Grenland krije veliku tajnu: Evo zašto Tramp želi da otme ostrvo pre Putina i Sija!

Iako je američki predsednik Donald Tramp u obraćanju na Svetskom ekonomskom forumu u Davosu pokušao da ublaži ton kada je reč o ideji preuzimanja Grenlanda, ovo arktičko ostrvo ni danas ne silazi sa radara svetske javnosti.

Donald Tramp je tom prilikom naglasio da Grenland za Sjedinjene Američke Države ima izuzetan značaj u kontekstu nacionalne bezbednosti, što je još jednom otvorilo pitanje stvarnih američkih ambicija na krajnjem severu Evrope.

Grenland, teritorija površine oko 2,16 miliona kvadratnih kilometara sa manje od 60.000 stanovnika, zauzima ključno mesto u arktičkom pojasu koji poslednjih godina dobija sve veći geopolitički i ekonomski značaj. Razlog za to leži u kombinaciji njegove strateške pozicije i izuzetno bogatih prirodnih resursa. Procene govore o desetinama milijardi barela nafte, ogromnim zalihama prirodnog gasa, kao i mineralnom bogatstvu koje se meri trilionima dolara, uz značajne riblje resurse. Klimatske promene i ubrzano topljenje leda dodatno povećavaju dostupnost ovih bogatstava, čime Arktik postaje novo poprište nadmetanja velikih sila.

U tom kontekstu, interesovanje Sjedinjenih Država za Grenland uklapa se u širu sliku globalnog rivalstva sa Rusijom i Kinom. Ostrvo se nalazi između severnoameričkog i evropskog kontinenta, formalno je deo Kraljevine Danske, ali ima visok stepen autonomije. U trenutku kada rat u Ukrajini i širenje sukoba u drugim delovima sveta dodatno zaoštravaju odnose velikih sila, Grenland se nameće kao potencijalna poluga američke spoljne politike, koja nastoji da ograniči uticaj Moskve i Pekinga, uz stalno pozivanje na „zaštitu nacionalnih interesa“.

Foto: Tanjug/AP

 

Čiji je Grenland?

Grenland je autonomna teritorija u okviru Danske, sa sopstvenom vladom i parlamentom. Njegova istorija vezana je za nordijska istraživanja još iz 10. veka, kada je Erik Crveni osnovao prva, kratkotrajna naselja. Tokom kasnijih vekova ostrvo su istraživali engleski moreplovci u potrazi za Severozapadnim prolazom, da bi početkom 18. veka Danska, tada u uniji sa Norveškom, uspostavila trajnu vlast. Nakon raspada te unije, Grenland je ostao pod danskom upravom.

Sjedinjene Države su u prošlosti pokazivale interesovanje za Grenland, naročito tokom 20. veka, a pojedini američki krugovi smatrali su da su teritorijalna pitanja rešena kupovinom Danskih Devičanskih ostrva 1917. godine. Ipak, današnji Grenlanđani, iako u sve većem broju zagovaraju nezavisnost od Danske, ne pokazuju spremnost da postanu deo SAD ili bilo koje druge države.

Foto: Tanjug/AP

 

Arktik – nova linija globalnog nadmetanja

Rusija, kao zemlja sa najvećim arktičkim obalom, poslednjih godina intenzivno ulaže u vojnu i civilnu infrastrukturu na severu, uključujući luke, aerodrome i eksploataciju energetskih resursa. Kina, iako nema teritoriju u Arktiku, razvila je sopstvenu arktičku strategiju i nastoji da se pozicionira kao važan ekonomski i politički akter u regionu. To uključuje ulaganja u istraživanja, pomorske rute i potencijalne projekte u oblasti rudarstva.

U tom svetlu, američka strategija prema Grenlandu podseća na ranije faze globalnog nadmetanja, uz sve izraženiju spremnost Vašingtona na konfrontaciju sa Rusijom i Kinom, ovog puta u arktičkom prostoru. Analitičari ukazuju da Arktik postaje jedno od ključnih mesta gde će se odlučivati o raspodeli moći u 21. veku.

Foto: Tanjug/AP

 

Resursi i interesi

Grenland raspolaže značajnim, ali još uvek nedovoljno iskorišćenim mineralnim resursima, a pojedini rudnici već su u funkciji. Prema navodima zapadnih medija, Tramp je još tokom prvog mandata upoznat sa ekonomskim potencijalima ostrva, što objašnjava njegov poslovni pristup ovom pitanju. Kritičari, međutim, upozoravaju da bi agresivna politika eksploatacije mogla da ugrozi odnose SAD sa saveznicima u NATO i Evropskoj uniji, ali i pravo Grenlanđana da samostalno odlučuju o svojoj budućnosti.

Foto: EPA/Shutterstock

 

Bezbednosna dimenzija

Danski i američki bezbednosni analitičari ističu da SAD već decenijama posmatraju Grenland kao ključnu tačku za sopstvenu odbranu. Najkraće putanje interkontinentalnih projektila između Rusije i Severne Amerike vode preko Arktika, što ovom regionu daje poseban strateški značaj. Ipak, istraživači Arktičkog instituta upozoravaju da ideja o kontroli Grenlanda kao načinu za zaustavljanje ruskih i kineskih brodova predstavlja pojednostavljivanje kompleksne realnosti. Ruska mornarica uglavnom operiše u Barencovom moru i duž norveške obale, dok kinesko prisustvo ostaje ograničeno i pretežno ekonomsko.

Zaključak analitičara jeste da, ukoliko Vašington želi da odgovori na izazove na Arktiku, fokus bi trebalo da bude širi – od severne Evrope do Aljaske – a ne isključivo na Grenlandu. U suprotnom, upozoravaju, insistiranje na ovom ostrvu može dodatno narušiti međunarodni ugled SAD i produbiti nepoverenje saveznika, u trenutku kada se globalni poredak već nalazi u fazi dubokih promena.

Foto: Tanjug AP

 

 

BONUS VIDEO

Ostavite komentar

Pravila komentarisanja:

Komentare objavljujemo prema vremenu njihovog pristizanja. Prednost u objavljivanju komentara imaće registrovani korisnici. Molimo Vas da ne pišete komentare velikim slovima, kao i da vodite računa o pravopisu.

Redakcija Informer.rs zadržava pravo izbora, brisanja komentara, ili modifikacije komentara koji će biti objavljeni. Prema Zakonu o informisanju zabranjeno je objavljivanje svih sadržaja koji podstiču diskriminaciju, mržnju ili nasilje protiv lica ili grupe lica zbog njihovog pripadanja ili nepripadanja određenoj rasi, veri, naciji, etničkoj grupi, polu ili zbog njihovog seksualnog opredeljenja.

Nećemo objavljivati komentare koji sadrže govor mržnje, psovke i uvrede. Sadržaj objavljenih komentara ne predstavlja stavove redakcije Informera ili portala Informer.rs, već isključivo stavove autora komentara.

Sugestije ili primedbe možete da šaljete na redakcija@informer.rs.

komentari

zoran

pre 4 meseca

Samo naprijed sa teorijama. Tramp je soumen i izvodi sprdnju sa eu.

3 0 Odgovori

Ostavite komentar Svi komentari