Privatnici u SAD mogu da proizvode atomsku energiju

Bio je to presedan od svetskog značaja, mada je pitanje koliko je čitalačka publika Večernjih Novosti razumela značaj događaja o kome je mogla da čita na današnji dan pre 72 godine, u izdanju svog omiljenog dnevnog lista od 17. avgusta 1954. godine.

Radilo se o članku koji je prenosio izjave kineskog premijera Ču En Laja nakon sastanka sa delegacijom britanskih političara koju je predvodio doskorašnji premijer Velike Britanije Kliment Atli, i svečane večere koju je priredio u čast ovih gostiju. Naime, iako tada već u opoziciji na britanskoj političkog sceni, Atli je kao dugogodišnji premijer britanske vlade, bio arhitekta mirnog oslobođenja Indije i Pakistana od kolonijalne uprave Londona, kao i jedan od glavnih zagovornika priznanja Narodne republike Kine na Zapadu, umesto produbljivanja sukoba sa Pekingom. U svetlu te politike, Atli je bio više nego dobrodošao gost kod kineske vlade jer je i Pekingu od životnog značaja bilo neometano integrisanje u svetske političke i ekonomske tokove. Vašington je i dalje favorizovao poraženu nacionalističku strukturu koja je izgubila u građanskom ratu i povukla se na Tajvan, tvrdeći da je to Kina, ali je iskusni Britanac Atli uvideo propast takve politike. Tokom posete srešće se i sa vođom kineske revolucije Mao Ce Dungom, kao prvi političar sa Zapada koji je imao tu privilegiju. 

 

Druga važna vest odnosila se na – energiju. Preciznije, atomsku energiju. U to vreme i  dalje veliki tabu i ogromna tema, atomska energija, koja je svoju silu ali i razornost pokazala u eksplozijama dve bombe u Hirošimi i Nagasakiju na kraju Drugog svetskog rata, postala je novo rešenje za mirnodopski energetski sistem. Ali sve što se ticalo atoma bilo je pod apsolutnom kontrolom američke vojske. Zato je naslov ove vesti bio spektakularan: „privatnici u SAD mogu da proizvode atomsku energiju“. Prema zakonu koji je usvojen prethodnog dana u Americi, od sada će privatnici, odnosno, kompanije moći da budu učesnici u atomskom procesu, kao investitori i vlasnici – atomskih centrala. Ovaj zakon je značio početak potpuno novog doba u svetskoj istoriji jer nakon toga kreće pun razvoj atomskih centrala koji će se prošpiriti na ceo svet, kao jedan od najmoćnijih izvora energije. Da li su čitaoci Novosti tog dana mogli uopšte i da zamisle da će svega dvadesetak godina kasnije jedna američka atomska centrala biti sagrađena i u našoj zemlji…