Dobitnica Nobelove nagrade za književnost je En Karson

Dobitnica Nobelove nagrade za književnost za 2026. godinu je En Karson.

Ingrid Karlberg, nova stalna sekretarka Švedske akademije, objavila je da je En Karson, kanadska pesnikinja, esejistkinja, prevoditeljka i profesorka klasičnih nauka dobitnica Nobelove nagrade za književnost za 2026. godinu. Karson je rođena 21. juna 1950.

Prošlogodišnji dobitnik bio je mađarski pisac i scenarista Laslo Krasnahorkai.

Foto: Printscreen/Youtube

Nobelova nagrada za književnost dodeljuje se piscu iz bilo koje zemlje koji je, prema rečima iz testamenta Alfreda Nobela, stvorio "na polju književnosti najbolje delo idealističkih tendencija."

Cilj Akademije je da nagrađuje zahtevnu književnost koja ima uticaj i koja je, na primer, utemeljila neki novi književni pravac.

Do sada dodeljeno 118 nagrada

- Glavni kriterijum je književni kvalitet, nešto što prevazilazi jezike i geografiju i što se teško opisuje, ali kada to vidite ili pročitate, znate da je to to. Gledamo i celu karijeru, da li tu ima više dela, odnosno neki razvoj ka tom kvalitetu. Zato morate neke autore da pratite dugo, decenijama, da biste videli da li ste to desilo - objasnio je član ove akademije Stiv Sem-Sandberg

Nobelova nagrada za književnost dodeljuje se od 1901. godine i do sada je dodeljeno 118 nagrada, a među laureatima je 104 muškarca i 18 žena.

Ko je En Karson?

En Karson (Anne Carson) rođena je 21. juna 1950. godine u Torontu, u Kanadi. Jedna je od najneobičnijih i najcenjenijih savremenih književnih autorki, čiji rad objedinjuje poeziju, esejistiku, prozu, dramu i prevodilaštvo. Posebno je poznata po tome što motive i likove iz antičke grčke književnosti povezuje sa savremenim temama, poput ljubavi, želje, gubitka, usamljenosti i ljudskih odnosa.

Foto: Printscreen/Youtube

Njeno interesovanje za antički svet počelo je još tokom školovanja, kada je uz pomoć nastavnika latinskog jezika počela da uči starogrčki. Kasnije je studirala na Univerzitetu u Torontu, gde je diplomirala 1974, magistrirala 1975. i doktorirala 1981. godine, usavršavajući se u oblasti klasičnih jezika i književnosti. Akademsku karijeru gradila je na više univerziteta u Kanadi i Sjedinjenim Američkim Državama, a pored književnog rada poznata je i po svojim prevodima antičkih autora.

Delo koje je spojilo antičku mitologiju i savremenu književnost

Jedno od njenih najpoznatijih dela je "Autobiografija crvenog" ("Autobiography of Red"), objavljeno 1998. godine. Ova neobična knjiga, koju autorka oblikuje kao roman u stihovima, inspirisana je antičkim mitom o Heraklu i Gerionu. Karson drevnu priču pretvara u savremenu, emotivnu pripovest o ljubavi, ranjivosti i odrastanju, brišući granice između poezije i proze.

Među njenim značajnim knjigama nalaze se i "Eros the Bittersweet", u kojoj istražuje ljubav i čežnju kroz antičku književnost, kao i "The Beauty of the Husband", delo koje je nagrađeno prestižnom Eliotovom nagradom za poeziju 2001. godine. Posebno mesto u njenom stvaralaštvu zauzimaju prevodi i prerade dela antičkih grčkih pesnika i dramatičara, među kojima su Sapfo i Euripid.

Karson je prepoznatljiva po nekonvencionalnom stilu: u njenim knjigama poezija prelazi u esej, dijalog se spaja sa filozofskim promišljanjem, a istorijske i mitološke ličnosti dobijaju savremeno značenje. Upravo je ta sloboda u formi čini jednom od najosobenijih autorki današnjice.

Nagrade i priznanja

Pre Nobelove nagrade, En Karson osvojila je niz značajnih književnih priznanja. Među njima su Eliotova nagrada, Kanadska nagrada za poeziju Grifin, kao i nagrada Fondacije Makartur, koja se često naziva i nagradom za genijalnost. Godine 2020. dobila je i Nagradu princeze od Asturije za književnost, jedno od značajnih međunarodnih priznanja u ovoj oblasti.