Deset činjenica iz filma "Maratonci trče počasni krug" koje niste znali

Kultni srpski film "Maratonci trče počasni krug" iz 1982. godine, režisera Slobodana Šijana po scenariju Dušana Kovačevića, krije brojne zanimljivosti i tajne sa snimanja i inspiracije koje malo ko zna.

"Maratonci trče počasni krug" je srpski film snimljen 1982. godine u režiji Slobodana Šijana, a scenario je napisao Dušan Kovačević po istoimenoj pozorišnoj predstavi, nastaloj desetak godina ranije.

Ovaj film osvojio je brojne domaće i međunarodne nagrade i smatra se jednim od najznačajnijih ostvarenja srpske i jugoslovenske kinematografije.

Iako je ubrajan u najpopularnije filmove svih vremena, evo zanimljivosti o "Maratoncima" za koje verovatno niste znali.

Foto: printscreen/youtube

🔴 Malo je poznato da su Maratonci zapravo oštra satira na autoritarni komunistički sistem. Tadašnja vlast je Dušana Kovačevića podsećala na porodicu Topalović. Posle smrti Pantelije (koji mnogi vide kao aluziju na Tita), naslednici kreću u borbu oko nasledstva, a Kovačević simbolično predviđa raspad Jugoslavije koji će se godinama kasnije obistiniti.

🔴 Iako se često tvrdi da nije bilo cenzure, postojala su tela koja su odlučivala šta sme pred publiku, pa je početak snimanja Maratonaca nekoliko puta odlagan, a prva verzija scenarija je zabranjena. Problematične scene su izbačene, ali to nije promenilo suštinu filma.

🔴 Jedna scena koja je izbačena iz filma mogla je da otkrije pravu ulogu služavke Olje (Melita Bihali) u porodici Topalović - ne samo kao pomoć u kući, već i kao "devojku za sve", uključujući i njene intimne odnose, što bi dramatično promenilo dinamiku priče. Scena je snimljena, ali nikad emitovana, zbog nesuglasica koje su nastale između nje i direktora fotografije Bože Nikolića.

Foto: printscreen/youtube

🔴 U originalnom scenariju pozorišne verzije, članovi familije Topalović imali su apsurdno visoke godine: Pantelija 150, Maksimilijan 126, Aksentije 102, Milutin 79, Laki 44 i Mirko 24. Ovo dodatno pojačava groteskni ton priče.

🔴 Film sadrži čak tri istorijska snimka iz tridesetih godina prošlog veka: arhivski snimak atentata na kralja Aleksandra I Karađorđevića 1934, scenu iz češkog filma "Ekstaza" iz 1933. sa Hedi Lamar, i najpoznatiji snimak u Đenkinom bioskopu sa Milanom Timotićem kako peva "Svi vi što maštate o sreći" iz kratkometražnog filma "Priča jednog grada" iz 1941.

🔴 Kuća porodice Topalović u kojoj se radnja delom odvija nalazi se na Kosančićevom vencu danas je u očajnom stanju, a prizemlje zgrade koristi porodica sa statusom zaštićenih stanara, što onemogućava renoviranje kuće. Osim Kosančićevog venca, scena obračuna između Topalovića i Bilija Pitona snimana je u Pančevu, na Gimnazijskom trgu, dok je scena u kojoj Đenka uzvikuje da ponovo radi bioskop snimana na istoj lokaciji u centru Pančeva.

Foto: Foto: Printscreen/Youtube

🔴 Inspiracija za lik Đenke (Bora Todorović) verovatno je bio predratni snimatelj Kosta Novaković, poznat kao stručnjak za fotografisanje mladih devojaka, često u eksplicitnim pozama. Njegov rad "Grešnica bez greha" (1930) slavi se kao slobodnije delo iako formalno nije erotski film.

🔴 "Maratonci" su dobili i strip adaptaciju: 2013. domaći strip majstori Dragan Lazarević i Božidar Milojković Bam pretvorili su film u 128 tabli stripa.

🔴 U sceni gde Laki govori o krematorijumima, Đenka potvrđuje njegovu izjavu, aludirajući na prve nacističke logore, što je česta interpretacija te epizode kao simbol dugogodišnjih istorijskih tragedija.

🔴 Glumac koji u filmu vadi mrtvo prase iz bunara je glumac-amater Stanojlo Milinković iz Grabovca, poznat i po uzvikivanju "Buši ha ha ha!" u filmu "Ko to tamo peva". Milinković je bio limar, a na audiciji je uočen 1978. i pojavio se u četiri Šijanova filma.

BONUS VIDEO