Misija UNDP-a na KiM počela je restauratorske radove u na kući Džafera Deve u Kosovskoj Mitrovici, predstavljajući je "jednim od najistaknutijih mesta nasleđa". U ovoj akciji ništa ne bi bilo sporno da Džafer Deva nije bio nacistički kolaboracionista, a obnovu njegove kuće, osim UNDP-a, podržali su i Ministarstvo kulture, omladine i sporta i Kancelarija Evropske unije u Prištini
Obnova će biti obavljena u okviru projekta Evropske unije (EU) koji doprinosi stabilnosti i miru (IcSP) finansiranog "Kulturno nasleđe kao pokretač dijaloga među zajednicama i socijalne kohezije".
U objavi UNDP-a navodi se da je kuća izgrađena 1930. godine u starom centru grada od strane austrijskih arhitekata i radnika.
Predstavlja zapadnoevropsku modernističku arhitekturu i karakterišu je dekorativni elementi eksterijera. Kao takva, jedna je od prvih kuća ovog stila u Mitrovici – i na Kosovu.
Ko je Džafer Deva
Nakon ove objave nekoliko medija na srpskom u Čaglavici i Kosovskoj Mitrovici objavilo je ko je Džafer Deva. Kvislinški gradonačelnik Kosovske Mitrovice i ministar unutrašnjih poslova Albanije za vreme nemačke okupacije, prenosi Radio KiM.
Iznosi da se u obelodanjenoj arhivi američke Centralne obaveštajne agencije (CIA) naslovljenoj "Nazi War Crime Disclosure Act" navodi da je Deva u Beogradu, u leto 1943. dobio instrukcije Nemačke vrhovne komande za Balkan da oformi vladu koja će voditi računa da ciljevi Nemačke ne budu ometeni, a već oktobra iste godine postao je ministar unutrašnjih poslova u Tirani.
Isti izvori navode i da ga je Hitler odlikovao 1944. godine ali ga i označavaju kao jednog od nalogodavaca ubistva više od 80 građana Tirane zbog sumnje da su antifašisti.
"Jedan broj ključnih pozicija bio je rezervisan za ljude na koje su Nemci mogli u potpunosti da se oslone. Džafer Deva, ministar unutrašnjih poslova, na primer, bio je otvoreno pro-nemački Albanac, koji je bio posebno aktivan u regrutovanju za kvislinške snage. I on i premijer Redžep Mitrovica bili su starosedeoci prisajedinjene teritorije (Kosova)", navodi se u arhivskom dokumentu obaveštajne agencije SAD tokom Drugog svetskog rata (OSS).
Deva je takođe poznat i po aktivnoj ulozi u regrutovanju boraca u ozloglašenu SS divizuju "Skenderbeg".
Foto: printscreen facebook
"Prenamena kuće izaziva podozrenje nealbanskih zajednica u iskrenost projekta"
Muzejski savetnik Muzeja žrtava genocida dr Nenad Antonijević i kustos Muzeja žrtava genocida Stefan Radojković istim povodom su za portal Kossev napisali da prenamena kuće Džafera Deve u regionalni centar za kulturne aktivnosti Kosovske Mitrovice u okviru projekta "Kulturno nasleđe kao pokretačka sila dijaloga među zajednicama i društvene kohezije" u najmanju ruku izaziva podozrenje nealbanskih zajednica Kosovske Mitrovice u iskrenost pomenutog projekta.
U najgorem slučaju, predstavlja pokušaj zasnivanja procesa pomirenja među albanskom i drugim nealbanskim zajednicama (u ovom slučaju, srpskom i jevrejskom) na činjenici da je za uzor skladnog, tolerantnog i mirnog međuetničkog života na Kosovu i Metohiji istaknuta osoba čija su dela tokom Drugog svetskog rata bila sve samo ne pokretačka sila dijaloga među zajednicama i njihove društvene kohezije.
Za neupućene osobe, ili pak one koje površno poznaju istoriju Drugog svetskog rata u Kraljevini Jugoslaviji (1941-1945), Džafer Deva (1900/1904-1978), rođen u Istanbulu 1900. prema jednom izvoru ili rođeni Mitrovčanin od 1904. godine prema drugim informacijama, bio je istaknuti saradnik Vermahta, redovne vojske nacističke Nemačke kojoj je poverena uprava nad okupacionom zonom "Srbija" (obuhvata prostor današnjeg Banata i teritoriju od Beograda do Kosovske Mitrovice i Podujeva), koja zajedno sa Solunom čini veću okupacionu celinu pod nazivom "Jugoistok".
