Pre više od dva veka, baš na ovom mestu, promenila se sudbina Smedereva

Na današnji dan, pre 219 godina, tokom Prvog srpskog ustanka, Smederevo je oslobođeno od Turaka!

Pobeda je izvojevana posle dvomesečne opsade, koja je okončana predajom ključeva utvrđenja voždu Karađorđu.

Prema predanju, primopredaja je obavljena 21. novembra po novom (8. novembra po starom kalendaru), 1805. godine, ispod stabla stoletnog duda koje se danas nalazi u centru grada, na trgu koji nosi naziv Karađorđev dud.

Foto: J. V.

 

- Ključeve utvrđenog smederevskog grada Karađorđu je predao turski zapovednik grada, dizdar Muharem Guša Bošnjak, pod tzv. Karađorđevim dudom. Predaja je, verovatno, izvršena tamo gde se nalazio Karađorđe kao pobednik – kaže Miroslav Lazić, viši kustos istoričar Muzeja u Smederevu.

Ceremonija predaje je, pored toga što je imala simboličan značaj, istovremeno podrazumevala i predaju Grada, municije, topova, hrane i ostalog ratnog materijala, kao i kompletnu prepisku sa turskim vezirom Hafiz-pašom.

Foto: printskrin/youtube.com

 

Ceo turski garnizon postao je zarobljenik srpskog vožda, a nakon toga Karađorđe je odvojio zlikovce, koje je proterao u Vidin u sadašnjoj Bugarskoj. Srbi su zaposeli utvrđenje, a Turci koji nisu imali imanje trebalo je da napuste Smederevo za tri dana. Odluka o oslobođenju grada doneta je na ustaničkoj skupštini u Borku 14. avgusta 1805. godine, uviđajući strateški, vojni, politički, ali i istorijski razlog za osvajanje utvrđenog Smedereva. 

Ovoj odluci prethodilo je ubistvo smederevskog vojvode Đuše Vulićevića, koje je izazvalo sukobe između Srba i Turaka u varoši.

- Vožd Karađorđe odlučio je da, odmah nakon oslobođenja grada, u Smederevo premesti sedište tadašnje srpske narodne vlade – Sinoda. Preseljenje Sinoda izvršeno je krajem 1805. godine, a odlukom skupštine ustaničkih starešina provizorna vlada ustaničke Srbije dobila je u Smederevu i novi naziv - Praviteljstvujušči sovjet serbski. Datum oslobođenja Smedereva od Turaka u Prvom srpskom ustanku prevazilazi uske okvire lokalne istorije. Smederevo postaje sedište ustaničke vlade – Sovjeta i drugi put postaje srpska prestonica – navodi naš sagovornik.

Zbog izuzetnog značaja, ovaj datum se u Smederevu obeležava kao Dan grada. Tim povodom danas će u Centru za kulturu biti organizovana svečana akademija.