Prva protetična šaka napravljena je u Beogradu davne 1964. godine! Srpski naučnici bili su pioniri u izradi veštačkog organa sa čulom dodira!

Na Institutu "Mihajlo Pupin" Beogradu nalazi se "beogradska šaka". Ovaj eksponat prikazuje pionirski rad na polju robotike, a nastao je još u prošlom veku. Ipak, on danas predstavlja značajne izvore za proučavanje natanka robotike kao nauke.

Profesori Rajko Tomović i Milan Rakić sa Elektrotehničkog fakulteta u Beogradu još su 1963. godine započeli pionirski rad na izradi veštačkog organa sa čulom dodira.

Njih dvojica su 1964. godine konstruisali protetičnu robotsku šaku na eksterno napajanje, što je bio prvi ovakav model u svetu. 

Šaka je imala pet prstiju, mioelektrično upravljanje i senzorsku moralnu spregu. 

Ova šaka mogla je da izvede dve osnovne radnje: stiskanje u pesnicu i skupljanje sa ispruženim prstima.

Foto: Foto: Muzej nauke i tehnike

Ovaj model multifunkcionalne spoljašnje ručne proteze poznat je u svetu kao "beogradska šaka". Razvijena je u Institutu "Mihajlo Pupin" u Beogradu. 

Ova šaka nikada nije upotrebljena u klasične svrhe, ali se koristila u daljim istraživanjima i uticala je na dalji razvoj robotskih ruku.

Ova šaka nalazi se u svim svetskim udžbenicima robotike i to baš pod nazivom "beogradska šaka".

Sačuvani primerci ovog eksponata nalaze se na Institutu „Mihajlo Pupin“ i na Elektrotehničkom fakultetu u Beogradu, kao i u Bostonskom muzeju robotike u Sjedinjenim Američkim Državama.

U razvoju moderne nauke i tehnologije značajno mesto zauzimaju automatika i robotika, bez kojih ne možemo da zamislimo naučnotehnološki napredak, industrijsku proizvodnju, ali ni svakodnevni život. 

Odsek automatike i robotike u Muzeju nauke i tehnike u Beogradu istražuje, sakuplja i prezentuje materijal od značaja za istoriju ovih oblasti na teritoriji Srbije, ali i širom sveta.

Foto: Shutterstock

Kratak istorijat "Instituta Mihajlo Pupin"

"Srpska akademija nauka" (SAN) 1946. godine osniva dva instituta i to: Institut za telekomunikacije i Institut za elektroniku. Iz sastava ova dva instituta Vlada SNRJ 1947. osniva Centralni radio-institut Vlade SNRJ, a potom 1948, iz njegovog sastava Ministarstvo za elektroprivredu osniva Institut za elektroprivredu.

Srpska akademija nauka 1950. godine objedinjuje ova četiri instituta u "Institut Nikola Tesla" za ispitivanje električnih pojava. Izvršno veće Skupštine Narodne Republike Srbije i suosnivači izdvajaju 1961. dve laboratorije iz Instituta za nuklearne nauke "Boris Kidrič" i to: Laboratoriju za automatsku i Laboratoriju za digitalnu tehniku  i priključuju ih Institutu za automatiku i telekomunikacije "Mihajlo Pupin" i pri tome istovremeno vrše njegovu temeljnu reorganizaciju.

Od svog osnivanja Institut je regionalni lider, a u nekim slučajevima i svetski lider u primeni novih tehnologija.

Ovaj projekat realizovan je u saradnji sa Gradom Beogradom.