Inicijativa Gradske opštine Vračar: Crnjanski ponovo u Beogradu

Miloš Crnjanski će se, po svoj prilici, naravno na simboličan način, ponovo naći u Beogradu pošto je Skupština Gradske opštine Vračar pokrenula zvaničnu inicijativu za podizanje spomenika ovom velikanu naše književnosti i to u prostoru Karađorđevog parka, prekoputa Narodne biblioteke Srbije.

Ova inicijativa ima cilj da ubrza realizaciju odluke Skupština Grada Beograda donete na sednici održanoj 30. jula 2020. godine koja se odnosi na podizanje spomenika Milošu Crnjanskom.

Suvišno je ovom prilikom i govoriti o značaju toga gorostasa naše kulture i njegovog stvaralaštva a konkretizacija aktuelne inicijative može se potkrepiti činjenicom da je on bio sused žitelja Vračara tokom čitavog boravka u Beogradu nakon povratka iz izgnanstva.

 Naime, posle diplomatske karijere, Crnjanski se, kao član medjunarodnog PEN kluba, vratio u domovinu 1965. godine gde se odrekao britanskog državljanstva stečenog nakon diplomiranja na Univerzitetu u Londonu.

Prvobitno je boravio u hotelu „Ekscelzior“ a potom živeo u Makenzijevoj ulici broj 81 sve do smrti 30. novembra 1977. godine. Obe adrese se nalaze na teritoriji Vračara.

Inače, sa zgrade u Makenzijevoj, u kojoj je živeo sa suprugom Vidosavom, pogled  se pruža na buduću kupolu Hrama svetog Save, zatim Čuburski park kao i Kalenićevu pijacu - pejzaže koji su činili deo njegove svakodnevice i inspiracije.

Foto: Miloš Komad

 

Crnjanski je sahranjen dostojanstveno ali bez pompeznosti koje se i sam klonio  u Aleji zaslužnih gradjana na Novom groblju u gradu kome je posvetio legendarni „Lament nad Beogradom“.

Još za života, mnogi su ga smatrali jednim od stotinu najznamenitijih Srba a o njegovom jedinstvenom stvaralaštvu možda najupečatljivije svedoče reči našeg nobelovca Ive Andrića koji je jednom prilkom rekao: „Od svih nas jedino je Crnjanski rođeni pisac.”

Ova konstatacija sasvim sigurno odgovara Crnjanskom pošto je njegov stil izražavanja uvek bio drugačiji, autentičan, sumatristički…

Podizanjem monumentalnog spomenika Milošu Crnjanskom neguje se kultura sećanja na znamenite ličnosti našeg vremena i životne sredine.

Vračar, kao prostor snažnog istorijskog, kulturnog i duhovnog značaja, predstavlja prirodan ambijent za trajno obeležje posvećeno Milošu Crnjanskom.

Neposredna blizina Hrama Svetog Save, simbola duhovnosti, identiteta i trajnosti srpskog naroda, dodatno osnažuje simboliku spomenika, povezujući Crnjanskog i njegovo delo sa vrednostima koje prevazilaze vreme - slobodom duha, nacionalnom samosvešću i univerzalnim kulturnim nasleđem.

Podizanjem spomenika Milošu Crnjanskom na Vračaru neguje se kultura sećanja, čuva kulturni identitet i uspostavlja snažna veza između književnosti, prostora i duhovnog nasleđa Beograda.

Odbor prihvatio rad vajara Komada

Na sednici Odbora za podizanje spomenika književniku Milošu Crnjanskom, na kojoj je prikazana maketa budućeg spomenika, rad akademskog vajara Miloša Komada, visoko je ocenjen profesionalni domet ovog umetničkog dela a taj monument bi trebalo da bude izliven u bronzi.

Odbor je prihvatio ovaj vajarski rad a u obrazloženju rešenja navedeno je da maketa skulpture Miloša Crnjanskog, akademskog vajara Miloša Komada, reflektuje piščevu kompleksnu ličnost dok u skulpturalnoj formi odražava visoke umetničke domete koji se mogu pratiti u nekoliko aspekata. Izrađena maketa ukazuje na razvijen estetski poredak u kojem svaki element ima svoj karakter, svoju izražajnu neposrednost i sugestivnost, a sugestivnost oblika i površina je jedna od glavnih osobina koje treba da krase monumentalnu skulpturalnu formu.