Astrološki znakovi oslikani na freski: Ova srpska svetinja privlači veliku pažnju (FOTO)

U manastiru Lesnovo, srednjovekovnoj srpskoj svetinji, koja se nalazi na teritoriji današnje Severne Makedonije, nalazi se jedinstvena freska sa znakovima zodijaka, planetama i kosmičkim simbolima.

Freska sa astrološkim simbolima u manastiru Lesnovo, i danas izaziva veliku pažnju istraživača, a predstavlja najintrigantniji prikaz u srpskoj i vizantijskoj srednjovekovnoj umetnosti.

Ovaj manastir datira iz 14. veka i zadužbina je vojvode Jovana Olivera.

Foto: Shutterstock

Zodijak, Sunce i Mesec

Na fresci oslikanoj oslikanoj u ovom manastiru nalaze se znakovi zodijaka, planete, Sunce i Mesec.

Prema mišljenjima naučnika, među kojima se ističe studija Ivane Lemcool, lesnovska freska ne predstavlja astrologiju ili gatanje već vizuelnu egzegezu 148. psalma ("Hvalite Gospoda sa nebesa… sunce i meseče, zvezde svetlosti"). 

 U središtu kompozicije nalazi se Hristos, okružen anđeoskim silama, dok su oko njega raspoređeni znaci zodijaka i personifikovane planete, koje, kako tumače istoričari umetnosti, učestvuju u kosmičkoj hvali Boga. 

To znači da zodijak ovde nije predmet obožavanja, već deo kosmosa koji slavi Boga.

Prikaz znakova zodijaka

U Lesnovu, znakovi zodijaka su aktivni akteri na fresci. Figure su okrenute ka Hristu, drže simbole i "učestvuju" u sceni, piše portal "Lepote Srbije". Istraživači ukazuju da ovakav ikonografski koncept nema neposredne paralele u starijoj vizantijskoj umetnosti. 

Foto: Shutterstock

Znak blizanci prikazan je sa spojenim nogama i isprepletenim rukama, dok su kardinalni znali (Ovan, Rak, Vaga i Jarac) povezani sa solsticijima i ravnodnevnicama.

Personifikacije vetra, vode nad nebesima, grada i snega, koje dopunjuju kosmički poredak, takođe privlače pažnju.

Mišljenje stručnjaka

Stručna literatura pokazuje da je lesnovska freska nastala u kulturnom miljeu u kojem se prepliću helenistička kosmologija i pravoslavna teologija. 

Poznavanje antičkih i srednjovekovnih astronomskih rukopisa omogućilo je slikaru da preuzme jezik zvezda, ali da mu dodeli hrišćanski smisao. 

U tom svetlu, planete i zodijak nisu sile koje upravljaju sudbinom čoveka, već znaci (signa) koji ukazuju na red u stvorenju, u skladu sa učenjem Svetog Jovana Damaskina, koji je jasno odbacivao astrologiju, ali prihvatao posmatranje nebeskih pojava kao Božijih znakova. 

Foto: Shutterstock

Istorijski kontekst

Ne treba zanemariti ni istorijski kontekst. Freske u Lesnovu nastaju neposredno nakon proglašenja Srpskog carstva 1346. godine, u vreme cara Stefana Dušana. Naučnici ukazuju da je ovakva kosmička vizija sveta mogla imati i ideološku dimenziju: prikaz univerzuma uređenog oko Hrista istovremeno potvrđuje i ideju božanski uređenog carstva na zemlji. 

BONUS VIDEO