Kraj dinastije Asad! Pali nakon pola veka dominacije Sirijom: Alavitska porodica ostavila dubok trag na istoriju zemlje!

Dinastija al-Asad, koja je više od pola veka dominirala političkom scenom Sirije, okončala je svoju vlast nakon dramatičnih događaja koji su doveli do pada režima Bašara al-Asada. Ova porodica, poreklom iz alavitske zajednice, ostavila je dubok trag na modernu istoriju zemlje i regiona.

Hafez al-Asad, osnivač dinastije, rođen je 1930. godine u siromašnoj alavitskoj porodici u selu Kardaha. Njegov politički uspon započeo je kada se pridružio stranci Baas, koja je propagirala arapski nacionalizam i socijalizam. Kao vojni pilot i general, Hafez je učestvovao u nizu prevrata koji su oblikovali modernu Siriju.

 

Godine 1970, Hafez al-Asad preuzeo je vlast nakon unutrašnjeg sukoba unutar stranke Baas, čime je započeo svoju 30-godišnju vladavinu. Njegova politika bila je obeležena centralizacijom vlasti, balansiranjem između Sovjetskog Saveza i Zapada, kao i jačanjem vojne moći Sirije.

Hafez je učvrstio svoj položaj dajući manjinskim alavitima ključne pozicije u vojsci i obaveštajnim službama. Njegova vladavina bila je izazovna, obeležena krizama poput izraelske okupacije Golanske visoravni i unutrašnjih pobuna, uključujući brutalan obračun sa Muslimanskom braćom u Hami 1982. godine.

Dolazak Bašara al-Asada na vlast

Hafezova smrt 2000. godine otvorila je put njegovom sinu Bašaru al-Asadu da preuzme vlast. Bašar, koji nije bio predviđen za naslednika, studirao je oftalmologiju u Londonu i imao je relativno malo političkog iskustva. Međutim, smrt njegovog starijeg brata Basela u saobraćajnoj nesreći 1994. godine promenila je porodične planove.

Kako bi Bašar postao predsednik, sirijski parlament je hitno izmenio ustav, snižavajući minimalnu starost za predsedničke kandidate sa 40 na 34 godine. Njegov dolazak na vlast isprva je ulivao nadu u reforme, ali se ubrzo pokazalo da će vladavina ostati autoritarna.

Građanski rat i kraj režima

Godine 2011, inspirisani talasom Arapskog proleća, prodemokratski protesti zahvatili su Siriju. Režim Bašara al-Asada optužen je za brutalno gušenje demonstracija, što je dovelo do eskalacije u građanski rat. Opozicione grupe, uključujući prebege iz vojske, ubrzo su formirale oružane frakcije koje su se borile protiv režima.

Rat je razorio Siriju, uzrokujući ogromne ljudske i materijalne gubitke. Prema podacima Ujedinjenih nacija, više od 7 miliona ljudi interno je raseljeno, dok je preko 6 miliona postalo izbeglice. Sirijski režim je tokom sukoba bio optuživan za ozbiljne ratne zločine, uključujući navodnu upotrebu hemijskog oružja, što su sirijske vlasti negirale.

Uprkos međunarodnoj izolaciji i sankcijama, režim je opstao zahvaljujući podršci Rusije, Irana i Hezbolaha. Međutim, decenija rata iscrpela je zemlju i saveznike Asadovog režima, a munjevita ofanziva pobunjenika krajem 2024. godine dovela je do pada glavnih gradova, uključujući Damask, i konačno do Asadovog odlaska iz zemlje.