239 godina od rođenja Vuka Karadžića - Čovek koji je promenio srpski jezik, a zbog jedne ideje vodio je veliku bitku

Vuk Stefanović Karadžić, jedan od najznačajnijih reformatora srpskog jezika i tvoraca moderne srpske azbuke, rođen je 6. novembra 1787. godine.

Njegov život obeležili su borba za obrazovanje, ljubav prema narodnoj književnosti i velika upornost da srpski jezik približi običnom čoveku.

Iako danas njegovo ime povezujemo sa azbukom koju koristimo, put do priznanja bio je dug i težak. Vuk Stefanović Karadžić se tokom života suočavao sa brojnim kritikama, osporavanjima i protivljenjem tadašnjih učenih ljudi.

Od dečaka iz Tršića do reformatora srpskog jezika

Rođen je u selu Tršić, kod Loznice, u porodici koja je pre njega izgubila nekoliko dece. Upravo zbog toga dobio je ime Vuk, jer se prema tadašnjem narodnom verovanju smatralo da će ga ono zaštititi od zlih sila i bolesti.

Vuk nije imao lako detinjstvo, a zbog teških životnih okolnosti nije uspeo da stekne redovno obrazovanje. Ipak, bio je izuzetno radoznao i uporan. Učestvovao je u Prvom srpskom ustanku, a nakon njegovog sloma 1813. godine otišao je u Beč, gde je upoznao Jerneja Kopitara, čoveka koji je imao veliki uticaj na njegov dalji rad.

Foto: Profimedia

Upravo tada počinje njegova velika borba za reformu srpskog jezika i ćirilice. Njegovo najpoznatije načelo bilo je "Piši kao što govoriš, a čitaj kako je napisano", čime je želeo da pravopis učini jednostavnijim i dostupnijim svima.

Rečnik koji je promenio istoriju

Jedno od njegovih najvažnijih dela jeste "Srpski rječnik", objavljen 1818. godine, koji je sadržao oko 26.000 reči. U njemu je zabeležio brojne izraze iz narodnog govora, ali i poslovice, običaje i druge dragocenosti srpske tradicije.

Posebno je značajno što je Vuk sakupljao narodne pesme, pripovetke i poslovice, čuvajući tako od zaborava bogato usmeno stvaralaštvo našeg naroda.

Foto: Profimedia

Godina 1847. smatra se prekretnicom u njegovoj borbi. Tada su objavljena dela koja su potvrdila vrednost narodnog jezika, među kojima su "Gorski vijenac" Petra Petrovića Njegoša i Vukov prevod "Novog zaveta".

Zanimljivo je da njegova reforma nije odmah prihvaćena. Vuk je godinama vodio žestoke rasprave sa protivnicima, a njegova azbuka i pravopis zvanično su prihvaćeni u Srbiji tek 1868. godine, četiri godine nakon njegove smrti.

Vuk Stefanović Karadžić preminuo je 7. februara 1864. godine u Beču, ali je iza sebe ostavio nasleđe koje i danas predstavlja temelj srpske pismenosti i kulture.