U MINISTARSTVO PROSVETE STIGLA LISTA PREDLOGA ZA EKSKURZIJE! Spisak svih stratišta koje učenici treba da posete

Od izuzetne je važnosti da saznanja koja učenici stiču u redovnoj nastavi budu upotpunjena kroz obilaske najznačajnijih mesta posvećenih sećanju na žrtve terora, kaže istoričar Dejan Ristić

Đaci osnovnih i srednjih škola u Srbiji od sledeće školske godine obilaziće mesta ratnih stradanja tokom Drugog svetskog rata u zemlji, regionu, ali i inostranstvu, kao deo obaveznog programa rekreativnih nastava, studijskih putovanja i ekskurzija.

Muzej žrtava genocida juče je dostavio inicijativu ministru prosvete Branku Ružiću, a predlog je da deca osnovnih i srednjih škola obilaze memorijalne centre u Srbiji, Hrvatskoj, Bosni i Hercegovini, ali i u Austriji, Italiji, Poljskoj, Nemačkoj, Norveškoj i Holandiji (pogledajte okvir).

Mesta stradanja

Direktor Muzeja Dejan Ristić kaže da je na spisku stotinak lokacija od Terazija, Šapca, Bihaća, Tjentišta, sela Doli, Jasenovca i Mirogoja, preko kuće Ane Frank, logora Aušvic-Birkenau, Mauthauzena, pa sve do logora u Norveškoj.

Foto: Tanjug/Strahinja Aćimović

- Kao matična muzejska ustanova Republike Srbije odgovorna za negovanje kulture sećanja na žrtve genocida - Srbe, Rome i Jevreje na tlu Nezavisne Države Hrvatske (NDH), kao i na sve žrtve ratnih zločina i zločina protiv čovečnosti počinjenih u Jugoslaviji tokom Drugog svetskog rata, smatram da je od izuzetne važnosti da saznanja koja učenici stiču u redovnoj nastavi budu upotpunjena kroz obilaske najznačajnijih lokaliteta posvećenih sećanju na žrtve terora - kaže Ristić.

On ocenjuje da će organizovanje poseta mestima stradanja dati podsticaj i za dalje stručno usavršavanje nastavnicima.

- Pozivamo sve nastavnike istorije i drugih predmeta da razmotre predložene lokacije, kao i nužnost njihovog uključivanja u programe rekreativne nastave, studijskih putovanja i ekskurzija kako bi već naredne školske godine više učenika posetilo lokalitete koji podsećaju na tragičnu sudbinu civilnog stanovništva i učesnika antifašističke oslobodilačke borbe - dodaje Ristić.

Prosvetni radnici ocenjuju da je to odlična inicijativa i da bi đaci posetom Jasenovcu i drugim mestima koji simbolizuju stradanje naroda stekli jasniju sliku o zločinima nad srpskim, romskim i jevrejskim stanovništvom i njihovom stradanju u logorima. Oni navode da bi trebalo i da se primenjuje potpuno novi princip predavanja koji će dati i odgovarajući prostor u udžbenicima posvećen stradanju Srba u NDH.

Dragi Lukić, član Veća za obrazovanje Opštine Vračar i bivši direktor škole, kaže da bi đacima trebalo da se približe zbivanja iz Drugog svetskog rata i da su posete memorijalnim centrima odličan način za to.

- Više lekcija u udžbenicima o toj temi, kao i dodatni sadržaji kao što su organizovane posete đaka memorijalnim centrima i muzejima posvećenim žrtvama, gledanje dokumentarnih filmova kao deo nastave pomoglo bi deci da steknu mnogo jasniju sliku o tome šta se našem narodu događalo tokom ratova. Čini se da svi narodi više pridaju veću pažnju svojoj istoriji nego Srbi, a mi zaista možemo mnogo da naučimo iz svoje prošlosti - kaže Lukić.

Foto: V. J.

Potreban plan

On dodaje da bi najbolje bilo da se ovakve ekskurzije organizuju za đake sedmog i osmog razreda, ali da se napravi i program za srednjoškolce.

