Ukradena lobanja srpskog vladara! Život kneza i dalje je pod velom misterije: Misteriozni slučaj krađe groba ledi krv u žilama

Na današnji dan, 3. maja 1885. godine u Temišvaru, preminuo je srpski knez Aleksandar Karađorđević, čiji život je i dan danas pod velom misterije.

Aleksandar Karađorđević je bio najmlađi sin Karađorđa, vođe Prvog srpskog ustanka, i Jelene. Rođen je u Topoli 11. oktobra 1806. godine. Školovao se u Hotinu i Besarabiji (Rusija), pod pokroviteljstvom ruskog cara.

Oženio se 1830. godine sa Persidom, ćerkom vojvode Jevrema Nenadovića i Jovanke Milovanović. Imali su devetoro dece: ćerke Poleksiju, Kleopatru, Jelenu i Jelisavetu i sinove Aleksija, Svetozara, Andreja, Petra i Arsena. Nažalost, Aleksije, Svetozar i Andrej su umrli u detinjstvu.
Krajem 1839. godine, posle sultanskog Fermana o potvrdi kneževskog dostojanstva kneza Mihaila Obrenovića, porodica Karađorđević vratila se u Srbiju. Aleksandar Karađorđević je stupio u službu pri Glavnom štabu srpske vojske, a zatim je unapređen u čin poručnika. Nakon toga, postavljen je za ađutanta kneza Mihaila.

Nakon političkih sukoba izazvanih nepoštovanjem takozvanog „Turskog ustava” iz 1838. godine i abdikacije Miloša, a zatim i Mihaila Obrenovića, na Narodnoj skupštini održanoj na Vračaru 14. septembra 1848. godine, Aleksandar Karađorđević izabran je za kneza Srbije. Nakon priznavanja kneževske titule od strane Rusije i Turske, knez Aleksandar se okrenuo reformama i uvođenju novih ustanova, kako bi se ubrzao razvoj srpske države.

Da bi ubrzao razvoj srpske države, Aleksandar Karađorđević je doneo Kodeks građanskog prava, uveo stajaću vojsku, osnovao topolivnicu u Kragujevcu 1853. godine, unapredio je postojeće i osnovao nove škole, Narodnu biblioteku i Narodni muzej.

Foto: pritnskrin/društvene mreže

U Mađarskoj revoluciji 1848. godine u Vojvodini, koja je imala prvenstveno karakter mađarske borbe za samostalnost i nezavisnost, učestvovale su i čete dobrovoljaca iz Srbije pod komandom Stevana Knićanina, koje je kao pomoć Srbima u njihovoj borbi za autonomiji poslao knez Aleksandar Karađorđević.

Uz pomoć Rusije, austrijske trupe ugušile su ovu revoluciju u avgustu 1849. godine. Kao nastavak nacionalno-političkog pokreta iz 1848. razvila se panslavistička ideja (ideja o nacionalnom oslobođenju) o Jugoslovenskoj Kraljevini, koja je uz „Načertanije” Ilije Garašanina, četiri godine ranije napisan srpski politički program. Ona je uticala da osnov srpske spoljne politike postane svest o misiji oslobađanja svih južnoslovenskih naroda od austrijske i turske vlasti.

U unutrašnjoj politici, knez Aleksandar dolazi u sukob sa članovima Državnog saveta što dovodi do sazivanja Svetoandrejske narodne skupštine. Zasedanje skupštine je trajalo u periodu od 30. novembra 1958. do 31. januara 1959. godine. Knez Aleksandar Karađorđević je sazvao skupštinu pod pritiskom opozicije. Na skupštini su ustavobranitelji i grupa liberala podržali dinastiju Obrenovića i Miloša Obrenovića i oduzeli knezu Aleksandru Karađorđeviću mandat kneza i predali su ga Milošu Obrenoviću.

Posle silaska sa kneževskog trona, Aleksandar se povukao na svoje imanje u blizini Temišvara (današnja Rumunija). NJegov miran život poremetila je optužba da je za zaverenike u atentatu na kneza Mihaila obezbedio novac i oružje. Optužba za delo koje nije učinio, duboko ga je povredila. Dinastičke borbe su se još više rasplamsale i knez Aleksandar tek tada uzima aktivno učešće u njima. U svojim izjavama gnušao se pomisli na nedelo koje su mu pripisivali protivnici, boreći se svom snagom da na srpski presto ponovo dođe jedan Karađorđević.