Pored toga što je bio sreski načelnik kosovsko-mitrovačkog sreza tokom trajanja nemačke okupacije, general Hans Gustav Felber - komandant okupacione celine "Jugoistok" i zone "Srbija" od 15. avgusta 1943. do 26. septembra 1944. godine - u izveštaju opisuje Devu kao osnovnu pokretačku snagu na Kosovu i Metohiji, te da su njegove akcije protiv partizana premašila sva očekivanja Vermahta.
Nije slučajno specijalni opunomoćenik Ministarstva spoljnih poslova nacističke Nemačke za Jugoistok (čitaj, Balkan), Herman Nojbaher, insistirao da se Kosovski puk - dobrovoljački milicijski odredi Albanaca organizovani od strane Džafera Deve i pod komandom Bajazita Boljetinca - ne inkorporiraju u SS trupe kako bi mogli biti upotrebljeni na širem prostoru Kosova, Metohije, zapadne Makedonije i Albanije radi borbe protiv antifašističkih pokreta i čuvanja zaleđa nemačkim trupama.
Ipak, u toku marta 1944. godine, najveći deo pripadnika Devine milicije stupa u 21. SS-diviziju "Skenderbeg". Međutim, Džafer Deva nije se isticao samo u borbama protiv jugoslovenskih i albanskih partizana (posebno se ističu aktivnosti njegovog Kosovskog puka u Tirani početkom februara 1944. godine prilikom kojih je ubijeno 84 osoba), već i terorom nad civilnim stanovništvom Kosova i Metohije. Dva slučaja su od posebnog značaja, a kao i zločini u Tirani, prethode utapanju Kosovskog puka u SS trupe.
Stradanje Jevreja počelo je u prvim danima nemačke okupacije Mitrovice
Stradanje Jevreja Kosovske Mitrovice počinje praktično već u prvim danima nemačke okupacije, dakle tokom aprila i maja 1941. godine. Deva, istaknuta ličnost kosovsko-mitrovačkog okruga, izdaje 20. maja 1941. godine naredbu o oduzimanju jevrejskih imanja (Signatura dokumenta: Jevrejski istorijski muzej, K - 22, 1a - 3/9, reg. broj 3728.), a u jevrejske radnje postavljaju se komesari, pripadnici albanskog Kosovskog komiteta.
Sinagoga je demolirana, knjige i dokumenti iz arhiva uništeni. Jevreji su morali na levoj ruci da nose žutu traku, dok su na njihovim radnjama osvanuli natpisi "Jüdichafen Geschäft".
Situacija u kojoj se obrela jevrejska zajednica Kosovke Mitrovice pogoršava se tokom avgusta kada nemačke okupacione snage, uz pomoć saradnika iz albanske zajednice, sprovode muškarce, od 21 do 55 godina starosti, u kosovsko-mitrovački zatvor.
Tokom februara 1942. godine, internirane su i žene sa decom, a već u martu pristižu u zatvor Jevreji Novog Pazara, Duge Poljane, Sjenice i Tutina. Prema istraživanjima Kristofera Brauninga, grupa od oko 500 Jevreja sprovedena je u nemački logor na Starom Sajmištu marta 1942. godine. Do 10. maja, najveći broj osoba iz te grupe ugušen je u kamionu-gasnoj komori.
Nakon kapitulacije Italije tokom septembra 1943. godine, nemačka okupaciona zona na Kosovu i Metohiji širi se i na ostala veća mesta gde, pored Albanaca, žive Srbi i Jevreji. Shodno tome, i uticaj Džafera Deve raste i teritorijalno biva proširen.
Kao što smo spomenuli, iako ne komanduje Kosovskim pukom na terenu - formiran oktobra 1943. godine prevashodno radi borbe protiv antifašista i narodnooslobodilačkog pokreta u Albaniji - njegova uloga u osnivanju i upravljanju je krucijalna.