- I nastavnici treba da se pripreme za ovakve posete, jer bi bilo idealno da se, na primer, kod spomenika u Jasenovcu održi istorijski čas koji bi pomogao deci da što bolje shvate šta se zaista tamo događalo. Đaci pokazuju interesovanje za ovu tematiku, što se najbolje vidi po gledanosti filma "Dara iz Jasenovca", koji je ostavio bez daha sve generacije. To su videli i nastavnici, pa za predavanje o ovom delu istorije izdvajaju i po nekoliko časova, iako to, nažalost, nije predviđeno školskim programom - kaže Lukić.

NAJZNAČAJNIJI LOKALITETI SRBIJA

• Grob neznanog junaka - centralni nacionalni vojni memorijal posvećen civilnim i vojnim žrtvama svih oružanih sukoba
• Stratište u Jajincima
• Memorijalni centar "Staro sajmište"
• Muzej Banjičkog logora "Topovske šupe"
• Spomenik civilima obešenim na Terazijama
• Spomenik "Menora u plamenu"
• Spomen-kompleks "Stratište-Jabuka" kod Pančeva
• Spomen-park "Sremski front"
• Spomen-groblje u Sremskoj Mitrovici
• Spomen-obeležje u Zasavici II
• Spomenik žrtvama Racije u Novom Sadu
• Spomenik "Sloboda" na Iriškom vencu
• Spomen-kompleks "Batinska bitka"
• Spomen-park "Kragujevački oktobar"
• Spomenik sa kosturnicom streljanih žrtava u Dragincu kod Loznice
• Groblje streljanih u Kraljevu
• Logor na Crvenom krstu - Memorijalni kompleks "12. februar" u Nišu
• Spomen-park "Bubanj" u Nišu
• Spomen-park "Slobodište" u Kruševcu
• Spomen-kompleks "Kadinjača"
• Mauzolej u Čačku
• Spomen-park stradalima tokom Popinske bitke kod Vrnjačke Banje
• Spomen-park streljanim rodoljubima i Romima u Leskovcu
• Logor u Šapcu
• Spomenik partizanima u Kosovskoj Mitrovici

Foto: V. J.

HRVATSKA

•  Spomen-područje "Jasenovac",
•  Masovna grobnica kozaračke dece na Mirogoju u Zagrebu
•  Spomen-park "Dudik" kod Vukovara
•  Gospićka grupa logora (Gospić, Jadovno, Pag)
•  Spomen-područje "Danica" u Koprivnici
•  Dečji logor u Jastrebarskom
•  Stratišta u Sisku
•  Stratišta u Glini

BOSNA I HERCEGOVINA

 

•  Memorijalni muzej na Mrakovici
•  Muzej Kozare u Prijedoru
•  Spomen-područje "Donja Gradina"
•  Zavičajni muzej Gradiška
•  Spomen-kompleks "Stari Brod" kod Višegrada
•  Spomen-park "Garavica" kod Bihaća
•  Spomen-hram u Prebilovcima
•  Memorijalni kompleks "Dolina heroja" na Tjentištu

CRNA GORA

•  Stratište u selu Velika u opštini Plav, Spomen-kompleks u selu Dolima kod Plužina

AUSTRIJA

• Državni muzej "Mauthauzen", Logor Mauthauzen, Spomenik Jugoslovenima stradalim u Drugom svetskom ratu u Beču

ITALIJA

• Javni spomenici i spomen-kosturnice u Barleti, Sansepolkru, Gonarsu, Torinu, Kairo Montetoteu, kao i u mestima Akva Santa di Terme, Kastel Arkvato, Kavaleze, Lovere, Đerenjano i Gorica

Foto: Radojica Barjaktarević

POLJSKA

•  Državni muzeji "Aušvic-Birkenau", Muzej "Treblinka", Muzej "Majdanek", Muzej Varšavskog geta

NEMAČKA

•  Državni muzeji i memorijalni centri na mestima nekadašnjih logora smrti, koncentracionih logora i radnih logora (Dahau, Bergen-Belzen, Buhenvald, Revenzbrik, Saksenhauzen

HOLANDIJA

•  Kuća Ane Frank u Amsterdamu

NORVEŠKA

•  Javni spomenici i memorijalni centri u Oslu, Botnu, Muholtu kod Trondhajma, Falstatu, Osu kod Begena...