Ovo su najduži filmovi srpske kinematografije: Od "Zlatnog reza 42" do "Bitke na Neretvi"

Novi film Lordana Zafranovića "Zlatni rez 42: Djeca Kozare" privukao je veliku pažnju javnosti, a jedan od razloga je i njegovo trajanje od 4 sata i 9 minuta.

Ovo ostvarenje, koje se bavi stradanjem Srba, Jevreja i Roma u logoru Jasenovac tokom Drugog svetskog rata od strane ustaša, traje više od četiri sata i predstavlja pravi izazov čak i za najstrpljivije ljubitelje sedme umetnosti.

Ipak, film Lordana Zafranovića nije jedino ostvarenje sa ovih prostora koje od publike zahteva da se na duže vreme prepusti filmskoj priči. Srpska i jugoslovenska kinematografija poznata je po velikim istorijskim spektaklima, ratnim epovima i ambicioznim autorskim projektima koji su često trajali znatno duže od uobičajenih bioskopskih filmova.

Od partizanskih klasika do međunarodno nagrađivanih ostvarenja, izdvojili smo neke od najdužih i najpoznatijih filmova srpske i nekadašnje jugoslovenske kinematografije.

"Zlatni rez 42: Djeca Kozare" - 4 sata i 9 minuta

Reditelj Lordan Zafranović decenijama je radio na projektu koji se bavi jednim od najmračnijih poglavlja istorije Drugog svetskog rata. "Zlatni rez 42: Djeca Kozare" donosi potresnu priču o stradanju Srba, Roma i Jevreja u sistemu ustaških logora, sa posebnim naglaskom na sudbinu dece.

Film je koncipiran kroz niz filmskih celina, a u njemu se prepliću igrani i dokumentarni elementi. Zafranović nije želeo da skrati ostvarenje jer smatra da bi time narušio njegovu umetničku celovitost. Upravo zbog toga, film se izdvaja kao jedan od najambicioznijih i najdužih projekata savremene kinematografije sa ovih prostora.

"Bitka na Neretvi" - 2 sata i 55 minuta

Ratni spektakl Veljka Bulajića iz 1969. godine jedno je od najpoznatijih ostvarenja jugoslovenske kinematografije. Film obrađuje četvrtu neprijateljsku ofanzivu iz Drugog svetskog rata, tokom koje su se partizanske jedinice, zajedno sa velikim brojem ranjenika, našle u okruženju nadmoćnijih neprijateljskih snaga.

 

 

U filmu su igrale velike domaće i svetske zvezde, među kojima su Velimir Bata Živojinović, Ljubiša Samardžić, Milena Dravić, Jul Briner, Orson Vels i Franko Nero. Ostvarenje je bilo nominovano za Oskara za najbolji film van engleskog govornog područja.

Trajanje "Bitke na Neretvi" razlikuje se u zavisnosti od verzije, pa se u izvorima navode različite dužine. Jedna od često navođenih verzija traje oko 175 minuta, odnosno dva sata i 55 minuta. To ga svrstava među najduže i najambicioznije ratne spektakle jugoslovenske kinematografije.

"Užička republika" - 2 sata i 50 minuta

Film Živorada Žike Mitrovića iz 1974. godine prikazuje nastanak i slom Užičke republike 1941. godine. Reč je o jednom od velikih ratnih projekata jugoslovenskog filma, u kojem se prepliću istorijski događaji, borba protiv okupatora i dramatične sudbine ljudi zahvaćenih ratom.

 

 

U glumačkoj ekipi našli su se Mija Aleksić, Neda Arnerić, Rade Šerbedžija i brojni drugi poznati glumci. Film prikazuje kratkotrajni period oslobođene teritorije u zapadnoj Srbiji, kao i borbe i povlačenje nakon nemačke ofanzive.

Sa trajanjem od oko 170 minuta, odnosno dva sata i 50 minuta, "Užička republika" predstavlja još jedan primer velikog istorijskog spektakla kakvi su obeležili jugoslovensku kinematografiju sedamdesetih godina.

"Podzemlje" - 2 sata i 50 minuta

Film Emira Kusturice iz 1995. godine, poznat i pod naslovom "Bila jednom jedna zemlja", jedan je od najznačajnijih i najpoznatijih filmova nastalih na prostoru bivše Jugoslavije. Priča prati dvojicu prijatelja, Marka i Crnog, čije se sudbine prepliću sa istorijom zemlje od Drugog svetskog rata do raspada Jugoslavije.

 

 

U filmu igraju Miki Manojlović, Lazar Ristovski, Mirjana Joković i brojni drugi glumci. "Podzemlje" je osvojilo Zlatnu palmu na Kanskom festivalu, čime je steklo međunarodno priznanje.

Bioskopska verzija traje približno 163 do 170 minuta, u zavisnosti od izdanja, dok je za televiziju prikazivana znatno duža verzija pod naslovom "Bila jednom jedna zemlja", koja traje oko pet sati. Zbog toga se "Podzemlje" često pominje kada se govori o najdužim filmskim projektima iz Srbije i bivše Jugoslavije, mada je važno razlikovati bioskopski film od proširene televizijske verzije.

"Sutjeska" - 2 sata i 4 minuta

Još jedan veliki ratni spektakl koji je obeležio jugoslovensku kinematografiju jeste "Sutjeska" iz 1973. godine, u režiji Stipe Delića. Film prikazuje jednu od najtežih bitaka partizanskog pokreta tokom Drugog svetskog rata, kada su se partizanske jedinice našle u obruču daleko nadmoćnijih nemačkih i savezničkih snaga Osovine.

 

 

Posebnu pažnju privlači činjenica da je Josip Broz Tito u filmu prikazan u izvođenju holivudske zvezde Ričarda Bartona. U glumačkoj ekipi našli su se i Ljubiša Samardžić, Bata Živojinović i drugi poznati glumci.

"Sutjeska" traje oko 124 minuta, odnosno dva sata i četiri minuta. Iako je kraća od prethodno navedenih ostvarenja, reč je o jednom od najvećih produkcijskih poduhvata jugoslovenskog filma, sa masovnim scenama, velikim brojem statista i zahtevnom rekonstrukcijom ratnih događaja.