Misija UNDP-a na KiM počela je restauratorske radove u na kući Džafera Deve u Kosovskoj Mitrovici, predstavljajući je "jednim od najistaknutijih mesta nasleđa". U ovoj akciji ništa ne bi bilo sporno da Džafer Deva nije bio nacistički kolaboracionista, a obnovu njegove kuće, osim UNDP-a, podržali su i Ministarstvo kulture, omladine i sporta i Kancelarija Evropske unije u Prištini
Obnova će biti obavljena u okviru projekta Evropske unije (EU) koji doprinosi stabilnosti i miru (IcSP) finansiranog "Kulturno nasleđe kao pokretač dijaloga među zajednicama i socijalne kohezije".
U objavi UNDP-a navodi se da je kuća izgrađena 1930. godine u starom centru grada od strane austrijskih arhitekata i radnika.
Predstavlja zapadnoevropsku modernističku arhitekturu i karakterišu je dekorativni elementi eksterijera. Kao takva, jedna je od prvih kuća ovog stila u Mitrovici – i na Kosovu.
Ko je Džafer Deva
Nakon ove objave nekoliko medija na srpskom u Čaglavici i Kosovskoj Mitrovici objavilo je ko je Džafer Deva. Kvislinški gradonačelnik Kosovske Mitrovice i ministar unutrašnjih poslova Albanije za vreme nemačke okupacije, prenosi Radio KiM.
Iznosi da se u obelodanjenoj arhivi američke Centralne obaveštajne agencije (CIA) naslovljenoj "Nazi War Crime Disclosure Act" navodi da je Deva u Beogradu, u leto 1943. dobio instrukcije Nemačke vrhovne komande za Balkan da oformi vladu koja će voditi računa da ciljevi Nemačke ne budu ometeni, a već oktobra iste godine postao je ministar unutrašnjih poslova u Tirani.
Isti izvori navode i da ga je Hitler odlikovao 1944. godine ali ga i označavaju kao jednog od nalogodavaca ubistva više od 80 građana Tirane zbog sumnje da su antifašisti.
"Jedan broj ključnih pozicija bio je rezervisan za ljude na koje su Nemci mogli u potpunosti da se oslone. Džafer Deva, ministar unutrašnjih poslova, na primer, bio je otvoreno pro-nemački Albanac, koji je bio posebno aktivan u regrutovanju za kvislinške snage. I on i premijer Redžep Mitrovica bili su starosedeoci prisajedinjene teritorije (Kosova)", navodi se u arhivskom dokumentu obaveštajne agencije SAD tokom Drugog svetskog rata (OSS).
Deva je takođe poznat i po aktivnoj ulozi u regrutovanju boraca u ozloglašenu SS divizuju "Skenderbeg".
Foto: printscreen facebook
"Prenamena kuće izaziva podozrenje nealbanskih zajednica u iskrenost projekta"
Muzejski savetnik Muzeja žrtava genocida dr Nenad Antonijević i kustos Muzeja žrtava genocida Stefan Radojković istim povodom su za portal Kossev napisali da prenamena kuće Džafera Deve u regionalni centar za kulturne aktivnosti Kosovske Mitrovice u okviru projekta "Kulturno nasleđe kao pokretačka sila dijaloga među zajednicama i društvene kohezije" u najmanju ruku izaziva podozrenje nealbanskih zajednica Kosovske Mitrovice u iskrenost pomenutog projekta.
U najgorem slučaju, predstavlja pokušaj zasnivanja procesa pomirenja među albanskom i drugim nealbanskim zajednicama (u ovom slučaju, srpskom i jevrejskom) na činjenici da je za uzor skladnog, tolerantnog i mirnog međuetničkog života na Kosovu i Metohiji istaknuta osoba čija su dela tokom Drugog svetskog rata bila sve samo ne pokretačka sila dijaloga među zajednicama i njihove društvene kohezije.
Za neupućene osobe, ili pak one koje površno poznaju istoriju Drugog svetskog rata u Kraljevini Jugoslaviji (1941-1945), Džafer Deva (1900/1904-1978), rođen u Istanbulu 1900. prema jednom izvoru ili rođeni Mitrovčanin od 1904. godine prema drugim informacijama, bio je istaknuti saradnik Vermahta, redovne vojske nacističke Nemačke kojoj je poverena uprava nad okupacionom zonom "Srbija" (obuhvata prostor današnjeg Banata i teritoriju od Beograda do Kosovske Mitrovice i Podujeva), koja zajedno sa Solunom čini veću okupacionu celinu pod nazivom "Jugoistok".
