Mnogi srpski filmovi snimljeni su po knjigama: Evo koja najlepša književna dela su dobila svoju ekranizaciju

Filmovi "Nečista krv", "Zona Zamfirova", "Lajanje na zvezde" samo su neki od uspešnih filmova koji su nastali adaptacijom književnih dela domaćih, ali i stranih poznatih pisaca.

Ekranizacije književnih dela u srpskoj kinematografiji često donose filmove koji ostaju zapamćeni kao neki od najgledanijih i najcenjenijih u istoriji.

Filmovi snimljeni prema književnim delima u Srbiji predstavljaju značajan segment domaće kinematografije.

Od dela naših najpoznatijih pisaca, kao što su Ivo Andrić, Meša Selimović i Danilo Kiš, do modernijih autora, srpska filmska industrija već dugi niz godina uspešno adaptira književne klasike, donoseći ih na filmska platna. 

"Lajanje na zvezde"

"Lajanje na zvezde" je film iz 1998. godine, režiran od strane Mladena Jovanovića, koji je zasnovan na istoimenom romanu Vladimira Kecmanovića.

Radnja filma smeštena je u 1963. godinu i prati poslednje dve nedelje školskе godine u jednoj gimnaziji. Glavni junak, Mihailo Knezjević, briljira intelektualno, ali mu najveći izazov predstavlja osvajanje devojke iz razreda, Danice, dok se suočava sa konkurencijom u svom starijem bratu.

Film istražuje dinamiku između učenika, profesora i njihovih međusobnih odnosa, uz obilje duhovitih trenutaka i životnih dilema. Verno prati duh romana, a Kecmanović je i sam napisao scenario, zadržavajući ključne likove i događaje. 

Foto: Printscreen/Youtube

Zanimljivost je da je lik profesora prirodnih lepota, Bojan Živojinović, inspirisan stvarnim profesorom iz Užica, Milanom Popovićem.

U filmu se pojavljuju značajni glumci poput Dragana Mićanovića (Mihailo), Nikole Đuričko (Milić Gavranić - Tupa), Nenada Jezdića (Servuz), Nataše Šolak (Danica) i Velimira Bate Živojinović (profesor Božović), a mnogi od likova postali su ikone srpske kinematografije.

"Nečista krv"

"Nečista krv" je televizijska film/serija zasnovana na romanu Bore Stankovića, u režiji Milutina Petrovića i Gorana Stankovića koja istražuje tragičnu sudbinu tri generacije jedne porodice, čiji članovi su potpuno zahvaćeni prokletstvom nasledjenim od svojih predaka.

Radnja serije ističe duboku moralnu patnju koju članovi porodice prolaze zbog svojih postupaka i nemogućnosti da pobegnu od prošlosti, što dovodi do njihovog finansijskog, moralnog i fizičkog propadanja.

Ljudska patnja koja prolazi kroz tri generacije, od Hadži Trifuna, preko njegovog sina Mite, do unuke Sofke, postavlja duboka pitanja o društvenim i porodičnim vrednostima, izdaji i nemogućnosti prekidanja lanca porodičnih grehova i odluka koje vode do tragedija.

Foto: This and that produkcija

Priča iz serije pokazuje kako, iako društvo i vreme idu napred, porodično prokletstvo ostaje neizbrisano, te izaziva patnju i razaranje života ljudi koji su se našli u njegovom začaranom krugu.

Snimanje serije je počelo 2020. godine, a scenario je bio pisan još od 1970. do 1974. godine od strane Voje Nanovića, koji je u to vreme radio u Njujorku. Tek kada se vratio u Jugoslaviju, pronašao je scenario i planirao adaptaciju, ali je dugo bilo odlaganja zbog različitih okolnosti.

O uspehu filma "Nečista krv" dovoljno govori činjenica da je prvi srpski film emitovan na "Netflixu".

U glavnim ulogama se nalaze Dragan Bjelogrlić (Hadži Trifun), Anđela Jovanović (Tašana), Marko Grabež (Mita), Sara Sandeva (Sofka), Feđa Štukan (Koļ), Dejan Bućin (vladika Miron), i mnogi drugi.

"Zona Zamfirova"

"Zona Zamfirova" je film iz 2002. godine, u režiji Zdravka Šotre, koji je adaptacija istoimenog romana Stevana Sremca.

Radnja filma prati ljubavnu priču između mlade i lepe Zone i njenog udvarača Mite, koji dolazi iz skromnije porodice i bori se da osvoji njenu ruku. Film istražuje teme ljubavi, društvenih razlika i tradicije, dok se likovi suočavaju s izazovima koje postavlja njihov društveni status.

Povezanost filma sa knjigom je očigledna, jer film prati osnovnu fabulu romana, a likovi i odnosi su verno preneti na ekran. Međutim, film se u određenim delovima razlikuje od knjige, posebno u pogledu kraja.

