Svetinja u kojoj je Sveti Sava proveo poslednju noć u Srbiji: Krije dva lekovita izvora i vekovnu tajnu!

Manastir Palja važi za najstariju svetinju u ovom kraju, gde je poslednju noć u Srbiji proveo Sveti Sava, a poznat je i po izvorima koji leče bolest i sterilitet.

Na pedesetak kilometara od Surdulice, duboko u planinskom krajoliku blizu granice sa Bugarskom i na skoro 1.000 metara nadmorske visine, skrivana među gustim šumama Bohovske planine, nalazi se jedna od najstarijih i najtajanstvenijih pravoslavnih svetinja u našoj zemlji – Manastir Vavedenja Presvete Bogorodice u selu Palja.

Ovo mesto nije samo hram molitve, već i izuzetno važno i nedovoljno istraženo arheološko nalazište. Ispod i oko kamene crkve pronađeni su stariji pod, tragovi ranijih građevina, ostaci starijih fresaka, ali i arheološki nalazi koji ukazuju da je ovaj prostor bio naseljen još na prelazu iz bronzanog u gvozdeno doba.

Foto: Manastir Palja

 

Da li hram potiče još iz 4. veka?

Iako arheolozi nisu uspeli da pouzdano utvrde tačnu godinu podizanja današnjeg hrama, postoje različiti istorijski zapisi i predanja o njegovom nastanku. Pojedini istorijski izvori spominju 818. godinu i 9. vek, dok narodna verovanja idu još dalje – do 4. veka i doba cara Konstantina Velikog, kada su podizane prve bogomolje u blizini drevne Serdike (današnje Sofije).

Foto: Manastir Palja

 

Takođe, zabeleženo je da je hram u 11. veku kao usputnu stanicu i odmorište koristio i vizantijski car Roman Diogen, a da su ga u 13. veku temeljno obnovili srpski plemići Dejanovići.

Poslednja noć Svetog Save u Srbiji

Prema starom narodnom predanju, upravo je u Manastiru Palja Sveti Sava proveo svoju poslednju noć u Srbiji pre odlaska u Bugarsku i grad Veliko Trnovo, gde se i upokojio 1236. godine. Iako ovo predanje nije u potpunosti istorijski potvrđeno, ono se vekovima sa velikim poštovanjem prenosi među meštanima i hodočasnicima.

Foto: Shutterstock

Pored same crkve nalazi se i čuveni izvor Presvete Bogorodice (u narodu poznat i kao izvor Svetog Save ili Svete Petke). Vernici iz svih krajeva regiona dolaze sa molitvom da se umiju i ponesu vodu, za koju vlada verovanje da je čudotvorna i lekovita, posebno kod oboljenja očiju.

Vaskrsenje svetinje nakon decenija zapuštenosti

Nakon dugog perioda propadanja i decenija u kojima je hram bio pust, manastir je doživeo svoju obnovu. Izgrađen je i osvetan novi konak, čime je manastir ponovo zaživeo kao aktivna монашка обитељ Eparhije vranjske.

Kamena crkva natkrivena kamenim ploča, šum planinske reke Jerme (Paljevice), netaknuta priroda i neobično staro groblje podeljeno rečnim tokom na muško i žensko – čine Palju mestom posebnog mira i jednim od najuzbudljivijih sakralnih spomenika jugoistočne Srbije.

BONUS VIDEO