Znate li kako je Banovo brdo dobilo ime?

Na Banovom brdu u Beogradu, na letnjoj sceni u parku u Požeškoj ulici sinoć je počeo osmi muzičko-filmski festival Letnji dan - Matija Ban!

I nije slučajno što u nazivu ima ime čuvenog književnika, profesora i diplomate Matije Bana. 

Mnogi Beograđani, možda čak i oni koji ovde žive, i ne znaju zašto je i kada ovo naselje dobilo ime Banovo brdo. 

Iznad Ade Ciganlije i beogradskog hipodroma, Banovo brdo je danas deo opštine Čukarica, na kojem se nalazi moderno naselje višespratnica.

U kartama austrijskog porekla s početka XIX veka ovaj predeo je bio upisan kao Repiško brdo. Za vreme turske vlasti bilo je Golo brdo, a u knjigama postoji i ime Ordija. 

Tako je bilo dok nije došao Matija Ban i zaljubio se u ovaj kraj!

Podneo je molbu Beogradskoj opštini da mu se proda zemljište "na brdu daleko izvan Beograda", da bi tamo sagradio lep letnjikovac u srpskom stilu. 

Foto: wikimedia

 

Odbornici su odlučili da mu traženo zemljište poklone, a ne prodaju, smatrajući da je to ovaj veliki patriota zaslužio.

Matija Ban je obavljao poverljive poslove za srpsku vladu i istovremeno se bavio književnošću. 

Po njemu se ceo kraj u početku nazivao Banovac, a posle njegove smrti 1903. godine - Banovo brdo!

 

 

Zadovoljan što se njegova ideja lepo razvija, održavo je reč i na svom imanju sagradio letnjikovac. To zdanje bilo je u šumadijskom stilu, imalo je i druge sporedne zgrade koje su pripadale tipično srpskoj, seoskoj okućnici.

Oko kuće se nalazila velika bašta sa cvećem.

Na ostalom prostoru podigao je vinograde i voćnjake, a gajio je pšenicu i kukuruz. Bašta je bila puna raskošnog cveća, koje je donosio iz Dubrovnika i sa grčkih ostrva. U znak poštovanja, rasade dragocenog bilja donosili su mu beogradski trgovci koji su putovali po svetu. 

Ko je bio Matija Ban?

Srbin Matija Ban, rođen je 1818. godine u Petrovom selu, pored Dubrovnika. Prema nekim podacima doselio se u Beograd oko 1860. godine. 
Bio je predani borac za ujedinjenje svih južnoslavenskih naroda. Pisao je drame, epske i lirske pesme, istorijske i književne rasprave...

Od 1839. do 1844. boravio je u Turskoj, u Carigradu i u Bursi.
U Srbiji je bio poštovan a poveravane su mu diplomatske misije u ime Vlade u kojoj je jedno vreme bio i ministar. Bio je i redovni član SANU od 1858 godine.

Foto: wikimedia

 

U maju, 2022. godine na inicijativu Gradske opštine Čukarica i Udruženja "Stari Čukaričani" otkriven je spomenik Matiji Banu. Spomenik u bronzi, delo je akademskog vajara Ranka Đankovića a nalazi se na Šumadijskom trgu na Banovom brdu, ispred zgrade Gradske opštine Čukarica.