Naučnici upozoravaju: Drevni ugljenik curi u atmosferu - Na jednu stvar najviše utiče

Nova globalna studija otkriva da drevni ugljenik, za koji se nekada smatralo da je bezbedno skladišten u zemljištu i stenama, curi u atmosferu putem reka.

Istraživači su prvi put potvrdili da se ugljenik može vratiti u atmosferu kao ugljen-dioksid koji izlazi sa površina reka.

Studija, koju su vodili naučnici sa Univerziteta u Bristolu, a koja je objavljena kao naslovna priča u časopisu Nature, sugeriše da biljke i gornji slojevi zemljišta možda apsorbuju oko jednu dodatnu gigatonu CO2 godišnje kako bi uravnotežili ovo oslobađanje. Ovo ističe još važniju ulogu vegetacije i zemljišta u usporavanju klimatskih promena.

- Rezultati su nas iznenadili jer se ispostavlja da stare zalihe ugljenika cure mnogo više u atmosferu nego što su prethodne procene sugerisale. Implikacije su potencijalno ogromne za naše razumevanje globalnih emisija ugljenika. Biljke i drveće apsorbuju CO2 iz atmosfere, a zatim mogu da zaključaju ovaj ugljenik u zemljištu hiljadama godina -  kaže glavni autor dr Džoš Din, vanredni profesor biogeohemije i UKRI Future Leaders stipendista na Univerzitetu u Bristolu.

Kaže da njihovi nalazi pokazuju da ugljenik curi iz stena u reke i vraća se u atmosferu.

- Naši nalazi pokazuju da deo ovog starog ugljenika, kao i drevni ugljenik iz stena, curi bočno u reke i vraća se u atmosferu. Još uvek ne znamo kako ljudi utiču na ovaj tok drevnog ugljenika, ali znamo da biljke i drveće moraju danas da apsorbuju više ugljenika iz atmosfere kako bi objasnili ovo nepriznato oslobađanje starog ugljenika - kaže profesor.

Foto: Shutterstock

Reke kao drevne ugljenične kapije

Reke transportuju i oslobađaju metan i ugljen-dioksid kao deo globalnog ciklusa ugljenika. Do sada su naučnici verovali da je veći deo ovoga brz promet nastao reciklažom nedavnog rasta biljaka - organskog materijala razloženog i unetog u rečni sistem u proteklih 70 godina. Ova nova studija ukazuje na suprotno, jer se više od polovine - oko 60 odsto emisija, pripisuje dugoročnim zalihama ugljenika akumuliranim pre stotina do hiljada godina, ili čak i duže.

Međunarodni istraživački tim, predvođen naučnicima sa Univerziteta u Bristolu, Univerziteta u Oksfordu i Centra za ekologiju i hidrologiju Ujedinjenog Kraljevstva, proučio je više od 700 rečnih tokova iz 26 različitih zemalja širom sveta.

Izvršili su detaljna radiokarbonska merenja ugljen-dioksida i metana iz reka. Upoređivanjem nivoa ugljenika-14 u rečnim uzorcima sa standardnom referencom za savremeni atmosferski CO2 , tim je uspeo da datira rečni ugljenik.

Foto: Foto:Grad Leskovac

Potvrđeno je drevno poreklo

- Otkrili smo da je oko polovine emisija mlado, dok je druga polovina mnogo starija, oslobođena iz dubokih slojeva tla i trošenja stena koje su nastale pre hiljada, pa čak i miliona godina - objašnjava koautor prof. Bob Hilton, profesor sedimentne geografije na Univerzitetu u Oksfordu.

- Reke globalno oslobađaju oko dva gigatona ugljenika svake godine, u poređenju sa ljudskom aktivnošću koja rezultira sa između 10 i 15 gigatona emisija ugljenika. Ove emisije reka su značajne na globalnom nivou, a mi pokazujemo da preko polovine ovih emisija može poticati iz skladišta ugljenika koje smo smatrali relativno stabilnim. To znači da moramo ponovo proceniti ove ključne delove globalnog ciklusa ugljenika - kaže Koautorka dr Džema Kokson, vanredna profesorka hidrologije i stipendistkinja UKRI Future Leaders na Univerzitetu u Bristolu

Nadovezujući se na ove nalaze, istraživači planiraju da istraže kako se starost emisija ugljenika iz reka razlikuje u zavisnosti od reka koje studija nije uspela da obuhvati, kao i da istraže kako se starost ovih emisija mogla menjati tokom vremena, prenosi SciTechDaily.