo sada doseljenike iz Rusije i Ukrajine, ali oni nisu dugo tu, a ima i onih neprijavljenih koji su u tranzitu kao što je to slučaj sa migrantima sa Bliskog istoka. Oni koji nisu dugo, tu ne ulaze u zvaničan popis stanovnika jer njihov broj varira. RZS nema načina da ih prebroji a kako saznajemo od raznih institucija, njih trenutno ima oko 200.000 sa raznih strana. Ipak, mi njih ne možemo uvrstiti u zvaničnu statistiku - zaključuje Josipović.

Prema njegovim rečima, dokle god svi oni ne budu zvanično prijavljeni u Srbiji i ne budu u našoj zemlji duže od godinu dana, biće “statistički nevidljivi” jer ne postoje instrumenti za njihovo “precizno brojanje”.

Bonus video: