Procureo interni dokument iz Berlina, svi zanemeli! Nemci na stubu srama!

Berlin odbacuje budžet EU od 2 biliona evra, traži smanjenje od 400 milijardi.

Nemačka zahteva da naredni sedmogodišnji budžet EU bude smanjen za 400 milijardi evra, upozoravajući da je dogovor o predlogu plana potrošnje od 2 biliona evra "nemoguć" u sadašnjem obliku, uz poziv na uravnoteženije budžetske rezove.

Berlin, kao glavni finansijer evropskog budžeta, zabrinut je zbog velikog povećanja u odnosu na prethodni višegodišnji finansijski okvir, koji je za period 2021–2027 iznosio 1.300 milijardi evra, što je skok od čak 27 odsto. Čak i uz traženo smanjenje iz internog dokumenta do kog su došli mediji, Nemačka bi i dalje morala da uplaćuje više od 50 milijardi evra godišnje,

Kancelar Fridrih Merc izjavio je da bi ovi budžetski planovi podrazumevali da Nemačka plaća najmanje 15 milijardi evra, a verovatnije oko 20, više godišnje nego do sada, ocenivši sadašnje brojke kao "nepriuštive i neuravnotežene".

Berlin se već dugo zalaže za veća smanjenja iz predloga Evropske komisije za period 2028–2034, zajedno sa grupom "štedljivih" zemalja u koje se ubrajaju Švedska, Austrija i Holandija. Često se pominje i Danska, a po pojedinim pitanjima i Finska. Ove države smatraju da budžet EU ne treba značajno da se povećava, protive se novom zajedničkom zaduživanju i žele strožu kontrolu rashoda.

S druge strane je Francuska, čije stavove po budžetskim pitanjima manje-više podržavaju Italija, Španija, Poljska, Portugalija, Grčka, Belgija po mnogim pitanjima, kao i veći deo država centralne i istočne Evrope kada je reč o kohezionim fondovima. Kolike su razlike, pokazuje i to što su Francuska, Italija i Poljska, nasuprot stavu Berlina, zajedno tražile ukidanje rabata koji imaju Nemačka, Holandija, Švedska, Austrija i Danska.

Rabat, odnosno budžetski popust, uživaju neke bogate zemlje, koje u budžet EU uplaćuju više nego što iz njega dobijaju. Imaju dogovorene korekcije, odnosno plaćaju manje nego što bi to radile po običnoj formuli. Ove zemlje svake godine ostvaruju više od 9 milijardi evra budžetskih olakšica. U prethodnom ciklusu, pre šest godina, ta ušteda je iznosila 7,6 milijardi.

Pariz i Varšava, kojima se pridružuje i Rim, traže ukidanje ovog popusta zato što smatraju da nije logično da najbogatije zemlje istovremeno traže manji budžet, a još imaju i privilegije na svoje uplate.

To je ustvari nasleđe starog britanskog rabata. Velika Britanija je nekada imala veliki popust jer je smatrala da previše plaća u budžet EU. Posle Bregzita, sistem rabata nije potpuno nestao, već su neki zadržali svoje korekcije.

Zahtev iz Nemačke za smanjenjem "neodrživog budžeta" potvrdio je postojanje dve struje. Nemačka i "štedljivi" posmatraju prvenstveno koliko njihove zemlje uplaćuju u budžet EU. Francuska i južne države više gledaju na to šta EU treba da finansira, a na gorućem spisku su odbrana, industrija, poljoprivreda, kohezija, energetska tranzicija. Smatraju da za nove geopolitičke izazove treba veći zajednički budžet.

 

Stvari su ipak donekle iznijansirane i ne radi se o klasičnoj podeli "Nemačka protiv Francuske". Kada je reč o veličini budžeta i zajedničkom zaduživanju, može se reći da su Švedska, Austrija i Holandija čvrsto uz Nemačku, dok je Francuska bliža Italiji, Španiji i Poljskoj, ali se savezništva menjaju u zavisnosti od konkretne budžetske teme. Na pojedinim pitanjima tako dolazi do neočekivanih savezništava. Na primer, Francuska i Nemačka zajedno se, uz Španiju, Italiju i Poljsku, protive spajanju Kohezione politike i Zajedničke poljoprivredne politike u jedan fond, dok Holandija, Švedska i Finska podržavaju tu reformu.

Mnogi analitičari stav Berlina zato ne tumače kao otvoreni sukob sa Francuskom, već kao svojevrsno kočenje francuske vizije EU. Razlog je što se Berlin i Pariz već mesecima razilaze oko nekoliko ključnih pitanja. Pre svega, francuski predsednik Emanuel Makron zagovara veći zajednički budžet EU, novo zajedničko zaduživanje, više evropskih sredstava za odbranu, industriju i konkurentnost i nove evropske poreze kojima bi se finansirao budžet. Nasuprot tome, Merc insistira na manjem budžetu, odbacivanju novog zajedničkog zaduživanja, smanjenju doprinosa država članica, većoj disciplini u trošenju i reformi postojećih fondova.

U junu je kiparsko predsedništvo EU kompromisno predložilo ukupno smanjenje od dva odsto, što su kritikovale zemlje koje daju najveći doprinos u budžet, među kojima i Nemačka. Berlin je zatražio uravnoteženija smanjenja, posebno u tradicionalnim oblastima finansiranja kao što su koheziona politika i poljoprivreda. Merc je takođe poručio da je ravnoteža između glavnih stubova budžetskog programiranja podjednako neizvesna kao i pitanje na koji način bi EU uopšte trebalo da finansira svoje prihode.

Irska, koja je od Kipra od 1. jula preuzela šestomesečno rotirajuće predsedavanje Savetom EU, zadužena je da do sastanka lidera, predviđenog za sredinu oktobra, pripremi revidovani pregovarački okvir. Takođe će morati da ponovo pokrene pregovore koji su trenutno u zastoju o prihodima na nivou EU, koji bi trebalo da doprinesu finansiranju budžeta.

Merc je pozvao da se postigne dogovor do kraja godine kako bi se obezbedila sigurnost planiranja pre stupanja budžeta na snagu početkom 2028. godine, imajući takođe u vidu i održavanje ključnih izbora sledeće godine u Francuskoj, Poljskoj i Italiji. Naredni dugoročni budžet EU mora jednoglasno da usvoji svih 27 država članica, a baš nemačko-francusko razmimoilaženje moglo bi da dovede do oštrih rasprava i eventualnog usporavanja u kalendaru.

Francuska trenutno ima visok budžetski deficit i ograničen fiskalni prostor, pa bi joj odgovarao veći zajednički evropski budžet iz kog bi se finansirali odbrana, industrija i strateški projekti. Nemačka, kao najveći neto učesnik u budžetu EU, smatra da bi ogroman deo dodatnog tereta pao upravo na nemačke poreske obveznike. Berlin zato traži da se prvo preraspodele postojeća sredstva, umesto da se budžet značajno povećava.