Misija UNDP-a na KiM počela je restauratorske radove u na kući Džafera Deve u Kosovskoj Mitrovici, predstavljajući je "jednim od najistaknutijih mesta nasleđa". U ovoj akciji ništa ne bi bilo sporno da Džafer Deva nije bio nacistički kolaboracionista, a obnovu njegove kuće, osim UNDP-a, podržali su i Ministarstvo kulture, omladine i sporta i Kancelarija Evropske unije u Prištini
Obnova će biti obavljena u okviru projekta Evropske unije (EU) koji doprinosi stabilnosti i miru (IcSP) finansiranog "Kulturno nasleđe kao pokretač dijaloga među zajednicama i socijalne kohezije".
U objavi UNDP-a navodi se da je kuća izgrađena 1930. godine u starom centru grada od strane austrijskih arhitekata i radnika.
Predstavlja zapadnoevropsku modernističku arhitekturu i karakterišu je dekorativni elementi eksterijera. Kao takva, jedna je od prvih kuća ovog stila u Mitrovici – i na Kosovu.
Ko je Džafer Deva
Nakon ove objave nekoliko medija na srpskom u Čaglavici i Kosovskoj Mitrovici objavilo je ko je Džafer Deva. Kvislinški gradonačelnik Kosovske Mitrovice i ministar unutrašnjih poslova Albanije za vreme nemačke okupacije, prenosi Radio KiM.
Iznosi da se u obelodanjenoj arhivi američke Centralne obaveštajne agencije (CIA) naslovljenoj "Nazi War Crime Disclosure Act" navodi da je Deva u Beogradu, u leto 1943. dobio instrukcije Nemačke vrhovne komande za Balkan da oformi vladu koja će voditi računa da ciljevi Nemačke ne budu ometeni, a već oktobra iste godine postao je ministar unutrašnjih poslova u Tirani.
Isti izvori navode i da ga je Hitler odlikovao 1944. godine ali ga i označavaju kao jednog od nalogodavaca ubistva više od 80 građana Tirane zbog sumnje da su antifašisti.
"Jedan broj ključnih pozicija bio je rezervisan za ljude na koje su Nemci mogli u potpunosti da se oslone. Džafer Deva, ministar unutrašnjih poslova, na primer, bio je otvoreno pro-nemački Albanac, koji je bio posebno aktivan u regrutovanju za kvislinške snage. I on i premijer Redžep Mitrovica bili su starosedeoci prisajedinjene teritorije (Kosova)", navodi se u arhivskom dokumentu obaveštajne agencije SAD tokom Drugog svetskog rata (OSS).
Deva je takođe poznat i po aktivnoj ulozi u regrutovanju boraca u ozloglašenu SS divizuju "Skenderbeg".
Foto: printscreen facebook
"Prenamena kuće izaziva podozrenje nealbanskih zajednica u iskrenost projekta"
Muzejski savetnik Muzeja žrtava genocida dr Nenad Antonijević i kustos Muzeja žrtava genocida Stefan Radojković istim povodom su za portal Kossev napisali da prenamena kuće Džafera Deve u regionalni centar za kulturne aktivnosti Kosovske Mitrovice u okviru projekta "Kulturno nasleđe kao pokretačka sila dijaloga među zajednicama i društvene kohezije" u najmanju ruku izaziva podozrenje nealbanskih zajednica Kosovske Mitrovice u iskrenost pomenutog projekta.
U najgorem slučaju, predstavlja pokušaj zasnivanja procesa pomirenja među albanskom i drugim nealbanskim zajednicama (u ovom slučaju, srpskom i jevrejskom) na činjenici da je za uzor skladnog, tolerantnog i mirnog međuetničkog života na Kosovu i Metohiji istaknuta osoba čija su dela tokom Drugog svetskog rata bila sve samo ne pokretačka sila dijaloga među zajednicama i njihove društvene kohezije.
Za neupućene osobe, ili pak one koje površno poznaju istoriju Drugog svetskog rata u Kraljevini Jugoslaviji (1941-1945), Džafer Deva (1900/1904-1978), rođen u Istanbulu 1900. prema jednom izvoru ili rođeni Mitrovčanin od 1904. godine prema drugim informacijama, bio je istaknuti saradnik Vermahta, redovne vojske nacističke Nemačke kojoj je poverena uprava nad okupacionom zonom "Srbija" (obuhvata prostor današnjeg Banata i teritoriju od Beograda do Kosovske Mitrovice i Podujeva), koja zajedno sa Solunom čini veću okupacionu celinu pod nazivom "Jugoistok".