Pored toga što je bio sreski načelnik kosovsko-mitrovačkog sreza tokom trajanja nemačke okupacije, general Hans Gustav Felber - komandant okupacione celine "Jugoistok" i zone "Srbija" od 15. avgusta 1943. do 26. septembra 1944. godine - u izveštaju opisuje Devu kao osnovnu pokretačku snagu na Kosovu i Metohiji, te da su njegove akcije protiv partizana premašila sva očekivanja Vermahta.
Nije slučajno specijalni opunomoćenik Ministarstva spoljnih poslova nacističke Nemačke za Jugoistok (čitaj, Balkan), Herman Nojbaher, insistirao da se Kosovski puk - dobrovoljački milicijski odredi Albanaca organizovani od strane Džafera Deve i pod komandom Bajazita Boljetinca - ne inkorporiraju u SS trupe kako bi mogli biti upotrebljeni na širem prostoru Kosova, Metohije, zapadne Makedonije i Albanije radi borbe protiv antifašističkih pokreta i čuvanja zaleđa nemačkim trupama.
Ipak, u toku marta 1944. godine, najveći deo pripadnika Devine milicije stupa u 21. SS-diviziju "Skenderbeg". Međutim, Džafer Deva nije se isticao samo u borbama protiv jugoslovenskih i albanskih partizana (posebno se ističu aktivnosti njegovog Kosovskog puka u Tirani početkom februara 1944. godine prilikom kojih je ubijeno 84 osoba), već i terorom nad civilnim stanovništvom Kosova i Metohije. Dva slučaja su od posebnog značaja, a kao i zločini u Tirani, prethode utapanju Kosovskog puka u SS trupe.
Stradanje Jevreja počelo je u prvim danima nemačke okupacije Mitrovice
Stradanje Jevreja Kosovske Mitrovice počinje praktično već u prvim danima nemačke okupacije, dakle tokom aprila i maja 1941. godine. Deva, istaknuta ličnost kosovsko-mitrovačkog okruga, izdaje 20. maja 1941. godine naredbu o oduzimanju jevrejskih imanja (Signatura dokumenta: Jevrejski istorijski muzej, K - 22, 1a - 3/9, reg. broj 3728.), a u jevrejske radnje postavljaju se komesari, pripadnici albanskog Kosovskog komiteta.
Sinagoga je demolirana, knjige i dokumenti iz arhiva uništeni. Jevreji su morali na levoj ruci da nose žutu traku, dok su na njihovim radnjama osvanuli natpisi "Jüdichafen Geschäft".
Situacija u kojoj se obrela jevrejska zajednica Kosovke Mitrovice pogoršava se tokom avgusta kada nemačke okupacione snage, uz pomoć saradnika iz albanske zajednice, sprovode muškarce, od 21 do 55 godina starosti, u kosovsko-mitrovački zatvor.
Tokom februara 1942. godine, internirane su i žene sa decom, a već u martu pristižu u zatvor Jevreji Novog Pazara, Duge Poljane, Sjenice i Tutina. Prema istraživanjima Kristofera Brauninga, grupa od oko 500 Jevreja sprovedena je u nemački logor na Starom Sajmištu marta 1942. godine. Do 10. maja, najveći broj osoba iz te grupe ugušen je u kamionu-gasnoj komori.
Nakon kapitulacije Italije tokom septembra 1943. godine, nemačka okupaciona zona na Kosovu i Metohiji širi se i na ostala veća mesta gde, pored Albanaca, žive Srbi i Jevreji. Shodno tome, i uticaj Džafera Deve raste i teritorijalno biva proširen.
Kao što smo spomenuli, iako ne komanduje Kosovskim pukom na terenu - formiran oktobra 1943. godine prevashodno radi borbe protiv antifašista i narodnooslobodilačkog pokreta u Albaniji - njegova uloga u osnivanju i upravljanju je krucijalna.
Štaviše, koristeći položaj ministra unutrašnjih poslova u vladi Redžepa Mitrovice, njeno sedište je u Tirani, na raspolaganju su mu znatna sredstva. Upravo je taj puk, na svom putu ka Skadru i Tirani, od 3. do 8. decembra 1943. u Peći počinio brojne zločine nad srpskim, civilnim, stanovništvom.
Nakon hapšenja i ubijanja ljudi sa spiska sumnjivih osoba, u noći između 3. i 4. decembra, nastupila je hajka na nedužne civile. Grad je blokiran. Pripadnici Kosovskog puka upadali su u srpske kuće, odvodili muškarce koje bi prvih dana držali zatvorenim u kulama Zejnel bega i Ševćet bega Mahmutbegovića ili u kafani Sali Dake. Noću su izvođeni na stratišta oko grada, ubijani, a tela ostavljana na licu mesta ili bacana u Bistricu.
Poslednjih dana "čišćenja" Peći, zatočenici nisu više zatvarani već direktno odvođeni na reku i okolna stratišta.