Štaviše, koristeći položaj ministra unutrašnjih poslova u vladi Redžepa Mitrovice, njeno sedište je u Tirani, na raspolaganju su mu znatna sredstva. Upravo je taj puk, na svom putu ka Skadru i Tirani, od 3. do 8. decembra 1943. u Peći počinio brojne zločine nad srpskim, civilnim, stanovništvom.
Nakon hapšenja i ubijanja ljudi sa spiska sumnjivih osoba, u noći između 3. i 4. decembra, nastupila je hajka na nedužne civile. Grad je blokiran. Pripadnici Kosovskog puka upadali su u srpske kuće, odvodili muškarce koje bi prvih dana držali zatvorenim u kulama Zejnel bega i Ševćet bega Mahmutbegovića ili u kafani Sali Dake. Noću su izvođeni na stratišta oko grada, ubijani, a tela ostavljana na licu mesta ili bacana u Bistricu.
Poslednjih dana "čišćenja" Peći, zatočenici nisu više zatvarani već direktno odvođeni na reku i okolna stratišta.
Poruka je poslata srpskoj zajednici, a žrtve su primarno bili ugledni i bogati ljudi pećanskog kraja (trgovci, kafedžije, bivši državni činovnici, penzionisana vojna lica, zanatlije.
Zbog ovih primera, ne ulazeći u ulogu Džafera Deve u organizovanju Druge prizrenske lige, u pripremanju i izvođenju zločina na Kosovu i Metohiji tokom 1944. godine nad srpskim i jevrejskim stanovništvom, kao i u načine na koje je Devi bilo omogućeno da izbegne odgovornost za izvršene zločine nad Srbima, Albancima i Jevrejima, smatramo u najmanju ruku neprimerenim odluku UNDP-a da podrži osnivanje i smeštanje regionalnog centra za kulturu u kući pomenute osobe; posebno ako je donatorima - agenciji Ujedinjenih Nacija za razvoj i Evropskoj uniji - zaista stalo do, kako glasi naziv samog projekta, dijaloga među zajednicama Kosovske Mitrovice i njihove društvene kohezije", naveli su u reakciji Antonijević i Radojković.
Portparol EU Peter Stano nije želeo direktno da odgovori Tanjugu na pitanje da li je međusobno priznanje stav za koji se zalaže EU kao krajnji ishod dijaloga Beograda i Prištine, s obzirom na izjavu člana predsedništva opozicione DPK Envera Hodžaja da je Miroslav Lajčak na zatvorenim sastancima tokom posete Prištini sa izaslanikom SAD Gabrijelom Eskobarom, rekao da je EU za međusobno priznanje Kosova i Srbije
Komentare objavljujemo prema vremenu njihovog pristizanja. Prednost u objavljivanju komentara imaće
registrovani korisnici. Molimo Vas da ne pišete komentare velikim slovima, kao i da vodite računa o pravopisu.
Redakcija Informer.rs zadržava pravo izbora, brisanja komentara, ili modifikacije komentara koji će biti objavljeni.
Prema Zakonu o informisanju zabranjeno je objavljivanje svih sadržaja koji podstiču diskriminaciju, mržnju ili
nasilje protiv lica ili grupe lica zbog njihovog pripadanja ili nepripadanja određenoj rasi, veri, naciji,
etničkoj grupi, polu ili zbog njihovog seksualnog opredeljenja.
Nećemo objavljivati komentare koji sadrže govor mržnje, psovke i uvrede. Sadržaj objavljenih komentara ne
predstavlja stavove redakcije Informera ili portala Informer.rs, već isključivo stavove autora komentara.
Sugestije ili primedbe možete da šaljete na redakcija@informer.rs.
komentari
Rade R
pre 4 godine
Fašističko nasleđe! Pa ko će drugi da obnavlja nego upravo FAŠISTI!!!
Portparol EU Peter Stano nije želeo direktno da odgovori Tanjugu na pitanje da li je međusobno priznanje stav za koji se zalaže EU kao krajnji ishod dijaloga Beograda i Prištine, s obzirom na izjavu člana predsedništva opozicione DPK Envera Hodžaja da je Miroslav Lajčak na zatvorenim sastancima tokom posete Prištini sa izaslanikom SAD Gabrijelom Eskobarom, rekao da je EU za međusobno priznanje Kosova i Srbije
Kijev je tokom noći bio meta snažnog ruskog raketnog i dronskog napada u kojem je najmanje jedna osoba poginula, dok su stambene zgrade, škole i drugi objekti pretrpeli velika oštećenja. Kako prenose ukrajinski izvori, u napadu je najverovatnije upotrebljena i ruska balistička raketa "Orešnik."