Pored toga što je bio sreski načelnik kosovsko-mitrovačkog sreza tokom trajanja nemačke okupacije, general Hans Gustav Felber - komandant okupacione celine "Jugoistok" i zone "Srbija" od 15. avgusta 1943. do 26. septembra 1944. godine - u izveštaju opisuje Devu kao osnovnu pokretačku snagu na Kosovu i Metohiji, te da su njegove akcije protiv partizana premašila sva očekivanja Vermahta.
Nije slučajno specijalni opunomoćenik Ministarstva spoljnih poslova nacističke Nemačke za Jugoistok (čitaj, Balkan), Herman Nojbaher, insistirao da se Kosovski puk - dobrovoljački milicijski odredi Albanaca organizovani od strane Džafera Deve i pod komandom Bajazita Boljetinca - ne inkorporiraju u SS trupe kako bi mogli biti upotrebljeni na širem prostoru Kosova, Metohije, zapadne Makedonije i Albanije radi borbe protiv antifašističkih pokreta i čuvanja zaleđa nemačkim trupama.
Ipak, u toku marta 1944. godine, najveći deo pripadnika Devine milicije stupa u 21. SS-diviziju "Skenderbeg". Međutim, Džafer Deva nije se isticao samo u borbama protiv jugoslovenskih i albanskih partizana (posebno se ističu aktivnosti njegovog Kosovskog puka u Tirani početkom februara 1944. godine prilikom kojih je ubijeno 84 osoba), već i terorom nad civilnim stanovništvom Kosova i Metohije. Dva slučaja su od posebnog značaja, a kao i zločini u Tirani, prethode utapanju Kosovskog puka u SS trupe.
Stradanje Jevreja počelo je u prvim danima nemačke okupacije Mitrovice
Stradanje Jevreja Kosovske Mitrovice počinje praktično već u prvim danima nemačke okupacije, dakle tokom aprila i maja 1941. godine. Deva, istaknuta ličnost kosovsko-mitrovačkog okruga, izdaje 20. maja 1941. godine naredbu o oduzimanju jevrejskih imanja (Signatura dokumenta: Jevrejski istorijski muzej, K - 22, 1a - 3/9, reg. broj 3728.), a u jevrejske radnje postavljaju se komesari, pripadnici albanskog Kosovskog komiteta.
Sinagoga je demolirana, knjige i dokumenti iz arhiva uništeni. Jevreji su morali na levoj ruci da nose žutu traku, dok su na njihovim radnjama osvanuli natpisi "Jüdichafen Geschäft".
Situacija u kojoj se obrela jevrejska zajednica Kosovke Mitrovice pogoršava se tokom avgusta kada nemačke okupacione snage, uz pomoć saradnika iz albanske zajednice, sprovode muškarce, od 21 do 55 godina starosti, u kosovsko-mitrovački zatvor.
Tokom februara 1942. godine, internirane su i žene sa decom, a već u martu pristižu u zatvor Jevreji Novog Pazara, Duge Poljane, Sjenice i Tutina. Prema istraživanjima Kristofera Brauninga, grupa od oko 500 Jevreja sprovedena je u nemački logor na Starom Sajmištu marta 1942. godine. Do 10. maja, najveći broj osoba iz te grupe ugušen je u kamionu-gasnoj komori.
Nakon kapitulacije Italije tokom septembra 1943. godine, nemačka okupaciona zona na Kosovu i Metohiji širi se i na ostala veća mesta gde, pored Albanaca, žive Srbi i Jevreji. Shodno tome, i uticaj Džafera Deve raste i teritorijalno biva proširen.
Kao što smo spomenuli, iako ne komanduje Kosovskim pukom na terenu - formiran oktobra 1943. godine prevashodno radi borbe protiv antifašista i narodnooslobodilačkog pokreta u Albaniji - njegova uloga u osnivanju i upravljanju je krucijalna.
Štaviše, koristeći položaj ministra unutrašnjih poslova u vladi Redžepa Mitrovice, njeno sedište je u Tirani, na raspolaganju su mu znatna sredstva. Upravo je taj puk, na svom putu ka Skadru i Tirani, od 3. do 8. decembra 1943. u Peći počinio brojne zločine nad srpskim, civilnim, stanovništvom.
Nakon hapšenja i ubijanja ljudi sa spiska sumnjivih osoba, u noći između 3. i 4. decembra, nastupila je hajka na nedužne civile. Grad je blokiran. Pripadnici Kosovskog puka upadali su u srpske kuće, odvodili muškarce koje bi prvih dana držali zatvorenim u kulama Zejnel bega i Ševćet bega Mahmutbegovića ili u kafani Sali Dake. Noću su izvođeni na stratišta oko grada, ubijani, a tela ostavljana na licu mesta ili bacana u Bistricu.
