Kolumna Dragutina Matanovića: Zločini nad Srbima tokom građanskog rata u BiH

Kolumna Dragutina Matanovića o zločinima nad Srbima tokom građanskog rata u BiH

Ovaj tekst posvećujem svim Srbima iz Bosne i Hercegovine nad kojima su tokom čitavog krvavog 20. stoleća izvršeni najstravičniji, nezamislivi zločini. I tokom režima Benjamina Kalaja, i tokom Prvog i Drugog svetskog rata. I tokom građanskog rata u BiH devedestih godina prošlog veka. Ove redove posebno posvećujem svim onim Srbima koji su bili primorani da napuste vekovna ognjišta i grobove predaka i prebegnu u Srbiju, spasavajući živote pred austrougarskim, nemačkim, hrvatskim i muslimanskim noževima. Dok je Srbija slobodna država – njihovo stradanje nikad neće biti zaboravljeno!

Ustavno nasilje koje su nad Srbima vršili politički predstavnici Muslimana i Hrvata u Bosni i Hercegovini, kuliminiralo je 1. marta 1992, održavanjem nelegitimnog referenduma o nezavisnosti ove republike. Istog dana se ispred stare crkve na Baščaršiji okupila svadbena povorka, koju je po nalogu Alije Izetbegovića napala grupa sarajevskih kriminalaca. Nakon pokušaja da otme barjak Srpske pravoslavne crkve, Ramiz Delalić Ćelo je pištoljem ubio starog svata Nikolu Gardovića i ranio sveštenika Radenka Mikovića. Bio je to zločin kojim je počeo građanski rat u Bosni i Hercegovini.

Dok je BiH još uvek bila deo Jugoslavije, trupe regularne hrvatske vojske su 3. marta 1992. prešle reku Savu i okupirale Bosanski Brod. Pored toga što su izvršili agresiju na drugu državu, hrvatski vojnici su maltretirali i pljačkali lokalne Srbe, a jedan broj je uhapšen i odveden u logore u Hrvatskoj. Hrvatska vojska zatim zauzima Kupres i zajedno sa lokalnim snagama Hrvatskog vijeća odbrane napada okolna srpska sela. Nekoliko dana kasnije JNA oslobađa Kupres i otkriva veliki broj masakriranih leševa. Prizori iz Sijekovca i Kupresa Srbe su podsetili na 1941.– i otpor Srba postao je žestok.

Nakon što je BiH priznata kao nezavisna država, došlo je do sporazuma o mirnom povlačenju snaga regularne državne vojske - JNA u Srbiju i Crnu Goru. Međutim, Muslimani su 3. maja izvršili napad na kolonu JNA u Dobrovoljačkoj ulici u Sarajevu i tom prilikom je ubijeno na desetine jugoslovenskih vojnika, uključujući i pripadnike saniteta. Sličan napad Muslimani su ponovili 15. maja u Tuzli, kada su ubili 50 i ranili 44 pripadnika JNA, dok je čitav masakr uživo (uz navijanje voditelja) prenosila lokalna televizija FS-3.

Muslimani su u vremenima tokom i nakon rata uspeli da nametnu mit o opsadi Sarajeva. Istina je da je ovaj grad bio podeljen i u njemu se borilo naselje protiv naselja, ulica protiv ulice. Srbi koji su ostali u delu grada pod muslimanskom kontrolom, uglavnom su završili u logorima ili su bili likvidirani na najrazličitije načine. Najveće stratište predstavlja jama Kazani na Trebeviću, gde je zloglasna jedinica pod nazivom „Ševe“ pogubila i bacila nekoliko stotina sarajevskih Srba.

Pored toga, „Ševe“ su tokom čitavog rata snajperima ubijale srpske civile na Grbavici, među kojima i veliki broj dece. Uz priče o samo srpskim zločinima, prećutkuje se da su Muslimani tokom rata ubili preko 5.000 Sarajlija srpske nacionalnosti. Sarajevski logori ostali su zbog metoda mučenja preživelim logorašima u sećanju kao nacistički – posebno Tarčin koji je prozvan ’’sarajevskim Aušvicom’’.

U svim mešovitim područjima zabeležen je niz zločina nad Srbima 1992. godine. Neki od najmonstruoznijih počijneni su u Podrinju, gde je postojala predistorija sukoba i 1914-1918. i 1941-1945. Prilikom napada na selo Donja Kamenica kod Zvornika, Muslimani su maja 1992. zarobili i izmasakrirali dvanaestogodišnjeg dečaka Slobodana Stojanovića, koji se vratio u selo kako bi spasao svog psa. Slika ovog nasmejanog dečaka, čiji se posmrtni ostaci i danas traže, postala je simbol srpskog stradanja u BiH u poslednjem ratu.

Muslimanske snage iz Srebrenice, pod komandom Nasera Orića, ustaškog potomka, spalile su na desetine srpskih sela u svom domašaju. Pritom su pljačkali i ubijali sve živo na šta su naišli, od staraca do dece, od stoke do kućnih ljubimaca. Na Božić 1993. napadaju selo Kravicu i masakriraju čitavo stanovništvo. Krvavi pir Orićevih hordi trajao je do jula 1995. godine, do kada je u Podrinju i istočnoj Bosni ubijeno preko 3.500 srpskih civila.

Početkom septembra 1995. Muslimani pokreću ofanzivu na Vozuću, ključnu odbrambenu tačku na ozrenskom ratištu. U borbe su uključili i odred „El Mudžahid“ koji su činili islamski fundamentalisti sa Bliskog istoka. Nakon pada Vozuće 10. septembra, mudžahedini su pobili 137 ratnih zarobljenika, dok se 463 osobe i dalje vode kao nestale. Oko 50 vojnika je ubijeno odsecanjem glave, a snimci pogubljenja su kasnije prodavani po islamskim zemljama za velike novčane sume.

U Hercegovini su najviše postradali Srbi iz okoline Konjica - rodnog mesta Ante Pavelića, gde su masakri započeli 1941, a okončani su 1992. potpunim istrebljenjem Srba. Uz stravične zločine, ubistva i silovanja, proterani su iz čitave doline Neretve.

P.S. Aleksandar Vučić: „Svi oni koji su došli u Srbiju, prognani, proterani ili trbuhom za kruhom, su naši građani i među nama nema razlike i nikada neće biti“.