Kome smeta Srpski pravoslavni univerzitet "Sveti Sava"?! Oksford, Sorbona i Džordžtaun su ponos Zapada, a ovde blokaderi...

Kome smeta Srpski pravoslavni univerzitet "Sveti Sava", ako su Oksford, Sorbona i Džordžtaun ponos Zapada, pitanje je koje je postavila Vesna Veizović, urednica portala Vaseljenska.net.

Njen autorski tekst na ovu temu prenosimo u celosti. 

"Čuvenu Sorbonu u Parizu osnovao je 1257. godine sveštenik i teolog Rober de Sorbon, Notr Dam u SAD osnovan je 1842. godine od strane sveštenika iz Kongregacije Svetog Krsta, univerzitet Džordžtaun osnovan je 1789. godine od strane katoličkog biskupa Džona Kerola, Oksford je istorijski razvijan pod snažnim pokroviteljstvom Crkve, a pojedini njegovi koledži i danas imaju verski karakter, Bostonski koledž pod upravom je jezuita…

Najava osnivanja Srpskog pravoslavnog univerziteta "Sveti Sava" u Srbiji, posebno među opozicijom koja baštini zapadne vrednosti, pripadnicima blokaderskog pokreta i onima koji sa Crkvom nemaju ama baš nikakve veze, osim što žele da je reformišu, pokrenula je talas negativnih reakcija, navodeći da je ovaj potez države "vraćanje u srednji vek". U svojim kritikama, protivnici projekta se pozivaju na činjenicu da ipak živimo u 21. veku i navodnu nespojivost obrazovanja i religije, potpuno previđajući činjenicu da upravo institucije na koje se ugledaju i koje posmatraju kao nekakav obrazovni prestiž, imaju pre svega duboke verske korene i da je rimokatolička crkva imala najveći uticaj na rad ovih obrazovnih ustanova.

Da ne govorimo o tome da se u potpunosti zanemaruje ono suštinsko, a to je istorijska vertikala Srbije, u kojoj su manastiri i crkve bili jedina mesta pismenosti i da današnji pokušaji da se Crkvi ospori pravo na obrazovanje predstavljaju negiranje modela koji u najrazvijenijim društvima sveta donosi najbolje rezultate.

Iako domaći kritičari u ovom nadasve važnom projektu vide "nazadnost", istorija svetskog obrazovanja pokazuje da su mnogi od najznačajnijih univerziteta i naučnih centara nastali upravo na temeljima verske i duhovne posvećenosti.

Univerzitet Oksford svoje postojanje duguje katoličkom sveštenstvu i crkvenim zajednicama 12. veka. Nastao je kao zajednica učenih ljudi i sveštenika, a njegov razvoj direktno su oblikovali dominikanski i franjevački monaški redovi.

Foto: Republički geodetski zavod

Kroz vekove, crkvena hijerarhija je bila ta koja je finansirala i štitila autonomiju ovog univerziteta, postavljajući temelje za modernu nauku koju danas poznajemo. I danas, većina oksfordskih koledža ima svoje kapele i versku službu kao deo svakodnevnog akademskog života.

Univerzitet Džordžtaun, kao najuticajnija škola odakle je niklo najviše lidera i diplomata u Vašingtonu, osnovan je 1789. godine od strane katoličkog biskupa Džona Kerola. Ovom institucijom danas upravljaju jezuiti, rimokatolički red poznat po najstrožim obrazovnim standardima. Džordžtaun je nastao sa ciljem da integriše verske vrednosti u javni život i državnu upravu, a njegova svetska reputacija danas dokazuje da jezuitski obrazovni model nije prepreka već prednost u 21. veka.

Univerzitet Sorbona u Parizu ima svoje začetke u Teološkom koledžu koji je 1257. godine osnovao sveštenik Rober de Sorbon. Namera osnivača bila je da pod okriljem Katoličke crkve stvori centar za proučavanje hrišćanske misli, koji se kasnije razvio u jedan od najvažnijih evropskih univerzitetskih centara. Sorbona je vekovima bila duhovni i intelektualni centar Evrope upravo zahvaljujući svojoj povezanosti sa crkvenim institucijama.

Univerzitet Notr Dam u SAD osnovan je 1842. godine od strane sveštenika iz Kongregacije Svetog Krsta. Nastao u teškim uslovima na američkom tlu, izrastao je u vodeći svetski istraživački centar zahvaljujući nepokolebljivom stavu da se vrhunska nauka mora prožimati sa moralnim načelima. Ovaj univerzitet je dokaz da crkvena kontrola ne znači cenzuru, već podsticaj za etička i naučna istraživanja koja koriste čitavom čovečanstvu.

I to su samo neki od svetskih univerziteta sa onog Zapada kome naša samoproklamovana elita toliko teži. Istina je da je većina visokoškolskih prestižnih ustanova osnovana od strane rimokatoličke crkve.

Taj apstraktni strah zato treba posmatrati drugačije. Ne treba zanemariti ni činjenicu da su među najglasnijim kritičarima često oni koji su fakultet videli samo u prolazu, koji ne poznaju suštinu pravoslavne vere i koji, u velikom broju slučajeva, nisu deo SPC. Zato i ne čudi što srpske pravoslavne svetinje posmatraju kao odraz zaostalosti, dok bi, vrlo moguće, daleko manje zamerki imali da je osnivanje Srpskog pravoslavnog univerziteta "Sveti Sava" povereno Vatikanu.

Foto: shutterstock/Informer/društvene mreže

Jasno je stoga da otpor prema Univerzitetu "Sveti Sava" ne leži u brizi za kvalitet nastave, već u strahu od formiranja elite koja će biti obrazovana na nacionalnim i hrišćanskim osnovama.

Činjenica da će se na ovom univerzitetu uz teologiju izučavati medicina, pravo i tehnologija, po uzoru na pomenute svetske centre, jasno govori da je reč o instituciji koja ne isključuje moderan svet, već ga prožima etikom i identitetom.  Protivljenje ovom projektu zapravo je pokušaj da Srbija ostane jedina zemlja u kojoj je veza između vere i obrazovanja na silu prekinuta, one davne 1944. godine."

BONUS VIDEO