Poslednjih dana "čišćenja" Peći, zatočenici nisu više zatvarani već direktno odvođeni na reku i okolna stratišta.
Poruka je poslata srpskoj zajednici, a žrtve su primarno bili ugledni i bogati ljudi pećanskog kraja (trgovci, kafedžije, bivši državni činovnici, penzionisana vojna lica, zanatlije.
Zbog ovih primera, ne ulazeći u ulogu Džafera Deve u organizovanju Druge prizrenske lige, u pripremanju i izvođenju zločina na Kosovu i Metohiji tokom 1944. godine nad srpskim i jevrejskim stanovništvom, kao i u načine na koje je Devi bilo omogućeno da izbegne odgovornost za izvršene zločine nad Srbima, Albancima i Jevrejima, smatramo u najmanju ruku neprimerenim odluku UNDP-a da podrži osnivanje i smeštanje regionalnog centra za kulturu u kući pomenute osobe; posebno ako je donatorima - agenciji Ujedinjenih Nacija za razvoj i Evropskoj uniji - zaista stalo do, kako glasi naziv samog projekta, dijaloga među zajednicama Kosovske Mitrovice i njihove društvene kohezije", naveli su u reakciji Antonijević i Radojković.
Portparol EU Peter Stano nije želeo direktno da odgovori Tanjugu na pitanje da li je međusobno priznanje stav za koji se zalaže EU kao krajnji ishod dijaloga Beograda i Prištine, s obzirom na izjavu člana predsedništva opozicione DPK Envera Hodžaja da je Miroslav Lajčak na zatvorenim sastancima tokom posete Prištini sa izaslanikom SAD Gabrijelom Eskobarom, rekao da je EU za međusobno priznanje Kosova i Srbije
Komentare objavljujemo prema vremenu njihovog pristizanja. Prednost u objavljivanju komentara imaće
registrovani korisnici. Molimo Vas da ne pišete komentare velikim slovima, kao i da vodite računa o pravopisu.
Redakcija Informer.rs zadržava pravo izbora, brisanja komentara, ili modifikacije komentara koji će biti objavljeni.
Prema Zakonu o informisanju zabranjeno je objavljivanje svih sadržaja koji podstiču diskriminaciju, mržnju ili
nasilje protiv lica ili grupe lica zbog njihovog pripadanja ili nepripadanja određenoj rasi, veri, naciji,
etničkoj grupi, polu ili zbog njihovog seksualnog opredeljenja.
Nećemo objavljivati komentare koji sadrže govor mržnje, psovke i uvrede. Sadržaj objavljenih komentara ne
predstavlja stavove redakcije Informera ili portala Informer.rs, već isključivo stavove autora komentara.
Sugestije ili primedbe možete da šaljete na redakcija@informer.rs.
Portparol EU Peter Stano nije želeo direktno da odgovori Tanjugu na pitanje da li je međusobno priznanje stav za koji se zalaže EU kao krajnji ishod dijaloga Beograda i Prištine, s obzirom na izjavu člana predsedništva opozicione DPK Envera Hodžaja da je Miroslav Lajčak na zatvorenim sastancima tokom posete Prištini sa izaslanikom SAD Gabrijelom Eskobarom, rekao da je EU za međusobno priznanje Kosova i Srbije
Norveške vlasti zaplenile su ruski brod „Profesor Molčanov“ u luci Barencburg na Svalbardu po zahtevu ukrajinskog Naftogaza, koji pokušava da od Rusije naplati 4,22 milijarde dolara zbog imovine izgubljene na Krimu.
Rusija je prvi put u borbi upotrebila modernizovanu balističku raketu 9M723-2, nezvanično nazvanu „Iskander-1000“, koja može da gađa ciljeve na udaljenosti do 550 kilometara, saopštila je ukrajinska vojna obaveštajna služba,
Takmičari prve sezone Exatlona Anabela Zonai i Radojica Lazić udružili su snage u zabavnom izazovu sa voditeljkom "Druge strane Exatlona" Tijanom Jović.
Er Srbija je ostvarila najbolji mesečni rezultat u svojoj istoriji tokom avgusta 2026. godine, prevezavši ukupno 616.479 putnika u redovnom i čarter saobraćaju.
Nikola K. (20) iz Beograda i Bojan S. (23) iz Vladimiraca, osumnjičeni za jezivo ubistvo Novice Eleka (45) u Surčinu, biće saslušani danas u Višem javnom tužilaštvu u Beogradu.
Mladić (17) stradao je u teškoj saobraćajnoj nesreći koja se dogodila u Čaglavici, kada je na njega, pod još nerazjašnjenim okolnostima, naleteo automobil.