Poruka je poslata srpskoj zajednici, a žrtve su primarno bili ugledni i bogati ljudi pećanskog kraja (trgovci, kafedžije, bivši državni činovnici, penzionisana vojna lica, zanatlije.
Zbog ovih primera, ne ulazeći u ulogu Džafera Deve u organizovanju Druge prizrenske lige, u pripremanju i izvođenju zločina na Kosovu i Metohiji tokom 1944. godine nad srpskim i jevrejskim stanovništvom, kao i u načine na koje je Devi bilo omogućeno da izbegne odgovornost za izvršene zločine nad Srbima, Albancima i Jevrejima, smatramo u najmanju ruku neprimerenim odluku UNDP-a da podrži osnivanje i smeštanje regionalnog centra za kulturu u kući pomenute osobe; posebno ako je donatorima - agenciji Ujedinjenih Nacija za razvoj i Evropskoj uniji - zaista stalo do, kako glasi naziv samog projekta, dijaloga među zajednicama Kosovske Mitrovice i njihove društvene kohezije", naveli su u reakciji Antonijević i Radojković.
Portparol EU Peter Stano nije želeo direktno da odgovori Tanjugu na pitanje da li je međusobno priznanje stav za koji se zalaže EU kao krajnji ishod dijaloga Beograda i Prištine, s obzirom na izjavu člana predsedništva opozicione DPK Envera Hodžaja da je Miroslav Lajčak na zatvorenim sastancima tokom posete Prištini sa izaslanikom SAD Gabrijelom Eskobarom, rekao da je EU za međusobno priznanje Kosova i Srbije
Komentare objavljujemo prema vremenu njihovog pristizanja. Prednost u objavljivanju komentara imaće
registrovani korisnici. Molimo Vas da ne pišete komentare velikim slovima, kao i da vodite računa o pravopisu.
Redakcija Informer.rs zadržava pravo izbora, brisanja komentara, ili modifikacije komentara koji će biti objavljeni.
Prema Zakonu o informisanju zabranjeno je objavljivanje svih sadržaja koji podstiču diskriminaciju, mržnju ili
nasilje protiv lica ili grupe lica zbog njihovog pripadanja ili nepripadanja određenoj rasi, veri, naciji,
etničkoj grupi, polu ili zbog njihovog seksualnog opredeljenja.
Nećemo objavljivati komentare koji sadrže govor mržnje, psovke i uvrede. Sadržaj objavljenih komentara ne
predstavlja stavove redakcije Informera ili portala Informer.rs, već isključivo stavove autora komentara.
Sugestije ili primedbe možete da šaljete na redakcija@informer.rs.
Portparol EU Peter Stano nije želeo direktno da odgovori Tanjugu na pitanje da li je međusobno priznanje stav za koji se zalaže EU kao krajnji ishod dijaloga Beograda i Prištine, s obzirom na izjavu člana predsedništva opozicione DPK Envera Hodžaja da je Miroslav Lajčak na zatvorenim sastancima tokom posete Prištini sa izaslanikom SAD Gabrijelom Eskobarom, rekao da je EU za međusobno priznanje Kosova i Srbije
Ruski ratni reporter Aleksandar Sladkov ocenio je da najnovije poruke Moskve o spremnosti za pregovore sa Kijevom mogu da znače pripremu nekog novog sporazuma, koji bi Rusiji i Ukrajini doneo pauzu od dve do tri godine, ali ne i trajno rešenje sukoba.
Rusija i Indonezija sve brže razvijaju ekonomske mehanizme koji zaobilaze tradicionalne finansijske kanale pod dominacijom dolara, a ruski mediji taj proces predstavljaju kao novi udar na zapadni finansijski sistem i odgovor Moskve na dugogodišnje sankcije.
Srpkinja je tokom letovanja u Kalitei doživela strašnu neprijatnost, kada je grupa tinejdžera tokom noći upala u dvorište smeštaja, a jedan od njih izvršio je veliku nuždu u bazenu.
Za manje od dve godine, prosečna plata u Srbiji će iznositi 1.400 evra, a prosečna penzija 650 evra, rekao je predsednik Republike Srbije Aleksandar Vučić.
Grupacija "Stelantis" najavila je povratak malih gradskih električnih automobila na tržište, a najveću pažnju privukla je nova "fiat panda", koja će se proizvoditi u Italiji. Početna cena iznosiće oko 15.000 evra.
Ono što se dešava iza zatvorenih vrata izolovanih sredina i pod uticajem bolesnog uma nekada prevazilazi najgore horor filmove. Kada se u četiri zida ili u glavi pojedinca spoje nelečena šizofrenija, paranoja i okultizam, nastaje katastrofa.