Blokaderi, koji su za danas u srcu Beograda, na Trgu Slavija, najavljivali jedan od najmasovnijih skupova, pukli su kao lajsna, budući da ih je iz cele Srbije došlo nešto malo više od oko 34.000, pa su pribegli zastrašujućem nasilju.
Snežana Rakić iz Beograda pobedila je metastazirani rak dojke kada su lekari od nje digli ruke, a za Informer otkriva kako joj je spasao život čudotvorni Pojas Presvete Bogrdice
Patrijarh Porfirije služi ponoćnu Liturgiju u Hramu Svetog Save pred Pojasom Bogorodice, dok reke vernika danonoćno čekaju da celivaju svetinju povodom praznika.
Bugarska regija Burgas zvanično je najjeftinija destinacija za leto 2026. godine, prestigavši čak i Tunis, dok all-inclusive aranžmani kreću već od 290 evra.
Uspon kriminalne grupe Veljka Belivuka i Marka Miljkovića danas se proučava kao školski primer kako lokalni nasilnici i obezbeđenje sa splavova postaju najmonstruoznija mafijaška organizacija u modernoj istoriji Srbije.
Muškarac Z.A, koji je teško povređen u incidentu na Pešteri, nalazi se u komi i životno je ugrožen, saznaje se iz izvora bliskih istrazi. Prema dosadašnjim informacijama, do sukoba je došlo zbog dugotrajnog spora oko zemlje, odnosno međe, u selu Boroštica kod Tutina.
Pripadnici policije su u Beogradu podneli krivičnu prijavu protiv maloletnika (17) koji se sumnjiči za krivična dela uništenja i oštećenja tuđih stvari.
Muškarac koji je otvorio vatru na bezbednosnom punktu kod Bele kuće ubijen je u razmeni vatre sa agentima Tajne službe, dok je jedan prolaznik ranjen, saopštile su američke vlasti.
Predsednik Francuske Emanuel Makron razgovarao je danas sa više lidera zemalja Persijskog zaliva i sa predsednikom Sjedinjenih Američkih Država Donaldom Trampom o situaciji na Bliskom istoku i u Ormuskom moreuzu.
Dečja internet zvezda i kreator popularnog edukativnog programa Danijel Kolman, poznat kao Danny Go saopštio je da je njegov sin Azjak preminuo u 14. godini.
Velimir Bata Živojinović je od uloge u filmu "Valter brani Sarajevo" (1972) zaradio 4.800 dolara, što je u to vreme bilo jednako sa 53 prosečnih srpskih plata.
Ulazak Urana u znak Blizanaca označava početak dugog i dinamičnog astrološkog ciklusa koji će trajati sve do 2033. godine, a najveće promene donosi za Blizance, Device, Strelčeve i Ribe.
Kamenac, masnoća i neprijatni mirisi mogu da zadaju ozbiljne muke u svakom domu, ali rešenje se možda već nalazi u vašoj kuhinji. Umesto skupih hemikalija, sve više ljudi koristi limuntus kao jednostavan i efikasan trik za blistavo čist dom.
Nekada gotovo nezaobilazno u domaćinstvima širom Srbije, slatko od trešanja bilo je simbol gostoprimstva i deo tradicije koji se prenosio generacijama.
Novo istraživanje pokazalo je da i nedovoljno i predugo spavanje mogu negativno uticati na organizam i ubrzati biološko starenje pojedinih organa, uključujući mozak, srce, pluća i imuni sistem.
Voditeljka Nataša Aksentijević, koja se proslavila vođenjem emisije "DNK", zaintrigirala je javnost priznanjem o tome kojoj bi poznatoj ličnosti najradije uradila test očinstva.
Pevač Zdravko Čolić i Leposava Stefanović, poznatija kao Lokica, nekada su bili veoma bliski, ali su pre više od četiri decenije prestali da razgovaraju.
Dodaj Informer kao željeni izvor na Googlu 
Imate mišljenje?
Ukoliko želite da ostavite komentar, kliknite na dugme.
Ostavite komentar