Dan kada je Srem postao Srbija! Glavnu ulogu imao je čovek koji je svu svoju imovinu "darovao voljenoj Rumi"

Odluka o prisajedinjenju Srema matici Srbiji doneta je 24. novembra 1918. godine čime je ostvaren vekovni san tamošnjih Srba. Bio je to jedan od prvih krupnih rezultata velike pobede Srba posle proboja Solunskog fronta sredinom septembra i munjevitog oslobađanja prostora ondašnje Kraljevine Srbije, što je krunisano oslobođenjem Beograda 1. novembra.

Na Velikom narodnom zboru Sremaca u Rumi, održanom 24. novembra 1918. doneta je  odluka o pripajanju Srema Kraljevini Srbiji.

U Rumi je tog dana održan Veliki narodni zbor, kojem su prisustvovali izaslanici svih delova Srema, kako je prethodno dogovoreno, njih oko 700. Težilo se da postoji potpuna zastupljenost svih krajeva Srema.

Otuda, nisu bili prisutni jedino predstavnici dela zapadnog Srema, odnosno krajeva u kojima su bili lojalni dotadašnjoj Austrougarskoj.

Istaknutu ulogu tokom pripreme i održavanja Velikog narodnog zbora Sremaca u Rumi imao je Žarko Miladinović, ugledni advokat i poznati nacionalni radnik.

Foto: mojgradsm

 

Počev od 1893. u Rumi je vodio advokatsku kancelariju, a uređivao je glasilo "Srpska samozakonija". U zaglavlju tog mesečnika nalazio se podnaslov "List za srpske narodne avtonomne stvari".

Za većinu Srba sa prostora Vojvodine, u to vreme, glavni cilj je bio sticanje, odnosno povratak autonomne srpske teritorijalne jedinice, kako je proklamovano na Majskoj skupštini u Sremskim Karlovcima 1848. Pošto je mađarska buna ugušena, bečki dvor je zaista 1849. ustrojio teritorijalnu jedinicu Vojvodstvo Srbija i Tamiški Banat, kao posebnu krunsku zemlju, što je na žalost potrajalo samo do 1861. Srbi su još od kraja 17. veka imali privilegovan status koji im je darovao bečki dvor, što je često narušavano.

Prilike su se, međutim, promenile kada je počeo proces raspada Austrougarske, kao posledica poraza u Prvom svetskom ratu, odnosno sticajem međunarodnih okolnosti.

U jesen te 1918. za Srbe, pa i Bunjevce, nije bilo dileme da je put Vojvodine prisajedinjenje Kraljevini Srbiji.

Delegati koje je Žarko Miladinović uputio, odnosno Narodni odbor čiji je bio prvak, molili su u Šapcu da srpska vojska najbrže moguće pređe u Srem. Raša Krnić, srpski rodoljub, inače konjički, ulanski oficir, 4. novembra zahtevao je u Šapcu, u komandi Drinske divizije, da srpske trupe što pre pređu u Srem.

Foto: mojgradsm

 

Potom, na Velikom narodnom zboru u Rumi, 24. novembra 1918. zahtevano je neodložno ujedinjenje, odnosno stvaranje zajedničke države Srba, Hrvata i Slovenaca pod skiptrom kraljevskog doma Karađorđević, a pre svega, doneta je odluka o bezuslovnom prisajedinjenju Srema Kraljevini Srbiji.

Sa Zbora je upućena sugestija Narodnom veću iz Zagreba da se što pre realizuje ujedinjenje odnosno obrazovanje zajedničke uprave sa središtem u Beogradu.

Naglašeno je, međutim, da je stanovište naroda Srema da ih na predstojećoj Mirovnoj konferenciji može zastupati isključivo Vlada Kraljevine Srbije.

Sutradan, delegacija Velikog narodnog zbora održanog u Rumi predala je u Novom Sadu zaključke, Rezoluciju prvacima Velike narodne skupštine Srba, Bunjevaca i ostalih Slovena Banata, Bačke i Baranje, koja će progasiti prisajedinjenje Kraljevini Srbiji.

Sazivanje i odluke Velikog narodnog zbora u Rumi bile su kruna velikih pobeda srpske vojske koje su, pored drugih uzroka, dovele do raspada Dvojne monarhije, a čime je omogućeno ujedinjenje 1918. godine.

Po stvaranju Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca, 1. decembra 1918. Žarko Miladinović bio je narodni poslanik, izvesno vreme i ministar. Testamentarno je svu imovinu darovao voljenoj Rumi.

Srem je prethodno, vekovima, bio središte velikog srpskog nacionalnog pokreta, buđenja, otuda i niza važnih institucija Srba, crkvenih, sa više desetina manastira i Mitropolijom u Karlovcima, nacionalnih, prosvetnih, poput niza čitaonica, bogoslovske škole, Karlovačke gimnazije.

Još u vreme Karađorđeve bune 1804. glavni izvor snabdevanja ustanika oružjem, municijim, dobrovoljcima, bio je Srem. Ubedljivo najveći procenat dobrovoljaca u srpskoj vojsci tokom Prvog svetskog rata sa prostora Austrougarske dolazio je iz Srema, kao prilikom odbrane Beograda 1915. godine.