Foto: printscreen/youtube

U knjizi, priča se završava drugačije, sa više naglaska na društvene promene koje prate likove. Film, s druge strane, nudi drugačiji završetak, koji je više naglašen u romantičnom tonu i s pomirenjem likova, kako bi bio emocionalno zadovoljavajući za gledaoce.

Iako je film u velikoj meri veran knjizi, u njemu je prisutna određena romantična idealizacija, dok su neki složeniji društveni i filozofski aspekti iz knjige ublaženi ili izostavljeni, kako bi film bio pristupačniji široj publici.

"Zona Zamfirova" je postao jedan od najgledanijih srpskih filmova, a njegov uspeh doprineo je popularizaciji srpske književnosti među mlađom publikom.

Glavni glumci u filmu  su Katarina Radivojević, Vojin Ćetković, Dragan Nikolić, Milena Dravić, Nikola Đuričko i Radmila Živković.

"Majstor i Margarita"

"Majstor i Margarita" je film iz 1972. godine, režiran od Aleksandra Petrovića, temeljen na istoimenom romanu Mihaila Bulgakova.

Radnja se dešava u sovjetskoj Moskvi 20-ih godina, gde dramaturg Nikolaj Maksudov piše komad o Ponciju Pilatu i njegovom konfliktu s Ješujom (Isusom Hristom). Iako Maksudovovo delo izaziva reakcije i odbacivanje od strane sovjetskih vlasti, njegova voljena Margarita je jedina koja prepoznaje njegovu genijalnost.

U Moskvi se pojavljuje Voland, tajanstveni stranac koji je zapravo sam đavo. Kroz magična i paklena dešavanja, Voland kažnjava sve koji su upleteni u progonstvo Majstora. 

Foto: printscreen/youtube

Glavni glumci u filmu "Majstor i Margarita" su Ugo Tonjaci, Alen Kuni, Mimsi Farmer, Velimir Bata Živojinović, Pavle Vuisić, Ljuba Tadić, Fabijan Šovagović, Danilo Bata Stojković, Taško Načić, Zlatko Madunić, Fahro Konjhodžić

Film je osvojio brojne nagrade, uključujući Plaketu Svetog Marka i Srebrnog Huga u Veneciji, te Zlatnu arenu u Puli, među kojima se izdvaja nagrada za režiju i muške uloge, koje je osvojio Velimir Bata Živojinović.

Film je bio inspiracija mnogim filmskim i televizijskim adaptacijama, a sam roman Bulgakova ostao je jedno od najvažnijih dela ruske književnosti.

"Prokleta avlija"

"Prokleta avlija" je jugoslovenski televizijski dramski film iz 1984. godine, režiran od Marinka Maričića, koji je napisao scenario zasnovan na istoimenom delu Ive Andrića.

Film veoma verno prati atmosferu i motive iz romana, istražujući duboke filozofske i egistencijalne teme zatvorenog društva, kroz likove koji su zamišljeni u originalnom delu.

Foto: printscreen/youtube

Događaji se odvijaju u zatvorenom prostoru gde ljudi žive kao zatvorenici, ne samo fizički, već i duhovno, i gde se bave pitanjima života i smrti, te patrijarhalnih vrednosti.

Glavni glumci: Petar Kralj, Dubravko Jovanović, Zoran Radmilović, Miloš Žutić, Zijah Sokolović, Lazar Ristovski, Dragan Maksimović.

"Derviš i smrt"

"Derviš i smrt" je jugoslovenski film iz 1974. godine, režiran od strane Zdravka Velimirovića, kao ekranizacija istoimenog romana Meše Selimovića.

Radnja prati Ahmeda Nurudina, starešinu islamskog reda derviša, čiji život se menja nakon hapšenja i pogubljenja njegovog nevinnog brata. U pokušaju da uspostavi pravdu, Nurudin preuzima vlast, ali ubrzo shvata da se sistem ne menja samo promenom lica, te se suočava sa tragičnim krajem.

Film istražuje duboke teme o pravdi, vlasti i iluzijama.

Foto: printscreen/youtube

U glavnim ulogama su: Voja Mirić (Ahmed Nurudin), Boris Dvornik (Hasan Dželebdžija), Bata Živojinović (Muselim), Faruk Begolli (Mula Jusuf), Veljko Mandić (Kara Zaim), Olivera Katarina (Kadinica) i  Pavle Vuisić (Muftija).

Na Pulskoj filmskoj festivalu 1974. godine, film je osvojio Srebrnu arenu za najbolji film, Zlatnu arenu za režiju, Zlatnu arenu za sporednu mušku ulogu (Abdurahman Šalja), Zlatnu arenu za kameru (Nenad Jovičić) i Zlatnu arenu za scenografiju (Vlastimir Gavrik). Film je bio jugoslovenski kandidat za najbolji strani igrani film na 47. dodeli Oskara, ali nije bio nominovan.

Film je proglašen kulturnim dobrom od velikog značaja, a 2016. godine, Jugoslovenska kinoteka ga je uključila na listu sto srpskih igranih filmova od velikog značaja. Restauirana verzija filma premijerno je prikazana u februaru 2024. godine.

BONUS VIDEO