Knez Aleksandar Karađorđević umro je u Temišvaru 3. maja 1885. godine. Sahranjen je u Beču, a njegovi posmrtni ostaci preneti su 1912. u Zadužbinu kralja Petra I na Oplencu. Međutim, na Marksovom groblju u Beču, 14. decembra 1911. godine dogodila se nezapamćena misteriozna krađa. Lobanja jednog od najznačajnijih srpskih vladara, kneza Aleksandra Karađorđevića, nestala je iz groba neposredno pre nego što je njegovo telo i telo kneginje Perside trebalo da bude prebačeno u crkvu na Oplencu, zadužbinu kralja Petra prvog.

Foto: Shutterstock

Potraga

Srpski poslanik u Beču Simić i član uprave varoši Beograda, Lazarević, pomagali su u istrazi. Već 16. decembra nađena je jedna lobanja sa kojom su se deca igrala na ulici što su roditelji odmah prijavili, ali je dr Haberda utvrdio da to nije lobanja kneza Aleksandra. 

List Pijemont prenosi pisanje Peštanskog “Pester Lojda“ koji krivicu svaljuje na nekog “praznovernog patriotu“ koji verovatno veruje da će se zemlji desiti nesreća ako se u nju unese telo mrtvog vladara sa glavom. Vlada Austrougarske izrazila je istog dana žaljenje preko svog poslanika.

Novine Tiroler Ancajger pisale su da su zločin izvršila dva činovnika ministarstva spoljnih poslova u Beogradu i to kao izaslanici “Crne ruke“, ali je utvrđeno da su ta dva činovnika u vreme krađe bila u Nišu tako da se ta optužba pokazala netačnom. 

Tih nekoliko dana nije bilo novih informacija sem nagađanja.

Pronalazak

Već 19. decembra prenela je štampa da je „juče pre podne“ lobanja sa dva kičmena pršljena pronađena na Marksovom groblju zavijena u hartiju i skrivena u jednom žbunu. Lobanja je verovatno bila bačena preko zida u žbun jer je groblje prethodno detaljno pretraživano i nije nađeno ništa na tom mestu. Po novom kalendaru to se desilo u noći Nove godine, 31. decembra.

Nakon što je utvrđeno da lobanja pripada knezu Aleksandru, njegovo i telo knjeginje Perside pripremljena su za transport u Srbiju, ali je misterija o počiniocima i njihovim motivima ostala.

Postojala je izjava nekog svedoka da je još jula meseca video četiri čoveka kako preskaču zid groblja, a zatim 10. decembra video jednog od njih kako opet preskače. 

Foto: oplenac.rs

U Beču se u to vreme našao slučajno i Milan Stojadinović, budući predsednik vlade, koji piše da je sumnja austrijske policije najpre pala na Srbe u Beču, a zatim i na Srbe u Srbiji, što je Stojadinović ironično nazvao “remek-delom bečke policije”. I sam Stojadinović bio je, kao i ostali Srbi, osumnjičen kako sam kaže, ali je ubrzo beogradska policija ove sumnje razvejala.

Kraljev ađutant Pavle Jurišić otišao je u Beč sa zaduženjem da doprati tela kraljevih roditelja u Srbiju. Posmrtni ostaci poslati su za Srbiju 26. decembra, a u Topolu stigli 28. decembra. Sutradan, 29. decembra kralj Petar I Karađorđević, sa Milovanovićem, Nikolom Pašićem, ostatkom vlade i članovima porodice, stigao je u Topolu gde su ga dočekale brojne deputacije i masa sveta. 

Mitropolit Dimitrije je nakon kraće liturgije održao parastos. Govor koji je održao učitelj Dragoljub Đorđević ispraćen je povicima: “Slava knjazu i knjeginji!”, a pucnjava topova ispratila je posmrtne ostatke kraljevih roditelja u novu crkvu, kraljevu zadužbinu na Oplencu. Nakon ručka u podne kralj je sa svitom krenuo nazad, za Beograd.

Ko je stajao iza bizarnog slučaja krađe izgleda da do danas nije otkriveno.