HRAM SVETOG NIKOLE KOD NOVOG BRDA I U RUŠEVINAMA BLISTA! Na 1.000 metara nadmorske visine svedok je moći srpske srednjevekovne države!

Crkva Svetog Nikole kod Novog Brda, Božiji dom na 1.100 metara nadmosrske visine, svedok je nekadašnje moći i bogatstva srpske srednjovekovne države.

Poslednjih godina bila je hram koji bode oči svima onima koji bi istoriju da pišu po svom nahođenju, prisvajajući tuđu duhovnu i kulturnu baštinu za dnevnopolitičke potrebe.

Tu gde se dodiruju nebo i zemlja, vide se veličanstveni stubovi i temelji, nekadašnjeg katedralnog hrama, tačnije katedre ili sedišta, novobrdskih mitropolita.

Foto: S.T.

Reč katedrala, u ovom slučaju nema značenje katolička crkva, kao što su oni koji su vršili radove napisali pored restaurisanih temelja. Ovaj hram, poslednjih godina, pokušavaju da prikažu drugačije, zanemarujući činjenice da je on srpski i da pripada Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Prošle godine ovde je čak služena i katolička misa.

Kao i za srednjovekovnu tvrđavu na Novom Brdu, koja je u neposrednoj blizini, stiče se utisak da se lokalni Albanci mnogo ne interesuju, osim što njihovim političkim liderima služi za dobijanje publiciteta.

Foto: S.T.

Onima koji ovuda voze motore ili pak krenu pešice, privlačniji su kafići i restorani, nego li crkve, trđave ili džamija, koja je na stotinak metara od pravoslavnog hrama. Njen minaret je prepolovljen, a gornjeg dela nema.

Obe građevine svedoče o nekadašnjoj moći, prvo srpske, a potom i turske države.

- Ćao, ćao…Kako ste? - otpozdravljaju i pitaju, na srpskom, mlađi Albanci.

- Zdravo, dobro…Odakle ste? – stiže odgovor i pitanje, ali tu prestaje i dalja komunikacija, ali zbog nepoznavanja jezika.

Foto: S.T.

Stubovi sabornog hrama plene svojom lepotom, kao i temelji. Mermer na njima je veličansten. Njegova crvenkasto – braon boja upija toplotu sunčevih zraka. Na dodir, to više nije hladan kamen, već energija koja greje srce i dušu kada se ode kilometrima daleko.

Pod crkve posut je kamenčićima iz kojih je nikao korov, ali koji je ovde nestvarno lep. Bokori trave, čičak, puzavice i razno sitno trnje, ovde imaju neku svoju lepotu.

U Božijem domu i korov je lep

Nestvarno, ali takav je utisak. Sa leve, ženske strane hrama, neko je zaboravio limenke od piva i soka. Sve što je u hramu građeno, a odolelo je vremenu, pravljeno je od punog kamena, za vekove.

To su verovatno imali na umu i srpski vladari kada je hram građen sredinom 14. veka i bivao dograđen u vreme despota Stefana Lazarevića, nakon 1455. godine, odnosno pada Novog Brda pod osmansku vlast.

Foto: S.T.

U to vreme, na ovim prostorima, ova crkva bila je glavno pravoslavno bogoslužbeno mesto. Kasnije je pod osmanskom vlašću, ona pretvorena u džamiju, a potom srušena u zemljotresu, kako je ostalo do danas.

Zadnjih godina, međunarodne organizacije, kao i privremene kosovske vlasti, radile su restauraciju temelja, bez, prema raspoloživim podacima, konsultovanja nadležnih srpskih institucija za zaštitu spomenika i SPC.

Bila je jedan od najlepših crkava svog doba

Novo Brdo je u srednjem veku bilo pravi kosmopolitski grad, sa oko 40.000 stanovnika, četiri puta veći od tadašnjeg Londona. Iz novobrdskih rudnika proizilazila je ekonomska, a samim tim i svaka druga moć Nemanjićke Srbije.

Nije se štedelo ni na duhovnom i kulturnom životu u ovim krajevima. Građene su crkve, pravoslavne, ali i katolička, za potrebe rudara sa zapada koji su ovde radili.

Tako je bilo i sa crkvom Svetog Nikole, koja je bila jedna od najlepših u to vreme, sedište mitropolita i episkopa.