Srpsko selo čudnog imena privlači sve više ljudi! Dolaze i donose razna zanimanja, a priroda je nestvarna

Selo Vrmdža udaljeno je 15 kilometara od Sokobanje, nalazi se u podnožju planine Rtanj i važi za selo u koje se najviše ljudi doseljava iz godine u godinu.

Kako je selo dobilo ime? I danas meštani kažu „navrnuti vodu“ otprilike skrenuti vodu u željenom pravcu, „odvrnuti vodu“ vratiti je u prvobitni tok, znači mesto sa dosta vode, odnosno izvora.

U sredini sela nalazi se upečatljiva strma stena na kojoj se nalaze ostaci vrmaškog grada. Meštani ga zovu i Latinski grad. I ako nikada nisu vršena detaljna istraživanja, grad najverovatnije potiče iz vremena Justinijana.

Foto: LJ.S.

 

Vrmaški grad se kasnije spominje kao srpski srednjevekovni grad, a za vreme despotovine, gospodar Novog Brda, na Kosovu, držao je i Bovan i Vrmdžu. S obzirom da se u Novom Brdu vadilo najskupocenije srebro tog perioda, argentum de glama, koje je u sebi sadržalo I 30% zlata. Poznato je da je tovare slao i u Vrmdžu, što je osnova za mnogobrojne priče, legende i mitove o izgubljenom blagu koje se i dan danas prepričavaju. Grad je 1413. godine razorio Musa Kesedžija posle duge opsade.

Pored starog grada prolazi makadamski put koji vodi do jezera, poznatog kao Vrmaško (Vrmdžansko) jezero. Prolazi se pored prelepe vodenice, koja je pretvorena u etno restoran "Kod deda Mije". Možete da probate sve specijalitete tog kraja, čuveni vrmdžanski ovčiji sir u lepinji, kajmak, razna pečenja, a sve to u prelepom ambijentu i debeloj hladovini.

Nadalje prolazite pored jakog izvora hladne i pitke vode i stižete do jezera. Najverovatnije je kraškog porekla, nastalo posle nekih zemljotresa, a skoro je kružnog oblika, prečnika oko 50 m. U jezeru ima riba i ostalih živih bića koja prate ovakve biocenoze. Prostor je lepo uređen, ima dosta klupa, stolova, drvenih nadstrešnica. Ambijent je sav u zelenilu, ima mesta i za kampovanje, tako da uvek ima turista.

Ako krenete malo u šumu, moguće je videti srne, fazane, zečeve, a u zimskom periodu moguć je i susret sa vukom, šakalima, divljom svinjom pa i jazavcem. Za malo smelije i spremnije moguć je i uspon na Rtanj. Deluje da je vrh Rtnja dosta blizu, ali bez pešečenja od nekoliko sati nemoguće je stići do vrha.

Foto: Rina

 

Susret novih i starih meštana

Bivši predsednik mesne zajednice Vrmdža, Slaviša Krstić kaže da je 2006. godine „predložio novi koncept razvoja i strategiju", koji će se razlikovati od drugih sela.

- Prvo smo napravili analizu šta imamo od potencijala i krenuli da radimo odmah početkom naredne godine - govori Slaviša za BBC na srpskom.

Kaže da je cilj bio „stvaranje uslova za bolji život meštana sela", a onda i za „doseljavanje ljudi".

U selo su pored Beograđana, došli i ljudi iz Zrenjanina, Subotice, Niša, ali i iz inostranstva.

Među prvima je bio penzioner iz Italije i njegova supruga Švajcarkinja, a sa beogradskom družinom stigao je i Amerikanac - Pol Šapira, kompozitor rok opere.

- Oni su dali deo doprinosa u promociji Vrmdže kao mesta zdravog za život, a i privlače ciljne grupe kojima turistička ponuda opštine Sokobanja nije dovoljna. To nam je bilo važno, ali sa druge strane veliku stvar je odigrala mesna zajednica sa meštanima u vezi sa promocijom, unapređenjem infrastrukture i slično - smatra Slaviša.

Kulturna i prirodna bogatstva Vrmdže

Prvo naselje na prostoru današnje Vrmdže, navodno se pominje u spisima iz trećeg veka. U selu se nalaze ostaci rimskog utvrđenja Latin-grada, koji je u srednjem veku pripadao srpskoj vlasteli, a po legendi ga je razorio Musa Kesedžija.

Na internet prezentaciji sela piše da je Vrmdža naziv dobila po velikom broju izvora - ima ih oko 40, reka i potoka.

Selo se proteže u nekoliko krakova koje presecaju potoci, bujni šumarci i zeleni proplanci, a tu je i prirodno Vrmdžansko jezero.

U Vrmdži se nalazi crkva Svete Trojice sagrađena na temeljima manastira iz 13. veka, a odmah pored je i orunula zgrada najstarije škole u jugoistočnoj Srbiji koja je počela da radi 1852. godine.