Nakon trostrukog ubistva, istražitelji Uprave policije Crne Gore, Agencije za nacionalnu bezbednost (ANB) te zemlje u saradnji sa međunarodnim partnerima, pokušavaju da razreše svaku sumnju oko toga ko je osumnjičeni za zločin Mihail Nikolajevič Šabunjin (30).
P. D. iz Bijelog Polja zadržan je do 72 sata zbog sumnje da je u naselju Rasadnik ugrozio sigurnost R. R. tako što ga je najpre vređao, a zatim nožem zamahnuo u njegovom pravcu.
Predsednik Rusije Vladimir Putin odbio je da isključi mogućnost udara na objekte britanske vojne industrije na teritoriji Velike Britanije, odgovorivši uz osmeh da je pitanje da li bi takve fabrike mogle da postanu ruske mete – „vojna tajna“.
Ruske snage nastavile su sedmi dan uzastopnih vazdušnih udara na Ukrajinu, a tokom noći i ranog jutra eksplozije i požari zabeleženi su u Kijevskoj oblasti, Odesi, Zaporožju i Hmeljnickoj oblasti.
Mađarska neće podržati ubrzani prijem nijedne zemlje kandidata u Evropsku uniju, poručio je premijer Peter Mađar posle razgovora sa predsednikom Evropskog saveta Antoniom Koštom u Budimpešti, jasno stavljajući do znanja da za proširenje EU neće biti prečica.
Predsednik SAD Donald Tramp poručio je da može praktično odmah da organizuje novi sastanak sa ruskim predsednikom Vladimirom Putinom, ali da to ne želi dok rat u Ukrajini ne bude pred završetkom i dok na stolu ne bude realna mogućnost sklapanja mirovnog sporazuma.
Slavni holivudski glumac Džordž Kluni poručio je na otvaranju festivala u Veneciji da nije lako živeti u zemlji koju vode nesposobni ljudi, aludirajući direktno na predsednika SAD Donalda Trampa i njegovu administraciju.
Seriju "Stižu dolari", koja je omiljena je širom bivše Jugoslavije, prate mnoge zanimljivosti i greške, među kojima je i zamena glumca Nikole Simića Đuzom Stojiljkovićem.
Donald Tramp ponovo se osvrnuo na odnos Megan Markl i princa Harija prema britanskoj kraljevskoj porodici, komentarišući njihov povratak u Veliku Britaniju.
Snimak iz indijskog grada Gvaliora postao je viralni hit nakon što je policija kaznila muškarca čije je vozilo bilo prekriveno sa 3.400 otisaka poljubaca.
Za Tijanu Mun (30) iz Velike Britanije, ono što je trebalo da bude pokušaj da poboljša zdravlje i izgubi višak kilograma pretvorilo se u ozbiljan zdravstveni problem.
Atraktivna pevačica Anđela Arman iskoristila je jedan od poslednjih toplih dana da uživa pored bazena i na simboličan način zatvori ovogodišnju sezonu kupanja.
I sama pop diva Jelena Karleuša potvrdila je da joj je život na selu jedna od velikih neostvarenih želja, a sada, kako tvrde mediji, kupuje imanje baš u selu.
Nema veće radosti za porodicu nego kada na svet stigne ćerka i takav trenutak gotovo uvek prati i veliko slavlje, a mi smo izdvojili pesme koje su kao stvorene za proslavu rođenja devojčice.
Pevačica Nataša Bekvalac objavila je snimak na kojem pozira u elegantnoj beloj haljini, koja je mnoge podsetila na venčanicu, i momentalno privukla pažnju javnosti.
Dodaj Informer kao željeni izvor na Googlu 
Komentari
Ostavite komentar
Pravila komentarisanja:
Komentare objavljujemo prema vremenu njihovog pristizanja. Prednost u objavljivanju komentara imaće registrovani korisnici. Molimo Vas da ne pišete komentare velikim slovima, kao i da vodite računa o pravopisu.
Redakcija Informer.rs zadržava pravo izbora, brisanja komentara, ili modifikacije komentara koji će biti objavljeni. Prema Zakonu o informisanju zabranjeno je objavljivanje svih sadržaja koji podstiču diskriminaciju, mržnju ili nasilje protiv lica ili grupe lica zbog njihovog pripadanja ili nepripadanja određenoj rasi, veri, naciji, etničkoj grupi, polu ili zbog njihovog seksualnog opredeljenja.
Nećemo objavljivati komentare koji sadrže govor mržnje, psovke i uvrede. Sadržaj objavljenih komentara ne predstavlja stavove redakcije Informera ili portala Informer.rs, već isključivo stavove autora komentara.
Sugestije ili primedbe možete da šaljete na redakcija@informer.rs.