Pravi horor odigrao se jutros na auto-putu nedaleko od Bačke Topole, kada je putnički autobus koji je prevozio putnike sa Hvara stravično sleteo sa kolovoza, pri čemu je povređeno čak 12 osoba.
Darko Vesković Prika, koji je brutalno likvidiran u ponedeljak 22. juna 2026. godine u kafiću u beogradskom naselju Kumodraž, danas je sahranjen na Centralnom groblju u Beogradu.
Više javno tužilaštvo u Beogradu podiglo je optužnicu protiv Andrije S. (20) zbog sumnje da je 10. decembra 2025. godine u jednom ugostiteljskom objektu na Vračaru, pokušao da ubije Vuka Bajruševića, i jer je neovlašćeno nosio vatreno oružje i municiju.
Više javno tužilaštvo u Beogradu pokrenulo je istragu protiv četvorice muškaraca zbog postojanja osnova sumnje da su 5. juna 2026. godine izvršenjem različitih krivičnih dela učestvovali u bacanju bombe na porodičnu kuću S.Č. na teritoriji opštine Novi Beograd.
Rusija i Indonezija sve brže razvijaju ekonomske mehanizme koji zaobilaze tradicionalne finansijske kanale pod dominacijom dolara, a ruski mediji taj proces predstavljaju kao novi udar na zapadni finansijski sistem i odgovor Moskve na dugogodišnje sankcije.
Suprug italijanske ministarke za porodična pitanja Evđenije Ročela, Luiđi Kavalari, nestao je u jezeru Viko u blizini Rima nakon što je bio u čamcu zajedno sa suprugom.
Ugledna agencija Blumberg, pozivajući se na poverljive izvore, prenosi da je kardinalna greška američke obaveštajne službe rezultirala stravičnim napadom na školu za devojčice u iranskom gradu Minabu.
Slavni glumac i reditelj Radoš Bajić odlučio je da svoj godišnji odmor provede u Srbiji, tačnije u svom voljenom zavičaju, selu Medveđa kraj Trstenika.
Zaboravite na klasičnu "misionarsku" rutinu od dva minuta, donosimo vam 3 brutalne poze koje garantuju eksploziju u spavaćoj sobi i teraju žene na vrištanje.
Visoke temperature mogu da pokvare i najbolje našminkano lice. Ipak, uz nekoliko jednostavnih trikova moguće je da šminka ostane sveža i postojana tokom celog dana.
Nemačka influenserka Eda Elisa našla se u neprijatnoj situaciji na aerodromu kada joj je, neposredno pred let, rečeno da ne može da uđe u avion zbog odeće koju je nosila.
Tokom jula, Bikove, Vodolije i Jarčeve očekuju povoljne okolnosti koje bi mogle da im donesu dodatne prihode, reše dugove i otvore vrata novim poslovnim prilikama.
Bivša rijaliti učesnica i reperka Dia Kostić, otkrika je da je pevač Era Ojdanić svojevremeno hteo da joj kupi nekretninu u rodnom kraju, Vrnjačkoj Banji.
Pevačica Elena Kitić na početku svoje karijere negovala je provokativan imidž, a sada su se svi iznenadili novim - smernim izgledom ćerke Mileta Kitića i Marte Savić.
Starleta Atina Ferari oglasila se nakon što je isplivao snimak sa jučerašnjeg koncerta "Južnog vetra" na kojem joj obezbeđenje nije davalo da uđe na ulaz koji je htela, te je objasnila šta se desilo.
Nekadašnja rijaliti učesnica Kristina Spalević nedavno je ponovo prijavila policiji bivšeg partnera Kristijana Golubovića, a sada je otkrila detalje o njihovom odnosu.
Dodaj Informer kao željeni izvor na Googlu 
Komentari
Ostavite komentar
Pravila komentarisanja:
Komentare objavljujemo prema vremenu njihovog pristizanja. Prednost u objavljivanju komentara imaće registrovani korisnici. Molimo Vas da ne pišete komentare velikim slovima, kao i da vodite računa o pravopisu.
Redakcija Informer.rs zadržava pravo izbora, brisanja komentara, ili modifikacije komentara koji će biti objavljeni. Prema Zakonu o informisanju zabranjeno je objavljivanje svih sadržaja koji podstiču diskriminaciju, mržnju ili nasilje protiv lica ili grupe lica zbog njihovog pripadanja ili nepripadanja određenoj rasi, veri, naciji, etničkoj grupi, polu ili zbog njihovog seksualnog opredeljenja.
Nećemo objavljivati komentare koji sadrže govor mržnje, psovke i uvrede. Sadržaj objavljenih komentara ne predstavlja stavove redakcije Informera ili portala Informer.rs, već isključivo stavove autora komentara.
Sugestije ili primedbe možete da šaljete na redakcija@informer.rs.