BOGATU PROŠLOST ZATRPAO NEMAR: Stara Majdanpečka bakarnica zarasla u korov, spomenik srpskog rudarstva NIKOGA NE ZANIMA?

Iako se nalazi na samo pet kilometara od grada, i svega desetak metara od glavne saobraćajnice koja vodi put Beograda, malo Majdanpečana zna da se u neposrednoj blizini u utrobi zemlje obraslE vegetacijom, kriju temelji stare, prve Topionice bakra

Nekada je ovo bio strateški industrijski objekat, a danas samo arheološki spomenik, ili ti svojevrsna tekovina jednog vremena koja je toliko zarasla u rastinje da se do njenih ostataka
jedva stiže. Iz sačuvane arhivske građe se ne može precizno videti ko je i kada predložio da se na Majdanpečkom rudištu traže bakarne rude i gradi Topionica bakra.

Najpre je bilo u planu da se izgradi industrija gvožđa, a tek kasnije industrija bakra. Ali već
sa prvim radovima na rudištu, krenulo se sa bakarnim radovima pa tek onda sa gvozdenim.

Foto: Borivoje Krčmarević

Prvi radovi na eksploataciji u Majdanpeku započeti su početkom 1849. godine, i tada je proizvedeno ,,više stotina centi,, bakarne rude na oknu kod Rudne Glave, a već naredne godine otvoreni su i prvi otkopi ,,Obilić,, , ,, Jugović,, i drugi. Naravno, o nekoj većoj proizvodnji bakra tada nije bilo ni govora , sve dok nije podignuta Topionica.

Prema pisanju tadašnjih ,,Srpskih novina,, mesto za izgradnju takozvane prve srpske ,,Majdanpečke bakarnice,, nađeno je u dolini Malog Peka, nedaleko od Majdanpeka. I tako marta 1851. godine, krenulo se sa gradnjom ovog veoma značajnog objekta za ovaj kraj. Kako je tada napisao dopisnik ,,Srpskih novina,, ,, oknari su bili u paradi, muzika je svirala , kada je popečitelj finansija, gospodin Paun Janković sa činovnicima došao,,...

Foto: Borivoje Krčmarević

Godinu dana kasnije , tačnije 1852. godine glavni radovi na ovom objektu su završeni i za te potrebe utrošeno je tadašnjih 137.000 groša. Dolaskom upravnika, Sigfrida Cajlingera ozbiljno je poboljšan rad i već dve godine kasnije počinje proizvodnja crnog i rozetnog bakra. Međutim, veoma brzo zbog nedostatka ćumura, rad na topljnju bakra znatno se smanjuje, tako da je to bio i glavni razlog da 1857.godine Topionica bakra zvanično prestane sa radom.

Danas se od ,, Majdanpečke bakranice,, naziru samo kameni ostaci , obrasli u korov. Iako ona predstavlja istorijski spomenik obnove srpskog rudarenja, težnja turstičkih poslenika Opštine Majdanpek, da se ovaj lokalitet nađe na kulturnoj mapi Opštine uz značajne arheološke spomenike i time zaokruži slika i priča o hiljadama godina dugoj istoriji rudarenja na ovim prostorima, nije urodila plodom.

Foto: Borivoje Krčmarević

-,, Inicijativa je pokrenuta još pre deset i više godina. Međutim, jedino su lokaliteti Lepenski Vir i Rudna Glava pod zaštitim države kao istoriski spomenici od izuzetnog značaja, dok se nekadašnja Topionica koja se nalazila u krugu Rudnika bakra Majdanpek, a sada je to vlasništvo Kineske kompanije Zi Đin, vodi kao lokalitet od velikog značaja .

To je zvanično upisano na listi Zavoda za zaštitu spomenika kulture i nalazi se u prostornom planu Opštine Majdanpek , kaže Borivoje Krčmarević, kustos Muzeja u Majdanpeku.

Nažalost, ostaci prve, stare ,,Majdanpečke bakarnice,, samo su još jedan usamljen primer koji svedoči o bogatoj prošlosti i nemaru sadašnjosti da se ovako nešto sačuva i otrgne od zaborava.